Πόλεμος στην Ουκρανία: Οι Ευρωπαίοι επιστρατεύουν την «παλιά φρουρά» και ψάχνουν εναγωνίως τον «εκλεκτό» που θα κάτσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τον Πούτιν- Φόβοι ότι ο Τραμπ θα τους αφήσει «ξεκρέμαστους»

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανεξετάζει το ενδεχόμενο άμεσου διαύλου επικοινωνίας με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία φαίνεται να έχει παγιωθεί στις σημερινές γραμμές του μετώπου.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οι Ευρωπαίοι επιστρατεύουν την «παλιά φρουρά» και ψάχνουν εναγωνίως τον «εκλεκτό» που θα κάτσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τον Πούτιν- Φόβοι ότι ο Τραμπ θα τους αφήσει «ξεκρέμαστους»

Με τη Ρωσία να ελέγχει περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας και να διατηρεί ισχυρή παρουσία στο Ντονμπάς και σε περιοχές της ανατολικής Ουκρανίας, ενισχύονται στο εσωτερικό της ΕΕ οι φωνές που ζητούν επανεκκίνηση διπλωματικών επαφών με τη Μόσχα.

Το κεντρικό, ωστόσο, ερώτημα που αναδύεται είναι ποιος θα μπορούσε να εκπροσωπήσει την Ευρώπη σε μια τόσο κρίσιμη διαπραγματευτική διαδικασία για τον τερματισμό του πολέμου. Στο τραπέζι των συζητήσεων έχουν βρεθεί δύο κυρίως ονόματα: ο πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι και η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το θέμα αναμένεται να τεθεί επίσημα στη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στην Κύπρο, ενώ δεν αποκλείεται να απασχολήσει και τη Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου, όπου οι ηγέτες θα κληθούν να τοποθετηθούν πιο καθαρά για το ενδεχόμενο ευρωπαϊκής διαμεσολάβησης.

Η Ουάσινγκτον και το Κίεβο εμφανίζονται θετικά στο σενάριο εμπλοκής της Ευρώπης σε πιθανές συνομιλίες με τη Ρωσία. «Καταλαβαίνουν ότι αυτό που συμβαίνει τώρα δεν λειτουργεί», σχολίασε αμερικανική πηγή στους Financial Times, περιγράφοντας το σημερινό αδιέξοδο στις προσπάθειες για ειρηνευτική διευθέτηση.

Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρέθηκε ουσιαστικά στο περιθώριο των εξελίξεων, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για μια πιθανή συμφωνία που δεν θα λαμβάνει επαρκώς υπόψη τα ευρωπαϊκά συμφέροντα. Έτσι, ολοένα και περισσότερο διαμορφώνεται η αντίληψη ότι η ΕΕ χρειάζεται έναν κοινό, ισχυρό απεσταλμένο. Ωστόσο, η επιλογή του προσώπου αυτού αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη, λόγω των διαφορετικών προσεγγίσεων μεταξύ των κρατών-μελών. Πέρα από τους Ντράγκι και Μέρκελ, έχει προταθεί και το όνομα του προέδρου της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, δήλωσε στις αρχές Μαΐου ότι η ΕΕ προετοιμάζεται για «πιθανές συνομιλίες» με τον Πούτιν. Παράλληλα, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μετά από τηλεφωνική επικοινωνία μαζί του ανέφερε: «Συμφωνούμε και οι δύο ότι η Ευρώπη πρέπει να συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις», επισημαίνοντας την ανάγκη για ισχυρή ευρωπαϊκή παρουσία στη διαδικασία.

Σε νεότερες δηλώσεις του, ο Ουκρανός πρόεδρος τόνισε ότι είχε συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών του για να συζητήσουν την πιθανή ευρωπαϊκή εκπροσώπηση στις διαπραγματεύσεις: «Περιμένουμε η Ευρώπη να είναι ισχυρή και, από την πλευρά μας, κάνουμε ό,τι μπορούμε ώστε να ληφθούν υπόψη οι πανευρωπαϊκές θέσεις και τα συμφέροντα, όπως και εκείνα της Ουκρανίας», είπε χαρακτηριστικά.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οι Ευρωπαίοι επιστρατεύουν την «παλιά φρουρά» και ψάχνουν εναγωνίως τον «εκλεκτό» που θα κάτσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τον Πούτιν- Φόβοι ότι ο Τραμπ θα τους αφήσει «ξεκρέμαστους»

Η συζήτηση για την «επιστροφή» της Μέρκελ

Παρότι το Κίεβο φαίνεται να προκρίνει τον Μάριο Ντράγκι, ο οποίος θεωρείται τεχνοκρατικά αξιόπιστος και πολιτικά ουδέτερος, σε ευρωπαϊκούς κύκλους ενισχύεται η άποψη ότι η Άνγκελα Μέρκελ διαθέτει βαθιά γνώση του τρόπου σκέψης του Βλαντιμίρ Πούτιν και της ρωσικής στρατηγικής.

Η πρώην καγκελάριος είχε αναπτύξει στενή σχέση συνεργασίας με τον Ρώσο πρόεδρο κατά τη διάρκεια της θητείας της (2005–2021), σε μια περίοδο έντονων οικονομικών και ενεργειακών δεσμών μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας, που σε μεγάλο βαθμό διαμόρφωσαν και την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης.

Παράλληλα, είχε πρωταγωνιστήσει στις Συμφωνίες του Μινσκ, οι οποίες στόχευαν στον περιορισμό της σύγκρουσης στην Ουκρανία, αν και αργότερα επικρίθηκαν ως προσωρινή λύση χωρίς μόνιμο αποτέλεσμα. Ωστόσο, για αρκετούς αναλυτές, η συμβολή τους ήταν καθοριστική ώστε να αποφευχθεί τότε μια γενικευμένη πολεμική κλιμάκωση.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι μια συνέχιση της πολιτικής της Μέρκελ θα μπορούσε να είχε αποτρέψει την έκρηξη του πολέμου, ενώ άλλοι τη θεωρούν υπεύθυνη για τη βαθιά ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία.

Η ίδια, σε πρόσφατη δημόσια τοποθέτησή της, εξέφρασε τη λύπη της για το γεγονός ότι η Ευρώπη δεν συμμετέχει ενεργά σε διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα, σημειώνοντας παράλληλα ότι, ενώ θα ήταν «λάθος να υποτιμήσει κανείς» τον Ρώσο πρόεδρο, εξίσου λανθασμένο θα ήταν να υποτιμηθούν οι δυνατότητες της Ευρώπης. Ωστόσο, όταν ρωτήθηκε αν θα αναλάμβανε έναν τέτοιο ρόλο, απάντησε ότι πιθανότατα «άλλοι είναι καταλληλότεροι», υπογραμμίζοντας ότι ο Πούτιν τείνει να δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα σε εν ενεργεία ηγέτες.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οι Ευρωπαίοι επιστρατεύουν την «παλιά φρουρά» και ψάχνουν εναγωνίως τον «εκλεκτό» που θα κάτσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τον Πούτιν- Φόβοι ότι ο Τραμπ θα τους αφήσει «ξεκρέμαστους»

Το δύσκολο παζλ της ευρωπαϊκής επιλογής

Η επιλογή του κατάλληλου απεσταλμένου δεν είναι απλώς ζήτημα προσώπων, αλλά αντανακλά και το εύρος των ευρωπαϊκών προσδοκιών για την επόμενη μέρα των σχέσεων με τη Ρωσία. Ποιο πλαίσιο ειρήνης θεωρείται αποδεκτό, ποιες είναι οι «κόκκινες γραμμές» για την Ουκρανία και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να ξεκινήσει ένας ουσιαστικός διάλογος με το Κρεμλίνο, παραμένουν ανοιχτά ερωτήματα.

Όπως σημειώνουν διπλωματικές πηγές, «Αυτό δεν είναι κάτι που το συζητάς δημόσια πριν το κάνεις», αποτυπώνοντας την ευαισθησία του θέματος και τον φόβο εσωτερικών ευρωπαϊκών ρηγμάτων.

Η στάση της Μόσχας

Από την πλευρά της Ρωσίας, ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει δηλώσει ανοιχτός σε διάλογο με ευρωπαϊκό απεσταλμένο, υπό την προϋπόθεση ότι δεν πρόκειται για πρόσωπο που έχει τοποθετηθεί έντονα εναντίον της Ρωσίας στο παρελθόν. Στο πλαίσιο αυτό, είχε αναφερθεί και το όνομα του πρώην καγκελάριου Γκέρχαρντ Σρέντερ, ο οποίος ωστόσο απορρίφθηκε τόσο από την ΕΕ όσο και από το Κίεβο.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, εμφανίστηκε θετικός στην προοπτική επαναπροσέγγισης, δηλώνοντας: «Ελπίζουμε ότι θα επικρατήσει μια πρακτική προσέγγιση και ότι θα υπάρξει κάποια πραγματική επίδραση», ενώ πρόσθεσε: «Ο Πούτιν απέχει μόνο ένα τηλεφώνημα για τις ευρωπαϊκές χώρες».

Παράλληλα, ρωσικές πηγές εκτιμούν ότι οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες παραμένουν ασαφείς και χωρίς ενιαία στρατηγική. «Είναι μόνο συνθήματα όπως “στηρίζουμε μια δίκαιη ειρήνη για την Ουκρανία”», ανέφερε χαρακτηριστικά πηγή από τη Μόσχα, υπογραμμίζοντας ότι η έλλειψη ενιαίας ευρωπαϊκής θέσης αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική ισχύ της ΕΕ.

Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, η Ρωσία ίσως προτιμούσε συνομιλίες με μεμονωμένες μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, παρά με ένα συλλογικό και συχνά εσωτερικά διχασμένο ευρωπαϊκό μπλοκ.