Πόλεμος στην Ουκρανία: Ευρωπαϊκό αλαλούμ χωρίς τέλος – Δεν μπορούν να συμφωνήσουν ούτε για το ποιος θα καθίσει στο τραπέζι των συνομιλιών ΗΠΑ – Ρωσίας

Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να διασφαλίσει τη συμμετοχή της στις κρίσιμες διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίζονται ανίκανοι να συμφωνήσουν ακόμη και στο πιο στοιχειώδες: ποιος θα αναλάβει να εκπροσωπήσει την Ευρώπη στο τραπέζι των συνομιλιών.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Ευρωπαϊκό αλαλούμ χωρίς τέλος – Δεν μπορούν να συμφωνήσουν ούτε για το ποιος θα καθίσει στο τραπέζι των συνομιλιών ΗΠΑ – Ρωσίας

Η εσωτερική αυτή διχογνωμία αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της σημερινής συνόδου κορυφής στο Δουβλίνο, παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο ζήτημα δεν είχε αρχικά συμπεριληφθεί στην επίσημη ημερήσια διάταξη.

Σύμφωνα με το POLITICO, οι «27» εμφανίζονται να συμφωνούν τουλάχιστον σε μία βασική αρχή: η Ευρώπη, ως ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς και πολιτικούς υποστηρικτές της Ουκρανίας, δεν μπορεί να απουσιάζει από τις διαπραγματεύσεις που θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα του πολέμου. Εκεί, όμως, τελειώνει η σύγκλιση. Γιατί όταν έρχεται η ώρα της επιλογής προσώπου, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες χωρίζονται σε τουλάχιστον τρία διαφορετικά στρατόπεδα, αποκαλύπτοντας για ακόμη μία φορά τις βαθιές εσωτερικές αντιθέσεις της Ένωσης.

Την ίδια στιγμή, στο διπλωματικό παρασκήνιο βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη οι αμερικανικές πρωτοβουλίες. Μετά τις συνομιλίες Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ στο Αμπού Ντάμπι, από τις οποίες η Ευρωπαϊκή Ένωση έμεινε ουσιαστικά στο περιθώριο, οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, συναντήθηκαν την Πέμπτη στη Μόσχα με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, προτού αναχωρήσουν για το Δουβλίνο.

Από την ιρλανδική πρωτεύουσα, όπου βρίσκεται και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Ουκρανός πρόεδρος έστειλε σαφές μήνυμα προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Προειδοποίησε ότι η Ρωσία επιχειρεί να επανακαθορίσει συνολικά την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης και υπογράμμισε ότι οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να παρακολουθούν τις εξελίξεις από απόσταση, αλλά οφείλουν να έχουν ενεργό λόγο στις διαπραγματεύσεις.

Κόστα το φαβορί, Κάλας στο στόχαστρο των αντιδράσεων

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος εμφανίζεται μέχρι στιγμής ως η πιο ισχυρή και ευρύτερα αποδεκτή υποψηφιότητα. Ο θεσμικός του ρόλος τού δίνει τη δυνατότητα να εκπροσωπεί τους ηγέτες της ΕΕ σε διεθνές επίπεδο, ενώ η προηγούμενη πολιτική του διαδρομή ως πρωθυπουργού της Πορτογαλίας θεωρείται ότι του εξασφαλίζει ένα πιο ισορροπημένο και λιγότερο συγκρουσιακό προφίλ.

Την υποψηφιότητά του στηρίζουν ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μίχαλ, καθώς και οι ηγεσίες του Λουξεμβούργου και της Πολωνίας. Θετική στάση έχει εκφράσει και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία μάλιστα ζήτησε να τεθεί ανοιχτά το θέμα στη σύνοδο κορυφής.

Στον αντίποδα, η περίπτωση της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, προκαλεί πολύ μεγαλύτερες αντιδράσεις. Αν και η θεσμική της ιδιότητα θα μπορούσε να την καταστήσει την αυτονόητη επιλογή, η ιδιαίτερα σκληρή γραμμή που ακολουθεί απέναντι στη Μόσχα έχει δημιουργήσει σοβαρές επιφυλάξεις σε ευρωπαϊκούς διπλωματικούς κύκλους.

Ορισμένοι διπλωμάτες θεωρούν ότι η παρουσία της στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων θα ήταν εξαρχής προβληματική, καθώς δύσκολα θα γινόταν αποδεκτή από το Κρεμλίνο. «Αστειεύεστε, έτσι;», ήταν το χαρακτηριστικό σχόλιο διπλωμάτη στο POLITICO, ο οποίος έφτασε στο σημείο να χαρακτηρίσει την Κάλας τη χειρότερη δυνατή επιλογή.

Υπάρχει, ωστόσο, και η εντελώς αντίθετη προσέγγιση. Για άλλους Ευρωπαίους αξιωματούχους, η αδιαλλαξία της απέναντι στη Ρωσία δεν αποτελεί μειονέκτημα, αλλά ενδεχομένως το ισχυρότερο διαπραγματευτικό της πλεονέκτημα. «Αυτό θα έκανε και ο Πούτιν. Θα επέλεγε εκείνον με τον οποίο δεν θέλεις να συνομιλήσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Ευρωπαϊκό αλαλούμ χωρίς τέλος – Δεν μπορούν να συμφωνήσουν ούτε για το ποιος θα καθίσει στο τραπέζι των συνομιλιών ΗΠΑ – Ρωσίας

Παρίσι και Βερολίνο δεν θέλουν να παραδώσουν τα διπλωματικά κλειδιά στις Βρυξέλλες

Πίσω από τις διαφωνίες για τα πρόσωπα, όμως, κρύβεται ένα βαθύτερο πρόβλημα: η απροθυμία των ισχυρότερων ευρωπαϊκών πρωτευουσών να παραχωρήσουν στις Βρυξέλλες τον αποκλειστικό έλεγχο της ευρωπαϊκής εκπροσώπησης.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο για μια κοινή απόφαση φαίνεται να προέρχεται από το Παρίσι και το Βερολίνο, που δεν εμφανίζονται διατεθειμένα να περιορίσουν τον δικό τους ρόλο σε μια διαδικασία με τόσο κρίσιμες γεωπολιτικές προεκτάσεις.

Ενδεικτική είναι η στάση του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος τάχθηκε υπέρ της διατήρησης του ήδη υπάρχοντος σχήματος συνεργασίας, στο οποίο συμμετέχουν η Γερμανία, η Γαλλία, η Βρετανία, η Ιταλία και η Πολωνία.

«Δεν βλέπω απολύτως κανένα πρόβλημα να συνεχίσουμε με αυτόν τον τρόπο», δήλωσε την Πέμπτη, στέλνοντας ουσιαστικά μήνυμα ότι το Βερολίνο δεν θεωρεί αναγκαία τη μεταφορά της εκπροσώπησης σε ένα αποκλειστικά κοινοτικό σχήμα.

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το Παρίσι, το οποίο δεν δείχνει καμία πρόθεση να εγκαταλείψει την ιδιαίτερη διπλωματική του βαρύτητα. Η Γαλλία, ως μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και πυρηνική δύναμη, διαθέτει ειδικό βάρος στις διεθνείς ισορροπίες και δεν φαίνεται πρόθυμη να το παραχωρήσει χωρίς ανταλλάγματα.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η σημερινή σύνοδος δύσκολα θα καταλήξει σε μια οριστική απόφαση για τον ορισμό εκπροσώπου. Παρά την αυξανόμενη πίεση για συνεννόηση, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν αναμένεται να προχωρήσουν σε επίσημη επιλογή προσώπου. Ευρωπαίος αξιωματούχος εκτιμά ότι οι συζητήσεις ενδέχεται να οδηγήσουν απλώς σε μια γενικότερη συμφωνία για το πλαίσιο και τον τρόπο με τον οποίο θα εκπροσωπηθεί η Ένωση.

Ο Ζελένσκι πιέζει και ο χρόνος για την Ευρώπη τελειώνει

Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι οι εξελίξεις δεν περιμένουν τις ευρωπαϊκές ισορροπίες και τα εσωτερικά παζάρια. Ο χρόνος πιέζει ασφυκτικά, καθώς ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ήδη καλέσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να καταλήξουν μέσα στον Νοέμβριο σε συγκεκριμένη απόφαση για το ποιος θα συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις εκ μέρους τους.

Το μήνυμα του Ουκρανού προέδρου ήταν ξεκάθαρο, χωρίς περιθώρια για νέες καθυστερήσεις:

«Πιστεύω ότι πρέπει να αποφασίσουμε εντός Νοεμβρίου, όχι αργότερα, ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις διαπραγματεύσεις», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Έτσι, ενώ οι ΗΠΑ κινούνται με ταχύτητα στο διπλωματικό πεδίο και η Ρωσία βρίσκεται ήδη σε απευθείας επαφή με την αμερικανική πλευρά, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αναζητά τον εκπρόσωπό της.

Και το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι, πριν ακόμη διεκδικήσει ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ειρηνευτικής διαδικασίας, δυσκολεύεται να συμφωνήσει ποιος θα μιλήσει εξ ονόματός της.

Η ευρωπαϊκή φιλοδοξία για θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων προσκρούει, για ακόμη μία φορά, στις εσωτερικές αντιπαραθέσεις, στις εθνικές επιδιώξεις και στην απουσία ενιαίας πολιτικής γραμμής. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν η Ευρώπη θα καταφέρει να ακουστεί στις συνομιλίες για την Ουκρανία, αλλά αν θα έχει προηγουμένως καταφέρει να συνεννοηθεί στο εσωτερικό της.