Πόλεμος στην Ουκρανία: Στριμώχνεται και σκέφτεται να «συνθηκολογήσει» ο Ζελένσκι!- Ανοιχτός σε συμφωνία με «πάγωμα» του μετώπου και εδαφικές παραχωρήσεις στη Ρωσία

Ο Ουκρανός πρόεδρος εμφανίζεται διατεθειμένος να εξετάσει μια συμφωνία που θα διατηρεί τις σημερινές γραμμές του μετώπου, θέτοντας ως απαραίτητη προϋπόθεση την εξασφάλιση αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας από τον Ντόναλντ Τραμπ και τους Ευρωπαίους συμμάχους.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Στριμώχνεται και σκέφτεται να «συνθηκολογήσει» ο Ζελένσκι!- Ανοιχτός σε συμφωνία με «πάγωμα» του μετώπου και εδαφικές παραχωρήσεις στη Ρωσία

Ένα ενδεχόμενο που μέχρι πρότινος παρέμενε ιδιαίτερα δύσκολο να συζητηθεί ανοιχτά φαίνεται πλέον να μπαίνει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι είναι διατεθειμένος να εξετάσει μια συμφωνία που θα προβλέπει τον τερματισμό των εχθροπραξιών κατά μήκος των σημερινών γραμμών του μετώπου, αφήνοντας ουσιαστικά ανοιχτό το ενδεχόμενο να παραμείνουν υπό ρωσικό έλεγχο τα εδάφη που έχουν καταληφθεί από τη Μόσχα.

Η τοποθέτηση του Ουκρανού προέδρου σηματοδοτεί μια σημαντική μετατόπιση ως προς τη διαχείριση της σύγκρουσης, καθώς αναδεικνύει την κατάπαυση του πυρός ως πιθανή αφετηρία για τον τερματισμό της αιματοχυσίας, ακόμη και χωρίς την άμεση αποκατάσταση της εδαφικής κατάστασης που ίσχυε πριν από τον πόλεμο. Το Κίεβο φαίνεται, έτσι, να αφήνει περιθώριο για έναν συμβιβασμό στο πεδίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, χωρίς ωστόσο να εγκαταλείπει την απαίτηση για ουσιαστικές εγγυήσεις που θα προστατεύουν τη χώρα από μια νέα ρωσική επίθεση.

Η δήλωση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μέσα στο πυκνό διπλωματικό σκηνικό των τελευταίων ημερών. Έρχεται στον απόηχο της συνάντησης του Ζελένσκι με τον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ στο Όσλο και λίγο πριν από τις συνομιλίες του τελευταίου με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη. Οι διαδοχικές επαφές εντάσσονται στην ευρύτερη προσπάθεια της Ουάσιγκτον να διαμορφώσει ένα πλαίσιο διαπραγμάτευσης, ικανό να οδηγήσει σε ανακωχή και, ενδεχομένως, σε μια συμφωνία για το τέλος του πολέμου.

«Παγώστε την κατάσταση και σταματήστε τις σκοτωμούς»

Το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που θα διατηρεί τις σημερινές γραμμές του μετώπου τέθηκε ευθέως στον Ζελένσκι κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στον παρουσιαστή Μπράιαν Κίλμιντ. Ο Ουκρανός πρόεδρος κλήθηκε να διευκρινίσει εάν θα μπορούσε να αποδεχθεί μια ειρηνευτική διευθέτηση που δεν θα άλλαζε άμεσα τον εδαφικό χάρτη, με την Ουκρανία να εξακολουθεί να ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της επικράτειάς της.

Η απάντησή του ήταν καταφατική, δίνοντας το στίγμα μιας προσέγγισης που μεταφέρει το βάρος από την άμεση ανακατάληψη των χαμένων εδαφών στην αναστολή των πολεμικών επιχειρήσεων. Μια τέτοια εξέλιξη δεν θα έλυνε αυτομάτως τις εδαφικές διαφορές, θα μπορούσε, ωστόσο, να σταματήσει τις καθημερινές απώλειες και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια ευρύτερη πολιτική διαπραγμάτευση.

«Το αποκαλούμε κατάπαυση του πυρός ή “σταματήστε τις σκοτωμούς”, όπως το αποκάλεσε ο πρόεδρος Τραμπ. Πάγωμα και σταμάτημα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ουκρανός πρόεδρος, προσθέτοντας ότι αυτό αποτελεί το ελάχιστο που χρειάζεται σήμερα η χώρα του από τη Ρωσία.

Η συγκεκριμένη διατύπωση αποτυπώνει την προσπάθεια του Κιέβου να αναζητήσει μια άμεση διέξοδο από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση, χωρίς να χρειαστεί να επιλυθούν εξαρχής όλα τα ακανθώδη ζητήματα που χωρίζουν τις δύο πλευρές. Το «πάγωμα» του μετώπου θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα προς μια ανακωχή, δεν θα ισοδυναμούσε, όμως, με οριστική ειρήνη ούτε θα σήμαινε αναγνώριση των ρωσικών διεκδικήσεων.

Παραμένει, άλλωστε, ανοιχτό το κρίσιμο ζήτημα του μελλοντικού καθεστώτος των κατεχόμενων περιοχών, καθώς και το ερώτημα εάν μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να αποτρέψει την επανάληψη των συγκρούσεων. Για την ουκρανική πλευρά, η διακοπή των εχθροπραξιών αποκτά πραγματικό νόημα μόνο εφόσον συνοδευτεί από ένα πλαίσιο που θα καθιστά βιώσιμη και ασφαλή την επόμενη ημέρα.

Οι εγγυήσεις ασφαλείας το κρίσιμο αντάλλαγμα

Ο Ζελένσκι κατέστησε σαφές ότι η αναστολή των πολεμικών επιχειρήσεων δεν αρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει μια διαρκή ειρήνη. Η βασική προϋπόθεση για να εξετάσει το Κίεβο έναν τέτοιο συμβιβασμό είναι η παροχή αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας από τον Ντόναλντ Τραμπ και τους Ευρωπαίους συμμάχους, ώστε η χώρα να μην παραμείνει εκτεθειμένη σε μια ενδεχόμενη νέα ρωσική επίθεση.

Το ζήτημα βρίσκεται στον πυρήνα της ουκρανικής στρατηγικής, καθώς μια συμφωνία που θα σταματούσε τις μάχες χωρίς παράλληλες δεσμεύσεις για την ασφάλεια της χώρας θα μπορούσε να αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναζωπύρωσης του πολέμου. Για το Κίεβο, επομένως, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να σιγήσουν τα όπλα, αλλά και να διαμορφωθούν συνθήκες που θα αποτρέπουν την επανάληψη της σύγκρουσης.

Οι εγγυήσεις ασφαλείας αποτέλεσαν, άλλωστε, ένα από τα βασικά θέματα των συνομιλιών που πραγματοποιήθηκαν την Τρίτη στο Όσλο. Εκεί, ο Γουίτκοφ συναντήθηκε με τον Ζελένσκι, τον Νορβηγό πρωθυπουργό Γιόνας Γκαρ Στέρε, τον πρόεδρο της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, καθώς και με εκπροσώπους ευρωπαϊκών κρατών και του ΝΑΤΟ.

Στο επίκεντρο των επαφών βρέθηκαν βασικές παράμετροι ενός ευρύτερου σχεδίου ειρήνευσης, από τις εγγυήσεις για την Ουκρανία έως τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση και τη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Πρόκειται για ζητήματα που συνδέονται άμεσα με το εάν μια ενδεχόμενη συμφωνία θα περιοριστεί σε μια προσωρινή διακοπή των συγκρούσεων ή θα αποτελέσει τη βάση για μια περισσότερο σταθερή διευθέτηση.

Το ζητούμενο για το Κίεβο είναι να αποκτήσει συγκεκριμένες και αξιόπιστες δεσμεύσεις, οι οποίες δεν θα εξαντλούνται σε πολιτικές διακηρύξεις, αλλά θα προσφέρουν ουσιαστική προστασία σε περίπτωση που η Ρωσία επιχειρήσει να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Το περιεχόμενο, η ισχύς και ο τρόπος εφαρμογής αυτών των εγγυήσεων αναμένεται, συνεπώς, να καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τα περιθώρια ενός πιθανού συμβιβασμού.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Στριμώχνεται και σκέφτεται να «συνθηκολογήσει» ο Ζελένσκι!- Ανοιχτός σε συμφωνία με «πάγωμα» του μετώπου και εδαφικές παραχωρήσεις στη Ρωσία

Από το Όσλο στην Αγία Πετρούπολη: Η σκυτάλη περνά στον Πούτιν

Το επόμενο κρίσιμο βήμα της διπλωματικής προσπάθειας μεταφέρεται πλέον στη ρωσική πλευρά. Η συνάντηση του Γουίτκοφ με τον Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη αποτελεί συνέχεια των επαφών που προηγήθηκαν στο Όσλο, με τον Αμερικανό απεσταλμένο να μεταφέρει στη Μόσχα τις ιδέες που συζητήθηκαν με την ουκρανική ηγεσία και τους Ευρωπαίους συμμάχους.

Σύμφωνα με το Reuters, ο Γουίτκοφ έθεσε στον Ρώσο πρόεδρο το ενδεχόμενο επανέναρξης των τριμερών συνομιλιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ρωσίας και Ουκρανίας, με στόχο να εξεταστούν σε τεχνικό επίπεδο τα επόμενα βήματα προς μια ενδεχόμενη συμφωνία. Η προοπτική αυτή υποδηλώνει την προσπάθεια της Ουάσιγκτον να μετατρέψει τις διπλωματικές επαφές σε μια πιο συγκεκριμένη διαδικασία διαπραγμάτευσης.

Ο Αμερικανός απεσταλμένος χαρακτήρισε παραγωγικές τις προηγούμενες συναντήσεις, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα μπορούσε να δημιουργηθεί νέα δυναμική στις συνομιλίες. Ωστόσο, η μετάβαση από τις διερευνητικές επαφές σε μια συμφωνία που θα γίνει αποδεκτή από όλες τις πλευρές παραμένει δύσκολη, καθώς οι απαιτήσεις της Μόσχας εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά από τις θέσεις του Κιέβου.

Ο Πούτιν έχει επιμείνει σε βασικές διεκδικήσεις της Ρωσίας, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ο πλήρης έλεγχος του Ντονέτσκ και η μη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Οι συγκεκριμένες απαιτήσεις συνιστούν σημαντικά εμπόδια σε οποιαδήποτε προσπάθεια συμβιβασμού, καθώς αφορούν τόσο το εδαφικό καθεστώς όσο και τον μελλοντικό προσανατολισμό της ουκρανικής ασφάλειας.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η δήλωση Ζελένσκι ότι θα μπορούσε να αποδεχθεί το πάγωμα των σημερινών γραμμών του μετώπου δημιουργεί ένα ενδεχόμενο πεδίο συνεννόησης, χωρίς να εγγυάται ότι η Μόσχα θα κινηθεί προς την ίδια κατεύθυνση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η ρωσική ηγεσία θα δεχθεί την αναστολή των εχθροπραξιών χωρίς να έχει προηγουμένως εξασφαλίσει το σύνολο των εδαφικών και πολιτικών στόχων που έχει θέσει.

Η διαφορά ανάμεσα σε μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός και σε μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία παραμένει καθοριστική. Η πρώτη θα μπορούσε να σταματήσει τις μάχες και να παγιώσει προσωρινά τη στρατιωτική κατάσταση, ενώ η δεύτερη θα απαιτούσε πολύ ευρύτερες συνεννοήσεις για τα σύνορα, τις εγγυήσεις ασφαλείας και τις σχέσεις της Ουκρανίας με τη Δύση.

Η διπλωματική κινητικότητα εντείνεται, αλλά η συμφωνία παραμένει αβέβαιη

Οι διαδοχικές επαφές στο Όσλο και την Αγία Πετρούπολη καταδεικνύουν μια νέα προσπάθεια να επανέλθει η ειρηνευτική διαδικασία στο προσκήνιο. Η κινητικότητα αυτή εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Κιέβου έχουν δοκιμαστεί από διαφωνίες γύρω από τη στρατιωτική υποστήριξη, την ανταλλαγή πληροφοριών και την ενεργειακή συνεργασία ΗΠΑ – Ρωσίας.

Η συνάντηση στο Όσλο έδωσε την ευκαιρία να εξεταστούν κοινές προτάσεις και να αποσαφηνιστούν ορισμένες από τις προϋποθέσεις που θέτει η ουκρανική πλευρά. Η επαφή του Γουίτκοφ με τον Πούτιν καλείται τώρα να δείξει εάν υπάρχει αντίστοιχο περιθώριο συνεννόησης και με τη Μόσχα, η οποία εξακολουθεί να προβάλλει απαιτήσεις που δυσκολεύουν την επίτευξη μιας κοινά αποδεκτής λύσης.

Προς το παρόν, δεν έχει ανακοινωθεί συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ούτε έχει επιβεβαιωθεί ότι η Ρωσία αποδέχεται το ενδεχόμενο παγώματος των σημερινών γραμμών του μετώπου. Η δήλωση του Ζελένσκι καταγράφει την προθυμία του να εξετάσει έναν συμβιβασμό που θα μπορούσε να σταματήσει τις μάχες, με βασικό όρο την εξασφάλιση αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία.

Η εξέλιξη αυτή δεν ισοδυναμεί με οριστική αποδοχή εδαφικών παραχωρήσεων ούτε σημαίνει ότι έχουν γεφυρωθεί οι διαφορές ανάμεσα στις εμπλεκόμενες πλευρές. Αντίθετα, αναδεικνύει το σύνθετο δίλημμα που βρίσκεται μπροστά στην ουκρανική ηγεσία: πώς μπορεί να επιδιωχθεί ο τερματισμός της αιματοχυσίας χωρίς η χώρα να βρεθεί αντιμέτωπη με νέους κινδύνους για την κυριαρχία και την ασφάλειά της.

Το εάν η νέα αυτή διπλωματική κινητικότητα θα οδηγήσει σε συγκεκριμένο σχέδιο ειρήνευσης θα εξαρτηθεί από τη στάση της Μόσχας, τις δυνατότητες διαμεσολάβησης των Ηνωμένων Πολιτειών και την ικανότητα των Ευρωπαίων συμμάχων να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός πλαισίου με σαφείς δεσμεύσεις. Για την ώρα, το ενδεχόμενο να παγώσει το μέτωπο βρίσκεται στο τραπέζι, αλλά η απόσταση που χωρίζει μια προσωρινή ανακωχή από μια βιώσιμη ειρήνη παραμένει μεγάλη.