Πετρέλαιο: Πέφτουν οι τιμές μετά την ταπεινωτική ήττα των Ρεπουμπλικάνων στις Αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές – Το μήνυμα των αγορών και το δίλημμα Τραμπ για το Ιράν

Η ανατροπή των πολιτικών συσχετισμών στο Κογκρέσο περιπλέκει τους σχεδιασμούς του Λευκού Οίκου και δημιουργεί νέα δεδομένα για την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Πετρέλαιο: Πέφτουν οι τιμές μετά την ταπεινωτική ήττα των Ρεπουμπλικάνων στις Αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές – Το μήνυμα των αγορών και το δίλημμα Τραμπ για το Ιράν

Με απώλειες έκλεισε μέρος της ανοδικής τους πορείας την Τετάρτη οι τιμές του πετρελαίου, καθώς οι επενδυτές επιχειρούν να αποκωδικοποιήσουν τα μηνύματα από τη σαρωτική επικράτηση των Δημοκρατικών στο αμερικανικό Κογκρέσο, στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, αλλά και να αξιολογήσουν τις πιθανές επιπτώσεις του εκλογικού αποτελέσματος στη στάση που θα τηρήσει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο Ιράν.

Στο επίκεντρο της προσοχής των αγορών βρίσκεται πλέον ένα κρίσιμο δίλημμα: Θα επιλέξει η Ουάσιγκτον να αναζητήσει διπλωματική διέξοδο από την κρίση με την Τεχεράνη ή θα προχωρήσει σε έναν νέο κύκλο στρατιωτικών επιχειρήσεων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ενεργειακή ασφάλεια και τις διεθνείς τιμές;

Το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς για το πετρέλαιο, υποχώρησε στα 101,67 δολάρια το βαρέλι, έπειτα από μια συνεδρίαση που χαρακτηρίστηκε από έντονες διακυμάνσεις και εναλλαγές προσήμου. Αντίστοιχα, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αμερικανικού αργού West Texas Intermediate (WTI) διαμορφώθηκαν στα 94,71 δολάρια το βαρέλι.

Η νευρικότητα των επενδυτών αποτυπώνει τη δυσκολία των αγορών να προβλέψουν την επόμενη κίνηση της αμερικανικής κυβέρνησης, σε μια συγκυρία όπου η γεωπολιτική αβεβαιότητα εξακολουθεί να λειτουργεί ως καθοριστικός παράγοντας διαμόρφωσης των τιμών.

Η εκλογική ανατροπή στις ΗΠΑ και τα εμπόδια για τον Τραμπ

Όπως μεταδίδει η Wall Street Journal, οι Δημοκρατικοί κατόρθωσαν να εξασφαλίσουν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του αμερικανικού Κογκρέσου στις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης, καταφέρνοντας να αποσπάσουν από τους Ρεπουμπλικανούς έδρες σε μια σειρά πολιτειών. Πρόκειται για μια πολιτική ανατροπή με δυνητικά σημαντικές συνέπειες για την επόμενη ημέρα της αμερικανικής πολιτικής σκηνής.

Το αποτέλεσμα της κάλπης αναμένεται να περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια κινήσεων του Ντόναλντ Τραμπ, θέτοντας πρόσθετα εμπόδια στην προώθηση της πολιτικής του ατζέντας. Οι δυσκολίες ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερες σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, ιδίως όταν πρόκειται για την έγκριση χρηματοδότησης στρατιωτικών επιχειρήσεων και την ανάληψη νέων διεθνών δεσμεύσεων από τις ΗΠΑ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος αναγνώρισε ότι ο πόλεμος με το Ιράν συνέβαλε στις εκλογικές απώλειες των Ρεπουμπλικανών, ξεκαθαρίζοντας, ωστόσο, ότι δεν μετανιώνει για τη σύγκρουση.

Την ίδια στιγμή, εμφανίστηκε πρόθυμος να συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς, χωρίς ωστόσο να αποκλείει την άσκηση του προεδρικού δικαιώματος βέτο, εφόσον κρίνει ότι οι νομοθετικές πρωτοβουλίες δεν εξυπηρετούν τις επιδιώξεις του.

Για τους αναλυτές, η νέα κοινοβουλευτική πραγματικότητα ενδέχεται να καταστήσει δυσκολότερη την υλοποίηση των σχεδιασμών του Λευκού Οίκου στο διεθνές πεδίο. Η εξασφάλιση των απαραίτητων κονδυλίων για στρατιωτικές επιχειρήσεις μπορεί πλέον να απαιτεί περισσότερους πολιτικούς συμβιβασμούς, ενώ η κυβέρνηση θα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ισχυρότερο μέτωπο αντιπολίτευσης.

Ωστόσο, οι συνέπειες της εκλογικής ανατροπής δεν πρόκειται να γίνουν αισθητές από τη μια στιγμή στην άλλη, καθώς η νέα σύνθεση του Κογκρέσου δεν αναλαμβάνει αμέσως καθήκοντα.

«Το νέο Κογκρέσο δεν θα αναλάβει καθήκοντα πριν από τις 3 Ιανουαρίου, αφήνοντας σχεδόν δύο μήνες στην κυβέρνηση για να προωθήσει περαιτέρω πρωτοβουλίες εξωτερικής πολιτικής με την υφιστάμενη σύνθεση του Κογκρέσου», επισήμανε η Μισέλ Μπρούχαρντ, επικεφαλής πολιτικής και γεωπολιτικού κινδύνου στην Kpler.

Το χρονικό αυτό περιθώριο διατηρεί, τουλάχιστον προσωρινά, ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων κινήσεων από την αμερικανική κυβέρνηση, πριν η αλλαγή των κοινοβουλευτικών ισορροπιών αρχίσει να επηρεάζει ουσιαστικά τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων.

Το δίλημμα για το Ιράν και το γεωπολιτικό ρίσκο

Πέρα από την πολιτική διάσταση, εκείνο που απασχολεί περισσότερο τους επενδυτές στην αγορά πετρελαίου είναι η κατεύθυνση που θα επιλέξει η Ουάσιγκτον στο μέτωπο του Ιράν. Μια διπλωματική συμφωνία με την Τεχεράνη θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες αποκλιμάκωσης, ενώ μια νέα στρατιωτική επιχείρηση θα αναζωπύρωνε τους φόβους για γενικευμένη σύρραξη στη Μέση Ανατολή.

Οι αναλυτές της ING, Γουόρεν Πάτερσον και Έβα Μάνθεϊ, επισημαίνουν ότι οι αγορές ενσωματώνουν ολοένα και περισσότερο στις τιμές του πετρελαίου το ενδεχόμενο αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο εάν θα υπάρξει νέα στρατιωτική κλιμάκωση, αλλά και τι θα συμβεί στην περίπτωση που δεν υπάρξει ούτε αυτή ούτε κάποια ουσιαστική διπλωματική συμφωνία. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι επενδυτές θα πρέπει να επανεκτιμήσουν τη διάρκεια και την ένταση του γεωπολιτικού ασφαλίστρου κινδύνου που έχει ήδη ενσωματωθεί στις τιμές του αργού.

Με άλλα λόγια, η αγορά καλείται να αποφασίσει εάν οι πρόσθετες ανατιμήσεις που συνδέονται με τον κίνδυνο πολεμικής κλιμάκωσης θα παραμείνουν ή εάν, ελλείψει νέων εχθροπραξιών, θα αρχίσουν σταδιακά να εξαλείφονται.

Η αβεβαιότητα είναι εμφανής και στις διακυμάνσεις των τελευταίων ημερών. Οι τιμές κινούνται νευρικά, καθώς οι επενδυτές σταθμίζουν από τη μία πλευρά το ενδεχόμενο νέας αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης και από την άλλη τις διπλωματικές προσπάθειες που βρίσκονται σε εξέλιξη για τον τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν.

Ορισμένες ενδείξεις προόδου στις διαπραγματεύσεις έχουν δημιουργήσει περιθώρια συγκρατημένης αισιοδοξίας, συμβάλλοντας στην προσωρινή αποκλιμάκωση των πιέσεων. Παρ’ όλα αυτά, το τοπίο παραμένει εξαιρετικά ρευστό. Οι απειλές για τη ναυσιπλοΐα, η αβεβαιότητα γύρω από τις στρατιωτικές κινήσεις και ο κίνδυνος διεύρυνσης της σύγκρουσης εξακολουθούν να συντηρούν την ανησυχία στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Μάλιστα, η αμερικανική επίθεση στο ιρανικό νησί Κεσμ επανέφερε στο προσκήνιο τους φόβους για περαιτέρω κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, υπενθυμίζοντας πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία στην περιοχή.

Το σενάριο που μπορεί να εκτοξεύσει το Brent πάνω από τα 120 δολάρια

Το ενδεχόμενο μιας ευρείας στρατιωτικής εκστρατείας κατά του Ιράν αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει αντίποινα από την Τεχεράνη, με στόχο οικονομικές εγκαταστάσεις αλλά και κρίσιμες υποδομές που εξυπηρετούν τον άμαχο πληθυσμό σε ολόκληρη την περιοχή.

Οι συνέπειες για τον ενεργειακό εφοδιασμό θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα σοβαρές, καθώς μια γενικευμένη σύγκρουση θα αύξανε τον κίνδυνο διακοπών στην παραγωγή και στις εξαγωγές πετρελαίου, ενώ θα έθετε υπό ακόμη μεγαλύτερη πίεση τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πιθανότητα να επηρεαστεί η διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως, μέσω του οποίου διακινείται μεγάλο μέρος του διεθνούς εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στην παγκόσμια προσφορά, εντείνοντας τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές και ανατρέποντας τις ισορροπίες στην ενεργειακή αγορά.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Νιλ Σίρινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics, εκτιμά ότι μια νέα σειρά αμερικανικών πληγμάτων κατά του Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει το Brent πάνω από το όριο των 120 δολαρίων το βαρέλι.

Πρόκειται για ένα σενάριο που αναδεικνύει πόσο καθοριστικός παραμένει ο γεωπολιτικός παράγοντας στη διαμόρφωση των τιμών, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή προσφορά είναι ευάλωτη σε αιφνίδιες διαταραχές.

Πετρέλαιο: Πέφτουν οι τιμές μετά την ταπεινωτική ήττα των Ρεπουμπλικάνων στις Αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές – Το μήνυμα των αγορών και το δίλημμα Τραμπ για το Ιράν

Ο ίδιος εκτιμά, παράλληλα, ότι η σαρωτική επικράτηση των Δημοκρατικών μπορεί να οδηγήσει τον Ντόναλντ Τραμπ σε ακόμη μεγαλύτερη ενασχόληση με την εξωτερική πολιτική.

Καθώς η προώθηση της εσωτερικής του ατζέντας θα συναντά πλέον ισχυρότερες αντιστάσεις στο Κογκρέσο, ο Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να αναζητήσει πεδίο πολιτικής δράσης σε διεθνή ζητήματα.

Μια τέτοια μετατόπιση της προσοχής του Λευκού Οίκου θα μπορούσε να έχει άμεση σημασία για τις αγορές, καθώς οι αποφάσεις της αμερικανικής κυβέρνησης απέναντι στο Ιράν ενδέχεται να καθορίσουν την πορεία των τιμών του πετρελαίου το επόμενο διάστημα.

Η ακρίβεια «χτύπησε» τους Ρεπουμπλικανούς

Πίσω από την εκλογική υποχώρηση των Ρεπουμπλικανών βρίσκεται και η αυξανόμενη δυσαρέσκεια των Αμερικανών για το κόστος ζωής. Η σύγκρουση με το Ιράν έφερε τις τιμές της ενέργειας στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης, σε μια περίοδο κατά την οποία τα νοικοκυριά δοκιμάζονται από τις ανατιμήσεις στα καύσιμα, στα τρόφιμα και στους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας.

Η ενεργειακή ακρίβεια αποτελεί έναν από τους πιο άμεσους τρόπους με τους οποίους οι πολίτες αντιλαμβάνονται την οικονομική πίεση στην καθημερινότητά τους. Η άνοδος των τιμών στα πρατήρια καυσίμων και το αυξημένο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας μετατρέπουν τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις σε μια πολύ συγκεκριμένη οικονομική επιβάρυνση για τα αμερικανικά νοικοκυριά.

Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός εξακολουθεί να κινείται πάνω από τον στόχο του 2% που έχει θέσει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed), ενώ οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις και περιπλέκουν τις προοπτικές της αμερικανικής οικονομίας.

Το γεγονός αυτό ενίσχυσε την πολιτική βαρύτητα της ενεργειακής κρίσης, καθώς η δυσαρέσκεια για την ακρίβεια μεταφέρθηκε στην κάλπη, λειτουργώντας ως ένας από τους παράγοντες που διαμόρφωσαν το εκλογικό αποτέλεσμα.

«Νομίζω ότι η αφετηρία είναι πως οι Αμερικανοί ψηφίζουν με βάση την τσέπη τους, κάτι που δεν είναι καινούργιο», σημείωσε η Μπρούχαρντ.

«Το κόστος ζωής και ο πληθωρισμός αποτελούν κεντρικές ανησυχίες και οι τιμές της ενέργειας είναι ένας από τους πιο εμφανείς τρόπους με τους οποίους οι καταναλωτές βιώνουν αυτές τις πιέσεις», πρόσθεσε.

Οι δηλώσεις αυτές αποτυπώνουν τη σύνδεση ανάμεσα στην εξωτερική πολιτική, τις διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις και την εσωτερική πολιτική ισορροπία στις ΗΠΑ. Για τους ψηφοφόρους, οι γεωπολιτικές αποφάσεις δεν αξιολογούνται μόνο με όρους στρατηγικής ή διεθνούς ισχύος, αλλά και με βάση το οικονομικό τους αποτύπωμα στην καθημερινή ζωή.

Ο παράγοντας Ρωσία και ο πόλεμος στην Ουκρανία

Στην εξίσωση που καθορίζει την πορεία της διεθνούς αγοράς ενέργειας παραμένει και ο παράγοντας Ρωσία, με τις εξελίξεις γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία να εξακολουθούν να επηρεάζουν τις προσδοκίες των επενδυτών.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών ενδέχεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των ενεργειακών ισορροπιών το επόμενο διάστημα. Οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδος στο διπλωματικό πεδίο θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για επανεξέταση της αμερικανικής πολιτικής κυρώσεων κατά του Κρεμλίνου, με πιθανές επιπτώσεις στις ρωσικές εξαγωγές καυσίμων.

Παράλληλα, η εξέλιξη του πολέμου και οι ενδεχόμενες συμφωνίες αποκλιμάκωσης συνδέονται άμεσα με την ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών, οι οποίες έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο επιθέσεων και αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για την ομαλή λειτουργία της αγοράς.

Ιδιαίτερη σημασία έχει, επίσης, η κατάσταση στην αγορά διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων και ειδικότερα στο ντίζελ, όπου οι περιορισμοί στην προσφορά εξακολουθούν να δημιουργούν σημαντικές πιέσεις.

Έτσι, πέρα από το μέτωπο της Μέσης Ανατολής, οι επενδυτές καλούνται να παρακολουθούν στενά και τις εξελίξεις στην Ανατολική Ευρώπη, καθώς οι δύο γεωπολιτικές εστίες έντασης διαμορφώνουν ένα σύνθετο περιβάλλον για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται ιδιαίτερα κρίσιμο για την πορεία του πετρελαίου. Η στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο Ιράν, οι νέοι συσχετισμοί στο αμερικανικό Κογκρέσο, η ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ και οι εξελίξεις στον πόλεμο της Ουκρανίας θα αποτελέσουν τους βασικούς παράγοντες που θα καθορίσουν εάν οι τιμές θα κινηθούν προς περαιτέρω αποκλιμάκωση ή εάν θα βρεθούν αντιμέτωπες με ένα νέο, ισχυρό ανοδικό κύμα