“Πόλεμος” για τα μετρητά: Οι χώρες που θέλουν να τα εξαφανίσουν εντελώς, οι τραπεζικοί κολοσσοί που διαφωνούν και οι μεγάλοι κίνδυνοι

Η εποχή όπου τα μετρητά αποτελούσαν το βασικό μέσο καθημερινών συναλλαγών φαίνεται να αλλάζει ριζικά. Σε αρκετές χώρες της Ευρώπης, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ευρώπη, οι ψηφιακές πληρωμές έχουν κυριαρχήσει, περιορίζοντας σημαντικά τη χρήση κερμάτων και χαρτονομισμάτων.

Η Σουηδία και η Νορβηγία αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα κοινωνιών που έχουν στραφεί σε μεγάλο βαθμό στις ηλεκτρονικές συναλλαγές. Οι πολίτες χρησιμοποιούν κυρίως κάρτες, εφαρμογές κινητών τηλεφώνων και ψηφιακά πορτοφόλια, με αποτέλεσμα πολλοί να μπορούν να περάσουν μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς να χρειαστεί να χρησιμοποιήσουν φυσικό χρήμα.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η χρήση μετρητών έχει περιοριστεί σημαντικά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στην Ολλανδία τα μετρητά αντιστοιχούσαν περίπου στο 22% των συναλλαγών σε φυσικά καταστήματα το 2024, ενώ στη Φινλανδία το ποσοστό έφτανε περίπου το 27%, καταγράφοντας από τα χαμηλότερα επίπεδα στην Ευρωζώνη.

Η ευκολία, η ταχύτητα και η εξοικείωση των πολιτών με τις νέες τεχνολογίες έχουν οδηγήσει σε μια νέα πραγματικότητα, όπου η πληρωμή με ένα κινητό τηλέφωνο ή μια κάρτα θεωρείται πλέον αυτονόητη.

Ωστόσο, η μετάβαση σε μια κοινωνία με ελάχιστα ή καθόλου μετρητά προκαλεί και έντονους προβληματισμούς. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η υπερβολική εξάρτηση από τα ηλεκτρονικά συστήματα μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα σε περίπτωση κυβερνοεπιθέσεων, τεχνικών βλαβών ή διακοπών στα δίκτυα επικοινωνίας.

Παράλληλα, αυξάνονται οι συζητήσεις γύρω από την προστασία της ιδιωτικότητας, καθώς οι ψηφιακές συναλλαγές αφήνουν ηλεκτρονικό αποτύπωμα και καταγράφουν τις οικονομικές κινήσεις των πολιτών.

Για αυτόν τον λόγο, ακόμη και οι χώρες που βρίσκονται στην πρωτοπορία της ψηφιοποίησης δεν προχωρούν στην πλήρη κατάργηση των μετρητών. Η τάση που διαμορφώνεται είναι η συνύπαρξη του φυσικού χρήματος με τις νέες μορφές ηλεκτρονικών πληρωμών.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επισημαίνει ότι το μέλλον των συναλλαγών πιθανότατα δεν θα βασίζεται αποκλειστικά σε μία μορφή χρήματος, αλλά σε έναν συνδυασμό ψηφιακών και παραδοσιακών μέσων πληρωμής, ώστε να διατηρείται τόσο η ευκολία όσο και η ασφάλεια για τους πολίτες.