Πόλεμος στην Ουκρανία: Ο Ρωσικός Cruise 9M729 στο πεδίο της μάχης, η κατάρρευση της Συμφωνίας INF και το νέο πυρηνικό ρήγμα που φέρνει την Ευρώπη εντός βεληνεκούς

Οπτικά τεκμήρια που προέρχονται από σημεία ρωσικών πληγμάτων στην Ουκρανία φέρεται να αποκαλύπτουν τη χρήση του ρωσικού πυραύλου cruise 9M729, του οπλικού συστήματος που είχε βρεθεί στο επίκεντρο της κρίσης μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτον και είχε οδηγήσει το 2019 στην αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συνθήκη INF.

Το υλικό, το οποίο παραδόθηκε στο Reuters από τρεις ουκρανικές υπηρεσίες ασφαλείας και εξετάστηκε από ανεξάρτητους αναλυτές, φέρεται να αποτελεί την πρώτη οπτική ένδειξη ότι ο συγκεκριμένος πύραυλος έχει χρησιμοποιηθεί επιχειρησιακά στον πόλεμο. Ειδικοί από την επιθεώρηση Janes και ο αναλυτής Jeffrey Lewis από το Middlebury College εκτίμησαν ότι τα συντρίμμια παρουσιάζουν ισχυρές ομοιότητες με τον 9M729, ενώ σε ορισμένα θραύσματα διακρίνονται σειριακοί αριθμοί και σχετικές επιγραφές.

Το όπλο που άνοιξε τον δρόμο για την κατάρρευση των συνθηκών

Η ανάπτυξη του 9M729 υπήρξε βασικός λόγος για την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συνθήκη INF, η οποία από το 1987 απαγόρευε χερσαίους πυραύλους με βεληνεκές άνω των 500 χιλιομέτρων. Η Ουάσιγκτον υποστήριξε ότι το ρωσικό σύστημα υπερέβαινε το όριο, κάτι που η Μόσχα αρνήθηκε, επιμένοντας ότι το βεληνεκές του παραμένει εντός των επιτρεπόμενων ορίων.

Ωστόσο, σύμφωνα με ουκρανικές αρχές, ένας πύραυλος που εκτοξεύθηκε στις 5 Οκτωβρίου φέρεται να διένυσε πάνω από 1.200 χιλιόμετρα πριν πλήξει στόχο κοντά στο Λβιβ, προκαλώντας θύματα αμάχων. Συνολικά, ουκρανικές πηγές αναφέρουν δεκάδες εκτοξεύσεις του 9M729 τα τελευταία χρόνια, με σημαντική αύξηση της χρήσης του από το 2025 και μετά.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία έχει λήξει και η New START, η τελευταία μεγάλη συμφωνία περιορισμού στρατηγικών πυρηνικών όπλων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, ενισχύοντας την αίσθηση ότι το σύστημα ελέγχου εξοπλισμών της μεταψυχροπολεμικής εποχής έχει ουσιαστικά καταρρεύσει.

Ευρώπη σε ακτίνα πυρός

Ο 9M729, σύμφωνα με το πρόγραμμα Missile Threat του Center for Strategic and International Studies, μπορεί να φθάνει έως και τα 2.500 χιλιόμετρα, ενώ έχει τη δυνατότητα να φέρει είτε συμβατική είτε πυρηνική κεφαλή. Μαζί με τον νεότερο βαλλιστικό πύραυλο Oreshnik, δημιουργεί ένα πλέγμα απειλής που επαναφέρει στο προσκήνιο τον φόβο πυραυλικής αποσταθεροποίησης στην Ευρώπη.

Οι εκτοξευτές χερσαίων πυραύλων θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνοι, καθώς μπορούν να αποκρυφθούν εύκολα, σε αντίθεση με αεροσκάφη ή πολεμικά πλοία που εντοπίζονται ευκολότερα. Αυτός ήταν και ο βασικός λόγος ύπαρξης της INF.

Ήδη αρκετές χώρες του ΝΑΤΟ εξετάζουν την απόκτηση ή ανάπτυξη δικών τους συστημάτων deep-strike, επιδιώκοντας να καλύψουν το κενό αποτροπής έναντι της Ρωσίας, ειδικά σε μια περίοδο όπου η αμερικανική δέσμευση για την ευρωπαϊκή άμυνα δεν θεωρείται αυτονόητη.

Γιατί χρησιμοποιείται τώρα;

Παραμένει ασαφές γιατί η Ρωσία επιλέγει να χρησιμοποιεί έναν πύραυλο με τέτοιο πολιτικό και στρατηγικό βάρος στο ουκρανικό μέτωπο. Ο Jeffrey Lewis σημειώνει ότι η χρήση πυραύλων με δυνατότητα πυρηνικής κεφαλής ενδέχεται να εκθέτει ευαίσθητα τεχνικά χαρακτηριστικά στους αναλυτές, επιτρέποντας τη μελέτη των συντριμμιών.

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι η Μόσχα ενδέχεται να διαθέτει περιορισμένα αποθέματα σύγχρονων πυραύλων cruise και να αντλεί από το απόθεμα όπλων μεγάλου βεληνεκούς για να διατηρήσει την επιχειρησιακή της ένταση.

Σε κάθε περίπτωση, η εμφάνιση του 9M729 στο πεδίο της μάχης δεν αποτελεί μόνο στρατιωτικό γεγονός, αλλά και συμβολικό ορόσημο: επιβεβαιώνει ότι η εποχή των δεσμευτικών συμφωνιών περιορισμού πυραύλων έχει υποχωρήσει, αφήνοντας τη θέση της σε ένα νέο, αβέβαιο τοπίο στρατηγικού ανταγωνισμού.