Πόλεμος στην Ουκρανία: Ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει να δελεάσει τον Πούτιν για να τελειώσει την σύγκρουση- Το παράδειγμα της Λευκορωσίας και η Σύνοδο Κορυφής της G20 στο Μαϊάμι

Ο Ντόναλντ Τραμπ «φλερτάρει» με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, αναζητώντας έναν τρόπο να οδηγήσει σε τερματισμό την ουκρανική σύγκρουση, αλλά και να ανοίξει έναν ευρύτερο δίαυλο οικονομικής και γεωπολιτικής συνεννόησης με τη Μόσχα.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει να δελεάσει τον Πούτιν για να τελειώσει την σύγκρουση- Το παράδειγμα της Λευκορωσίας και η Σύνοδο Κορυφής της G20 στο Μαϊάμι

Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει σχεδόν αβίαστα, εάν ενώσει κανείς τις διαφορετικές «ψηφίδες» που έχουν αρχίσει να σχηματίζουν ένα ολοένα πιο ευδιάκριτο παζλ.

Ήδη, το γεγονός ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο προανήγγειλε πως ο Ρώσος πρόεδρος θα προσκληθεί στη Σύνοδο Κορυφής της G20, που θα πραγματοποιηθεί στο Μαϊάμι τον Δεκέμβριο, είναι ενδεικτικό των προθέσεων της Ουάσιγκτον. Και ίσως οι δύο ηγέτες να μην χρειαστεί να περιμένουν έως τότε για να βρεθούν απέναντι στο ίδιο τραπέζι.

Πληροφορίες θέλουν τον Τραμπ να επιδιώκει συνάντηση με τον Πούτιν ακόμη νωρίτερα, στο περιθώριο της Συνόδου της APEC (Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού), η οποία πρόκειται να πραγματοποιηθεί εντός του Οκτωβρίου στο Πεκίνο. Πρόκειται για ένα ενδεχόμενο που, εάν υλοποιηθεί, θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα δεδομένα στο διπλωματικό σκηνικό. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι μπροστά σε αυτή την προοπτική οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιχειρούν να εξασφαλίσουν την παρουσία και του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μολονότι η Ουκρανία δεν αποτελεί μέλος της APEC.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αιφνιδιαστική κινητικότητα του Βερολίνου. Ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας ζήτησε και πραγματοποίησε συνάντηση της τελευταίας στιγμής με τον Ρώσο ομόλογό του, λίγο πριν από την ομιλία του τελευταίου στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη. Η κίνηση αυτή δείχνει την επιθυμία της Γερμανίας να μην βρεθεί θεατής σε μια διαδικασία που φαίνεται να επιταχύνεται, αλλά να διατηρήσει θέση στο τραπέζι των εξελίξεων.

Βεβαίως, οι επιδόσεις του Γιόχαν Βάντεφουλ δεν φαίνεται να εντυπωσίασαν τη ρωσική πλευρά. Ο Γερμανός υπουργός περιορίστηκε, ουσιαστικά, να απαγγείλει ένα γραπτό κείμενο που επαναλάμβανε τις ήδη γνωστές θέσεις του Βερολίνου, γεγονός που προκάλεσε την αντίδραση του Σεργκέι Λαβρόφ, ο οποίος έκανε λόγο για φιάσκο.

Την ίδια στιγμή, από τη Μόσχα εκπέμπεται ένα σαφές μήνυμα ότι η Ρωσία δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να αποδεχθεί μια λύση που θα θεωρούσε δυσμενή. “Δεν βρίσκεται στις προτεραιότητές μας η διάσωση του καθεστώτος του Κιέβου” δήλωσε ωμά σε πρόσφατη συνέντευξή του ο ισχυρός άνδρας του Κρεμλίνου, σχολιάζοντας τις προτάσεις που κυκλοφορούν για πάγωμα της ένοπλης σύγκρουσης στις υπάρχουσες γραμμές αντιπαράθεσης ή, έστω, για συνέχισή της μόνο σε τέσσερα μέτωπα, στις περιφέρειες Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, Χερσώνας και Ζαπορόζιε.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, ο οποίος απάντησε με εμφανή επιφύλαξη στο ερώτημα εάν ο Πούτιν προτίθεται να παραστεί στη Σύνοδο της G20 στο Μαϊάμι. Η ρωσική πλευρά, με άλλα λόγια, αφήνει ανοιχτές τις πόρτες της επικοινωνίας, χωρίς όμως να δείχνει ότι βιάζεται να περάσει το κατώφλι τους.

Παράλληλα, στο πεδίο των επιχειρήσεων, η εικόνα κάθε άλλο παρά παραπέμπει σε άμεση αποκλιμάκωση. Οι ρωσικές επιθέσεις εναντίον ουκρανικών υποδομών έχουν εντατικοποιηθεί, ενώ συνεχίζεται και ο ναυτικός αποκλεισμός της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα. Η στρατιωτική πίεση λειτουργεί έτσι ως παράλληλο μήνυμα της Μόσχας: η όποια διπλωματική κινητικότητα δεν πρέπει να συγχέεται με διάθεση εύκολης υποχώρησης.

Εδώ ακριβώς φαίνεται να υπεισέρχεται η προσέγγιση του Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος μοιάζει να ποντάρει, μεταξύ άλλων, στο οικονομικό δέλεαρ, επιχειρώντας να καταστήσει μια ενδεχόμενη συμφωνία ελκυστική όχι μόνο σε πολιτικό, αλλά και σε καθαρά οικονομικό επίπεδο.

Δεν είναι, προφανώς, άσχετο με αυτή την προσπάθεια το γεγονός ότι ο ειδικός απεσταλμένος του Πούτιν —ή, όπως υποστηρίζουν οι επικριτές του, της ρωσικής ολιγαρχίας— Κίριλ Ντμίτριεφ, γνωστός θιασώτης των win-win ρωσο-αμερικανικών συμπράξεων, είχε και πάλι την περασμένη εβδομάδα συνάντηση στις ΗΠΑ με δύο από τους πλέον έμπιστους ανθρώπους του Ντόναλντ Τραμπ, τον Στιβ Ουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ.

Και κάπου εδώ εμφανίζεται το ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης: για την επαναπροσέγγιση Μόσχας-Ουάσιγκτον φαίνεται να εξετάζεται ένα μοντέλο που έχει ήδη δοκιμαστεί αλλού. Το «μοντέλο Λευκορωσίας».

Από το Μινσκ στη Μόσχα

Όπως αναφέρει το ηλεκτρονικό περιοδικό The Atlantic, ο Τραμπ εξουσιοδότησε τον Ειδικό Απεσταλμένο του στη Λευκορωσία, Τζον Κόουλ, να πείσει τον Πούτιν να απελευθερώσει τους λεγόμενους “πολιτικούς κρατούμενους” με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων, μετά την επιτυχημένη αντίστοιχη συμφωνία που υπήρξε με τον πρόεδρο της Λευκορωσίας, Αλεξάντερ Λουκασένκο.

Η λογική είναι σχετικά απλή: πολιτικές παραχωρήσεις από τη μία πλευρά έναντι οικονομικών ανταλλαγμάτων από την άλλη. Και εάν το μοντέλο αυτό αποδειχθεί λειτουργικό, η εφαρμογή του σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, δηλαδή στις σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας, δεν μοιάζει πλέον με σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει να δελεάσει τον Πούτιν για να τελειώσει την σύγκρουση- Το παράδειγμα της Λευκορωσίας και η Σύνοδο Κορυφής της G20 στο Μαϊάμι

Η τεράστια συμφωνία Λευκορωσίας-ΗΠΑ για το κάλιο, την οποία διαπραγματεύεται ο Τραμπ, θα μπορούσε, σύμφωνα με αυτή τη λογική, να αποτελέσει απλώς την αρχή. Αντίστοιχες, μεγάλης κλίμακας συμφωνίες με τη Ρωσία θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως οικονομικός μοχλός για μια ευρύτερη επαναπροσέγγιση, ενδεχομένως στα πρότυπα όσων αποκάλυπτε δημοσίευμα του New Yorker στα μέσα Σεπτεμβρίου.

Στο τελευταίο αυτό δημοσίευμα γινόταν λόγος για μια απόρρητη έκθεση, προερχόμενη από μη κατονομαζόμενη ευρωπαϊκή υπηρεσία κατασκοπείας, σύμφωνα με την οποία, ο Τραμπ και οι άνθρωποι γύρω του” εξετάζουν το ενδεχόμενο “να ανοίξουν ξανά τον αγωγό Nord Stream 2 υπό αμερικανικό έλεγχο, να επαναλάβουν τις δραστηριότητες της ExxonMobil στη Σαχαλίνη και να πραγματοποιήσουν γεωτρήσεις για πετρέλαιο στη Θάλασσα του Οχότσκ. Σύμφωνα με την έκθεση, υπήρξε συζήτηση για την αποδέσμευση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται υπό αμερικανικές κυρώσεις.

Πρόκειται για προτάσεις που, εφόσον υιοθετούνταν, θα έδιναν στις αμερικανορωσικές σχέσεις μια εντελώς διαφορετική οικονομική διάσταση. Ενέργεια, πρώτες ύλες, επενδύσεις και δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία θα μπορούσαν να μετατραπούν από πεδία αντιπαράθεσης σε νομίσματα μιας ευρύτερης διαπραγμάτευσης.

Το ρωσικό βλέμμα προς την Κίνα

Υπό αυτό το πρίσμα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και η ανάλυση του εγκατεστημένου στη Μόσχα Αμερικανού αναλυτή Άντριου Κορύμπκο. Σε άρθρο του στο Substack υπενθυμίζει τη δήλωση του Πούτιν στις αρχές του 2025, κατά την έναρξη των συνομιλιών Ρωσίας-ΗΠΑ, ότι οι αμερικανικές εταιρείες “θα έχουν αξιοπρεπές κέρδος” σε ένα τέτοιο σενάριο.

Ο Κορύμπκο εκτιμά ότι η ανοιχτότητα του Πούτιν σε μια τέτοια συμφωνία συνδέεται, εν μέρει, με την επιθυμία του να περιορίσει την αυξανόμενη εξάρτηση της Ρωσίας από την Κίνα. Και, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, υπάρχει ένα αντίστοιχο κίνητρο και στην αμερικανική πλευρά: η δυνατότητα να περιοριστεί η πρόσβαση του Πεκίνου σε ακόμη περισσότερους ρωσικούς πόρους, αυτή τη φορά μέσω αμερικανικών επενδύσεων στα ρωσικά κοιτάσματα.

Έτσι, πίσω από την ουκρανική εξίσωση αρχίζει να διαγράφεται μια πολύ ευρύτερη γεωπολιτική εξίσωση. Η Ουάσιγκτον αναζητεί τρόπους να επαναφέρει τη Μόσχα σε μια σχέση συναλλαγής και οικονομικής αλληλεξάρτησης, η Μόσχα αναζητεί τρόπους να διευρύνει τα περιθώρια ελιγμών της και να περιορίσει την εξάρτησή της από το Πεκίνο, ενώ η Ευρώπη επιχειρεί να μη βρεθεί εκτός ενός παιχνιδιού που μπορεί να επανακαθορίσει τις ισορροπίες ασφαλείας και οικονομίας στην ήπειρο.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν Τραμπ και Πούτιν θα καθίσουν ξανά στο ίδιο τραπέζι. Είναι τι θα βρεθεί πάνω σε αυτό το τραπέζι — και πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η λογική των ανταλλαγμάτων που ήδη δοκιμάζεται στη Λευκορωσία.