Πολεμικό κλίμα σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο: «Χωρίς την άδεια μας δεν κάνετε τίποτα…» – Το νέο Τουρκικό παραλήρημα κατά της Ελλάδας και το Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο – Ξέφρενοι πανηγυρισμοί και προκλήσεις στα Τουρκικά ΜΜΕ

Νέα ένταση προκαλούν οι πανηγυρισμοί στον τουρκικό Τύπο μετά την απόφαση της Βουλής της ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει το Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο του 2019. Σε μια εξέλιξη με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, τουρκικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν την απόφαση ως ενίσχυση των διεκδικήσεων της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, προχωρώντας παράλληλα σε ισχυρισμούς που αμφισβητούν τα περιθώρια συνεργασίας της Ελλάδας με άλλες χώρες της περιοχής.

Το σύνθημα που κυριαρχεί σε ορισμένες από αυτές τις αναφορές είναι προκλητικό: Η Αθήνα, σύμφωνα με το τουρκικό αφήγημα, δεν θα μπορούσε να προχωρήσει σε συμφωνίες με χώρες όπως η Αίγυπτος και το Ισραήλ χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την Τουρκία.

Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί αν και αποτελούν θέσεις που προβάλλονται από τουρκικά μέσα δεν συνιστούν αναγνωρισμένο νομικό περιορισμό των ελληνικών δικαιωμάτων.

Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΣΤΗ ΒΕΓΓΑΖΗ ΠΟΥ ΑΝΑΖΩΠΥΡΩΣΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ

Στις 20 Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε τη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που είχε υπογραφεί το 2019 μεταξύ Τουρκίας και της τότε κυβέρνησης της Λιβύης.

Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το ίδιο κοινοβουλευτικό σώμα είχε απορρίψει προηγουμένως το μνημόνιο, το 2020. Η αλλαγή στάσης έδωσε στην Άγκυρα και σε μέσα ενημέρωσης που υποστηρίζουν τις θέσεις της την ευκαιρία να παρουσιάσουν την εξέλιξη ως διπλωματική επιτυχία.

Εφημερίδες όπως η Hürriyet, η Yeni Şafak και η Milliyet συνέδεσαν την απόφαση με την ενίσχυση της τουρκικής στρατηγικής της «Γαλάζιας Πατρίδας». Παράλληλα, το Haber Global παρουσίασε χάρτη που απεικόνιζε τις θαλάσσιες ζώνες Τουρκίας και Λιβύης ως ενιαία περιοχή κοινών συμφερόντων.

Ωστόσο, η κοινοβουλευτική έγκριση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μεταβλήθηκαν τα θαλάσσια σύνορα της περιοχής ή ότι επιλύθηκαν οι νομικές διαφωνίες που συνοδεύουν τη συμφωνία.

ΣΤΟ ΣΤΟΧΑΣΤΡΟ ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΜΕ ΑΙΓΥΠΤΟ ΚΑΙ ΙΣΡΑΗΛ

Το πιο προκλητικό στοιχείο των σχετικών τηλεοπτικών αναφορών αφορά την προσπάθεια να παρουσιαστεί η Τουρκία ως απαραίτητος παράγοντας για κάθε ελληνική συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, το Haber Global υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αναπτύσσει συνεργασίες με την Αίγυπτο, το Ισραήλ ή άλλες χώρες ανατολικότερα χωρίς προηγούμενη τουρκική έγκριση ή συνεννόηση.

Πρόκειται για μια διατύπωση που υπερβαίνει την απλή παρουσίαση μιας διμερούς συμφωνίας και αγγίζει τον πυρήνα της αντιπαράθεσης για τα κυριαρχικά δικαιώματα και τις θαλάσσιες ζώνες.

Η Ελλάδα απορρίπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, υποστηρίζοντας ότι παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών και δεν στηρίζεται σε νόμιμη οριοθέτηση που μπορεί να δεσμεύσει τρίτα κράτη. Η Αθήνα έχει γνωστοποιήσει τις θέσεις της σε εταίρους και συμμάχους, δηλώνοντας ότι θα προχωρήσει στις απαραίτητες ενέργειες για την προάσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

ΡΩΓΜΕΣ ΣΤΟ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΑΦΗΓΗΜΑ – ΟΙ ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ

Παρά τους πανηγυρικούς τόνους σε μέρος του τουρκικού Τύπου, δεν αντιμετωπίζουν όλοι στην Τουρκία την εξέλιξη ως αδιαμφισβήτητη επιτυχία.

Ο Αχμέτ Καμίλ Εροζάν, πρώην διπλωμάτης και αντιπρόεδρος του Καλού Κόμματος, επισήμανε τις νομικές δυσκολίες που ενδέχεται να αντιμετωπίσει η τουρκική επιχειρηματολογία. Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στην προηγούμενη προσφυγή της Λιβύης στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για θαλάσσιες διαφορές με την Τυνησία και τη Μάλτα, καθώς και στο γεγονός ότι η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Οι επιφυλάξεις αυτές δείχνουν ότι η πολιτική προβολή μιας συμφωνίας δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την οριστική επίλυση των νομικών ζητημάτων που αυτή εγείρει.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η απόφαση της Βουλής της ανατολικής Λιβύης προσθέτει ένα νέο στοιχείο στην ήδη σύνθετη αντιπαράθεση για την Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει πολιτικά την εξέλιξη, ενώ η Αθήνα επιμένει ότι η συμφωνία του 2019 δεν μπορεί να καταργήσει ή να περιορίσει δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.

Το πραγματικό διακύβευμα αφορά τη θαλάσσια οριοθέτηση, τα δικαιώματα των νησιών και το πλαίσιο συνεργασίας των χωρών της περιοχής. Η έγκριση από τη λιβυκή Βουλή δεν επιλύει από μόνη της αυτές τις διαφορές, ούτε παρέχει στην Τουρκία δικαίωμα να εγκρίνει τις ελληνικές συμφωνίες με τρίτες χώρες.

Η επόμενη περίοδος αναμένεται να δείξει πώς θα αξιοποιήσουν διπλωματικά οι δύο πλευρές την εξέλιξη, σε μια περιοχή όπου οι πολιτικές δηλώσεις, οι ενεργειακές συνεργασίες και οι θαλάσσιες διεκδικήσεις παραμένουν στενά συνδεδεμένες.