Πόλεμος στην Ουκρανία: Η αρχή του τέλους του πολέμου γράφεται στο Άμπου Ντάμπι – Το ανοιχτό εδαφικό ζήτημα του Ντονμπάς

Πρόσωπο με πρόσωπο για πρώτη φορά Ουκρανοί και Ρώσοι συζητούν το σχέδιο Τραμπ για τερματισμό του πολέμου.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Η αρχή του τέλους του πολέμου γράφεται στο Άμπου Ντάμπι – Το ανοιχτό εδαφικό ζήτημα του Ντονμπάς

Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις στο διπλωματικό πεδίο φαίνεται να σηματοδοτούν μια κρίσιμη καμπή. Η δήλωση του Ουκρανού Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, σύμφωνα με την οποία τα έγγραφα για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία είναι έτοιμα, σε συνδυασμό με την ανοιχτή επιδοκιμασία του ρόλου των ΗΠΑ και την εμφανή αποστασιοποίηση από τους Ευρωπαίους συμμάχους, ενισχύουν την αίσθηση ότι το Κίεβο έχει πλέον υποκύψει στις αμερικανικές πιέσεις.

Παράλληλα, η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία βρίσκεται «πολύ κοντά» δεν αφήνει πολλά περιθώρια αμφισβήτησης ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια συντονισμένη διπλωματική προσπάθεια με σαφή αμερικανική σφραγίδα.

Ο ίδιος ο Ζελένσκι προανήγγειλε την έναρξη συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι, με αντικείμενο ένα σχέδιο κατάπαυσης του πυρός που προωθείται από την κυβέρνηση Τραμπ. Πράγματι, διαπραγματευτές από τη Ρωσία, την Ουκρανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες συναντώνται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στο πλαίσιο μιας πολυμερούς διαδικασίας που φιλοδοξεί να οδηγήσει στον τερματισμό του σχεδόν τετραετούς πολέμου.

Πρόκειται για την πρώτη γνωστή άμεση επαφή Ουκρανών και Ρώσων αξιωματούχων γύρω από την αμερικανική πρόταση. Ο επικεφαλής της ουκρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, Ρουστέμ Ούμεροφ, ανέφερε ότι οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις βασικές παραμέτρους για τον τερματισμό του πολέμου και στη χάραξη της μελλοντικής διαπραγματευτικής διαδικασίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα αρχικά αμερικανικά προσχέδια προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις τόσο στην Ουκρανία όσο και σε χώρες της Δυτικής Ευρώπης, καθώς θεωρήθηκαν υπερβολικά ευνοϊκά προς τη ρωσική πλευρά. Αντίστοιχα, μεταγενέστερες εκδοχές πυροδότησαν τη δυσαρέσκεια της Μόσχας, κυρίως λόγω της πρότασης για ανάπτυξη ευρωπαϊκών ειρηνευτικών δυνάμεων.

Το «αγκάθι» του Ντονμπάς

Κοινή παραδοχή και των δύο πλευρών είναι ότι το μέλλον των εδαφών στην ανατολική Ουκρανία, και ειδικότερα στο Ντονμπάς, αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για μια συνολική διευθέτηση. Η περιοχή αυτή βρίσκεται στο επίκεντρο ενός πολέμου που έχει στοιχίσει τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, έχει εκτοπίσει εκατομμύρια και έχει αφήσει πίσω του κατεστραμμένες πόλεις και υποδομές.

Το Υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ανακοίνωσε ότι οι συνομιλίες είναι προγραμματισμένο να διαρκέσουν δύο ημέρες και εντάσσονται στις ευρύτερες προσπάθειες προώθησης του διαλόγου και εξεύρεσης πολιτικής λύσης στην κρίση.

Την ίδια στιγμή, η στρατιωτική πραγματικότητα στο πεδίο παραμένει σκληρή. Η συνάντηση στο Άμπου Ντάμπι πραγματοποιείται ενώ χιλιάδες κάτοικοι του Κιέβου έμειναν χωρίς θέρμανση, σε θερμοκρασίες υπό το μηδέν, εξαιτίας ρωσικών επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατηγόρησε τη Μόσχα ότι «σκόπιμα στερεί από τους πολίτες τη θέρμανση», αποστέλλοντας παράλληλα εκατοντάδες γεννήτριες.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Η αρχή του τέλους του πολέμου γράφεται στο Άμπου Ντάμπι – Το ανοιχτό εδαφικό ζήτημα του Ντονμπάς

Λίγες ώρες μετά τη συνάντηση του Βλαντιμίρ Πούτιν με τον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ στη Μόσχα, το Κρεμλίνο επανέλαβε τη βασική του απαίτηση: την πλήρη αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από το Ντονμπάς. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ξεκαθάρισε ότι πρόκειται για «πολύ σημαντική προϋπόθεση», την οποία η Ρωσία δεν προτίθεται να εγκαταλείψει.

Η Ουκρανία, η οποία εξακολουθεί να ελέγχει περίπου το 20% της περιοχής, απορρίπτει κατηγορηματικά αυτούς τους όρους. Ο Ζελένσκι έχει τονίσει ότι το εδαφικό ζήτημα παραμένει κεντρικό, υπογραμμίζοντας ότι η ειρήνη προϋποθέτει πραγματική βούληση και από τη ρωσική πλευρά.

Παρά τις διαβεβαιώσεις της Μόσχας ότι επιθυμεί διπλωματική λύση, ανώτατοι Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν καταστήσει σαφές πως, εάν οι συνομιλίες αποτύχουν, η Ρωσία θα συνεχίσει να επιδιώκει τους στόχους της στο πεδίο της μάχης.

Τι μέλλει γενέσθαι με το Ντονμπάς

Η εκτίμησή μας είναι ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία δύσκολα θα παραταθεί πέραν του 2026. Η διαδικασία που ξεκίνησε στο Άμπου Ντάμπι συνιστά αναμφίβολα την αρχή του τέλους. Παρ’ όλα αυτά, στο ζήτημα του Ντονμπάς δεν αναμένεται άμεση λύση.

Ο Ζελένσκι δεν δείχνει διατεθειμένος να παραδώσει αμαχητί το τελευταίο εναπομείναν 20% της περιφέρειας, ενώ ο Πούτιν, ενισχυμένος από τη σταδιακή –έστω και αργή– προέλαση των ρωσικών δυνάμεων, δεν έχει ισχυρό κίνητρο να υποχωρήσει. Το στρατιωτικό πλεονέκτημα λειτουργεί ως μοχλός πίεσης υπέρ της ρωσικής πλευράς.

Ως ύστατο διαπραγματευτικό χαρτί, το Κίεβο ενδέχεται να προτείνει τη μετατροπή των επίμαχων εδαφών σε μια ουδέτερη ζώνη ασφαλείας (buffer zone) μετά τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Ωστόσο, όλα δείχνουν ότι η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τη στάση του Κρεμλίνου, με ισχυρό το ενδεχόμενο ο Βλαντιμίρ Πούτιν να επιλέξει την παράταση του πολέμου έως ότου επιτύχει τον πλήρη έλεγχο του Ντονμπάς.