Ποιός είναι ο ρόλος της Ρωσίας στη σύγκρουση της Τουρκίας με τον στρατάρχη Χαφτάρ στη Λιβύη;

Η επίσκεψη Ακάρ και η επανεμφάνιση Χάφταρ προμηνύει εξελίξεις και τινάζει την ήδη εύθραυστη εκεχειρία στη Λιβύη, στον αέρα.

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Χουλουσί Ακάρ επισκέφθηκε το Σάββατο την Λιβύη συνοδευόμενος από στρατιωτική αντιπροσωπεία και συναντήθηκε με τον Λίβυο ομόλογό του Σαλαχεντίν αλ Ναμρούς και τον Χάλεντ αλ Μέχρι, πρόεδρο του Ανωτάτου Συμβουλίου του Κράτους (HCE), που πρόσκειται στην GNA. Οι συνομιλίες τους επικεντρώθηκαν στο συντονισμό των δύο πλευρών, για να αποτρέψουν μια επίθεση από τον «εκτός νόμου αντάρτη Χαλίφα Χάφταρ με στόχο να πλήξει τη σταθερότητα της Λιβύης».

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Χουλουσί Ακάρ προειδοποίησε ότι οι δυνάμεις του στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ και οι υποστηρικτές τους στην ανατολική Λιβύη θα θεωρηθούν «νόμιμοι στόχοι» εάν επιχειρήσουν να επιτεθούν σε τουρκικές δυνάμεις στην περιοχή. Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια επίσκεψης του στα τουρκικά στρατεύματα στην Τρίπολη, ο Ακάρ είπε ότι οι δυνάμεις του Χαφτάρ και οι υποστηρικτές του δε θα έχουν «που να κρυφτούν» αν επιτεθούν στις τουρκικές δυνάμεις, προσθέτοντας ότι θα γίνουν στόχοι για την Άγκυρα «παντού».

Ο αρχηγός του Εθνικού Στρατού της Λιβύης στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ, ανταπάντησε ότι «η ανεξαρτησία δεν αξίζει όσο ο τουρκικός στρατός καταλαμβάνει τμήματα της χώρας μας». Ξεκαθάρισε έτσι ότι ο Ερντογάν «πρέπει να φύγει και αυτό θα γίνει είτε ειρηνικά είτε με πόλεμο».

Η Τουρκία είναι ο κύριος ξένος υποστηρικτής της διεθνώς αναγνωρισμένης Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας (GNA) της Λιβύης που εδρεύει στην Τρίπολη και που εδώ και χρόνια μάχεται κατά του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA) του Χάφταρ. Η προθεσμία αποχώρησης των ξένων μαχητών –μεταξύ των οποίων του στρατού που έχει στείλει ο Ερντογάν, εκπνέει τον Ιανουάριο. Το ερώτημα που εγείρεται είναι εάν μπορεί να γίνει εφικτή η αποχώρηση τους βάσει της συμφωνίας εκεχειρίας.

Από τη μία, η Άγκυρα δεν φαίνεται διατεθειμένη να αποσύρει τα τουρκικά στρατεύματα. Το τουρκικό κοινοβούλιο υιοθέτησε απόφαση με την οποία παρατείνει για δεκαοκτώ μήνες την έγκρισή του για την ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στη Λιβύη. Η απόφαση αναφέρει «ότι υπάρχουν απειλές από τη Λιβύη προς την Τουρκία και εάν επαναληφθούν οι επιθέσεις, τα τουρκικά συμφέροντα σε Μεσόγειο και στη Βόρεια Αφρική θα επηρεαστούν αρνητικά».

Επιπλέον, η Μόσχα που υποστηρίζει τον στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ αρνείται την όποια εμπλοκή της στον εμφύλιο και την ανάπτυξη της ρωσικής παραστρατιωτικής οργάνωση Wagner Group στη Λιβύη. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ούτε αυτή προτίθεται να εγκαταλείψει την χώρα και τον Χάφταρ.

Έτσι, η ήδη εύθραυστη εκεχειρία καθίσταται ακόμα πιο δύσκολη, μετά τις δηλώσεις του Ακάρ. Η επίσκεψη Ακάρ και η γενικότερη κινητικότητα που επικρατεί καταδεικνύει ότι η χώρα φαίνεται να βρίσκεται πιο κοντά σε έναν σφοδρό κύκλο συγκρούσεων, παρά σε μία εκεχειρία.

Ο Ερντογάν προετοιμάζεται να προστατέψει τους «συμμάχους του» από μία ενδεχόμενη επίθεση των δυνάμεων του Χάφταρ. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η πολύπαθη Λιβύη και οι κάτοικοι αυτής έχουν μπροστά τους δύσβατο και μακρύ δρόμο, ώστε να αποκατασταθεί μία σχέτικη κανονικότητα. Εν μέσω όλων των παραπάνω, τα Ηνωμένα Έθνη αποφάσισαν να αρχίσουν τις προεργασίες για τις εκλογές Δεκεμβρίου του 2021.

Για τον σκοπό αυτό πρέπει να δημιουργηθεί ένα κοινοβουλίο. Οι εξελίξεις αυτές ευνοούν τον Χάφταρ, παρ’ ότι η διεθνής κοινότητα προωθεί τον Ακίλα Σαλέχ, πρόεδρο του Κοινοβουλίου της Λιβύης με έδρα το Τομπρούκ. Ο τελευταίος, όμως, δεν έχει την αποδοχή που απαιτείται ώστε να ενώσει.