Ποιοι είναι οι 4 πιθανοί ηγέτες του Ιράν που θα μπορούσαν σώσουν ή να καταστρέψουν τη χώρα

Τις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες, η ανώτατη θρησκευτική ηγεσία του Ιράν καλείται να λάβει κρίσιμες αποφάσεις.

Ποιοι είναι οι 4 πιθανοί ηγέτες του Ιράν που θα μπορούσαν σώσουν ή να καταστρέψουν τη χώρα

Μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ από αεροπορικά πλήγματα το Σάββατο, η Ισλαμική Δημοκρατία βρίσκεται μπροστά σε ένα σταυροδρόμι. Ή θα αναζητήσει διέξοδο μέσω αποκλιμάκωσης ή θα κινηθεί προς μια μετωπική σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

Οι επιλογές εμφανίζονται περιορισμένες, καθώς αρκετοί από τους πιθανούς διαδόχους φέρονται να σκοτώθηκαν από την πρώτη ημέρα των εχθροπραξιών. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «δεν θα είναι κανείς από αυτούς που σκεφτόμασταν, γιατί είναι όλοι νεκροί».

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Telegraph, τέσσερα πρόσωπα συγκεντρώνουν τα περισσότερα σενάρια διαδοχής, το καθένα με διαφορετική στρατηγική για την επόμενη ημέρα.

Αλιρεζά Αραφί: Σενάριο αποκλιμάκωσης

Ο 67χρονος κληρικός Αλιρεζά Αραφί, μέλος του προσωρινού συμβουλίου ηγεσίας, θεωρείται η επιλογή που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για κατάπαυση του πυρός. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί φέρεται να μετέφερε στο Ομάν ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να εξετάσει κάθε σοβαρή πρωτοβουλία για μείωση της έντασης, στέλνοντας ένα πρώτο διπλωματικό μήνυμα.

Ο Αραφί έχει τον έλεγχο των θεολογικών σεμιναρίων και της θρησκευτικής εκπαίδευσης στη χώρα, στοιχείο που του προσδίδει ισχυρή νομιμοποίηση στον κληρικό κόσμο. Η επίσκεψή του στη Μόσχα το 2023 και οι συνομιλίες για διεύρυνση της συνεργασίας με τη Ρωσία δείχνουν ότι θα μπορούσε να εξασφαλίσει και εξωτερική στήριξη.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ο ρόλος του θα ήταν κυρίως συμβολικός, ενώ την πολιτική διαχείριση θα αναλάμβανε η οικογένεια Λαριτζανί. Οι αδελφοί Αλί και Σαντέκ Λαριτζανί θα επιχειρούσαν διαπραγματεύσεις, ενδεχομένως με τη μεσολάβηση του Ομάν, με στόχο τον τερματισμό των πληγμάτων, τη διατήρηση περιορισμένης πυρηνικής δυνατότητας και την αποτροπή αλλαγής καθεστώτος. Ωστόσο, σκληροπυρηνικοί κύκλοι και στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης ενδέχεται να αντιδράσουν έντονα.

Μοχαμάντ Μεχντί Μιρμπαγκερί: Σενάριο ολοκληρωτικής ρήξης

Ο 66χρονος Μοχαμάντ Μεχντί Μιρμπαγκερί εκπροσωπεί την πιο ακραία ιδεολογική γραμμή. Σε παλαιότερη τηλεοπτική του τοποθέτηση είχε δηλώσει ότι ακόμη και μια τεράστια ανθρώπινη απώλεια θα μπορούσε να θεωρηθεί αποδεκτή, εφόσον εξυπηρετεί τον θρησκευτικό στόχο.

Η ανάδειξή του θα σήμαινε πλήρη απόρριψη κάθε διαπραγμάτευσης και συνέχιση της σύγκρουσης χωρίς υποχωρήσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ιράν θα κλιμάκωνε τις επιθέσεις κατά αμερικανικών βάσεων, ισραηλινών πόλεων και κρατών του Κόλπου. Δεν αποκλείεται να στοχοποιούνταν ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ θα συνεχιζόταν η πίεση στα Στενά του Ορμούζ.

Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να απαντήσουν με εκτεταμένα πλήγματα σε κρατικές υποδομές, αυστηρό οικονομικό αποκλεισμό και ενδεχόμενη στήριξη σε κινήσεις αλλαγής καθεστώτος. Παρά τις βαριές συνέπειες, η ιδεολογική προσέγγιση του Μιρμπαγκερί αντιμετωπίζει ακόμη και την καταστροφή ως μορφή θρησκευτικής δικαίωσης.

Σαντέκ Λαριτζανί: Επιλογή θεσμικής συνέχειας

Ο 64χρονος Σαντέκ Λαριτζανί, επικεφαλής του Συμβουλίου Διαγνωστικής Σκοπιμότητας, θεωρείται μια πιο ρεαλιστική επιλογή. Αν και έχει συνδεθεί με σκληρές αποφάσεις, ιδιαίτερα κατά την καταστολή των διαδηλώσεων του 2009, έχει κατά καιρούς υποστηρίξει περιορισμένες μεταρρυθμίσεις.

Σε αυτό το σενάριο, η Συνέλευση των Ειδικών θα τον επέλεγε απευθείας, προκρίνοντας τη θεσμική συνέχεια. Θα διατηρούσε τη βασική γραμμή Χαμενεΐ, αποφεύγοντας όμως κινήσεις που θα οδηγούσαν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. Η οικογένεια Λαριτζανί θα επιχειρούσε να διαμορφώσει έναν ευρύτερο συνασπισμό εξουσίας, ισορροπώντας ανάμεσα στη σύγκρουση και σε επιλεκτικά ανοίγματα διπλωματίας.

Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: Ο εκλεκτός των Φρουρών της Επανάστασης

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δεύτερος γιος του εκλιπόντος ηγέτη, έχει επί χρόνια αναφερθεί ως πιθανός διάδοχος. Αν η Συνέλευση των Ειδικών αδυνατεί να καταλήξει σε συμφωνία, οι Φρουροί της Επανάστασης θα μπορούσαν να προωθήσουν τη δική τους λύση, επιβάλλοντάς τον με τη στήριξη του στρατιωτικού μηχανισμού.

Σε μια τέτοια εξέλιξη, η χώρα θα αποκτούσε ουσιαστικά χαρακτηριστικά στρατιωτικού καθεστώτος. Οι διοικητές των Φρουρών θα είχαν τον καθοριστικό λόγο στις αποφάσεις, ενώ ο Μοτζτάμπα θα παρείχε τη δυναστική συνέχεια. Η αντιπαράθεση με τη Δύση θα συνεχιζόταν, παράλληλα με ενίσχυση της εσωτερικής καταστολής.

Η τελική επιλογή θα διαμορφώσει το μέλλον της χώρας. Είτε θα ανοίξει ο δρόμος για συμβιβασμό είτε το Ιράν θα εισέλθει σε μια παρατεταμένη και ακραία σύγκρουση, με συνέπειες που μπορεί να επηρεάσουν ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.