Πόλεμος στην Ουκρανία: «Τέλος η δικτατορία, πάμε σε εκλογές!»- Προσπαθούν να «ξηλώσουν» τον Ζελένσκι!- Ο άλλοτε σύμμαχος του Ουκρανού Προέδρου απαιτεί άμεσα εκλογές

 Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρίσκεται αντιμέτωπος με μια από τις σοβαρότερες πολιτικές προκλήσεις της προεδρίας του από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, με την αμφισβήτηση να μην έρχεται αυτή τη φορά από κάποιο εξωτερικό μέτωπο, αλλά να εκδηλώνεται μέσα από τον ίδιο τον πυρήνα του ουκρανικού πολιτικού συστήματος.

Πόλεμος στην Ουκρανία: «Τέλος η δικτατορία, πάμε σε εκλογές!»- Προσπαθούν να «ξηλώσουν» τον Ζελένσκι!- Ο άλλοτε σύμμαχος του Ουκρανού Προέδρου απαιτεί άμεσα εκλογές

Στο επίκεντρο της νέας κρίσης βρίσκεται ο πρώην υπουργός Άμυνας, Μιχαΐλο Φέντοροφ, ένα πρόσωπο με ισχυρό έρεισμα στην ουκρανική κοινωνία, ο οποίος αποπέμφθηκε αιφνιδιαστικά τον περασμένο Ιούλιο, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις και κινητοποιήσεις.

Τώρα, ο 35χρονος πολιτικός περνά στην ανοιχτή επίθεση, αμφισβητώντας ευθέως τη διακυβέρνηση Ζελένσκι και θέτοντας στο τραπέζι ένα ζήτημα που μέχρι σήμερα αντιμετωπιζόταν ως πολιτικό ταμπού: την άμεση επιστροφή στις κάλπες.

Με βιντεοσκοπημένο μήνυμά του, ο Φέντοροφ ζητά να δημιουργηθεί χωρίς καθυστέρηση ένας νόμιμος και ασφαλής τρόπος για τη διεξαγωγή προεδρικών εκλογών, παρά τη συνεχιζόμενη εφαρμογή του στρατιωτικού νόμου. Πρόκειται για μια πολιτική παρέμβαση που, υπό τις σημερινές συνθήκες, αγγίζει ευθέως τον πυρήνα της εξουσίας του Ουκρανού προέδρου.

«Η δημοκρατία δεν είναι όμηρος – Τέλος η τυφλή υπακοή»

Η πενταετής θητεία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι ολοκληρώθηκε τυπικά τον Μάιο του 2024. Η συνέχιση της άσκησης της προεδρικής εξουσίας έκτοτε στηρίζεται στο ιδιαίτερο θεσμικό πλαίσιο που έχει δημιουργήσει ο πόλεμος και η εφαρμογή του στρατιωτικού νόμου, με τις εκλογικές διαδικασίες να παραμένουν παγωμένες.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Φέντοροφ επιλέγει να σπάσει τη σιωπή και να αμφισβητήσει ανοιχτά τη λογική της επ’ αόριστον αναστολής της εκλογικής διαδικασίας. Η παρέμβασή του δεν περιορίζεται σε μια γενικόλογη έκκληση για δημοκρατική ομαλότητα, αλλά μετατρέπεται σε ευθεία πολιτική απαίτηση προς την ηγεσία του Κιέβου.

«Η δημοκρατία δεν μπορεί να είναι όμηρος της Ρωσίας. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στον Πούτιν να αποφασίσει πότε οι Ουκρανοί μπορούν να επιλέξουν την κυβέρνησή τους», ανέφερε χαρακτηριστικά στο μήνυμά του, ζητώντας να βρεθεί άμεσα ένας νόμιμος και ασφαλής μηχανισμός για να στηθούν κάλπες.

Η επιλογή των συγκεκριμένων λέξεων μόνο τυχαία δεν είναι. Ο Φέντοροφ επιχειρεί να αντιστρέψει το βασικό επιχείρημα που χρησιμοποιείται για τη διατήρηση του σημερινού καθεστώτος: ότι οι εκλογές δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν όσο βρίσκεται σε εξέλιξη ο πόλεμος. Με τη δική του επιχειρηματολογία, ακριβώς η πολεμική κατάσταση δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για την επ’ αόριστον αναστολή της λαϊκής εντολής.

Και η επίθεση δεν σταματά εκεί. Ο πρώην υπουργός Άμυνας βάζει στο στόχαστρο συνολικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο κρατικός μηχανισμός υπό τον Ζελένσκι, αφήνοντας σαφείς αιχμές για αυταρχισμό, προσωποκεντρική διακυβέρνηση και αναξιοκρατία.

«Είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο όταν δημιουργείται στην κοινωνία η αίσθηση ότι το βασικό κριτήριο για έναν διορισμό δεν είναι ο επαγγελματισμός ή τα αποτελέσματα, αλλά η προσωπική πίστη στο σύστημα», σημείωσε, εξαπολύοντας ουσιαστικά πυρά εναντίον του τρόπου με τον οποίο στελεχώνεται ο κρατικός μηχανισμός και, εμμέσως πλην σαφώς, εναντίον της προεδρικής «αυλής».

Πόλεμος στην Ουκρανία: «Τέλος η δικτατορία, πάμε σε εκλογές!»- Προσπαθούν να «ξηλώσουν» τον Ζελένσκι!- Ο άλλοτε σύμμαχος του Ουκρανού Προέδρου απαιτεί άμεσα εκλογές

Ο παράγοντας Φέντοροφ και η οργή στους δρόμους

Το στοιχείο που καθιστά την παρέμβαση του Φέντοροφ ιδιαίτερα επικίνδυνη για το στρατόπεδο Ζελένσκι δεν είναι μόνο το περιεχόμενο των δηλώσεών του. Είναι η απήχηση που φαίνεται να έχουν στην κοινωνία και η δυνατότητα μετατροπής της πολιτικής διαφωνίας σε μαζική λαϊκή κινητοποίηση.

Οι εικόνες από το Κίεβο ενισχύουν αυτή την ανησυχία. Την Κυριακή, περισσότεροι από 2.000 διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από το προεδρικό γραφείο, φωνάζοντας ρυθμικά το όνομα του αποπεμφθέντος υπουργού. Η εικόνα αυτή αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς δείχνει ότι η αμφισβήτηση της προεδρικής εξουσίας δεν περιορίζεται πλέον σε κλειστές πολιτικές συζητήσεις, αλλά αρχίζει να αποκτά ορατό αποτύπωμα στον δρόμο.

Το μήνυμα των συγκεντρωμένων είναι διπλό: από τη μία πλευρά εκφράζεται η στήριξη προς ένα πρόσωπο που εμφανίζεται πλέον ως εναλλακτικός πόλος εξουσίας και, από την άλλη, διογκώνεται η δυσφορία απέναντι στον τρόπο με τον οποίο ασκείται η εξουσία από το προεδρικό περιβάλλον.

Για το Κίεβο, αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη εξέλιξη. Όσο η αμφισβήτηση παραμένει σε επίπεδο πολιτικών αντιπάλων, μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μέρος της αναπόφευκτης εσωτερικής αντιπαράθεσης. Όταν όμως συνδέεται με διαδηλώσεις και λαϊκή κινητοποίηση, αποκτά εντελώς διαφορετική δυναμική.

Το δημοσκοπικό καμπανάκι και ο εφιάλτης του δεύτερου γύρου

Το ακόμη πιο ανησυχητικό στοιχείο για το προεδρικό στρατόπεδο βρίσκεται, ωστόσο, στους αριθμούς. Η πρόσφατη μέτρηση του Socis Centre for Social Research καταγράφει μια εικόνα που κάθε άλλο παρά καθησυχαστική είναι για τον σημερινό πρόεδρο.

Στον πρώτο γύρο μιας υποθετικής εκλογικής αναμέτρησης, ο Ζελένσκι καταγράφεται οριακά στην πρώτη θέση με 22,3%. Σε απόσταση αναπνοής ακολουθεί ο πρώην αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, Βαλέρι Ζαλούζνι, με 21,4%, ενώ ο Φέντοροφ εμφανίζεται στην τρίτη θέση με 13,1%.

Η διαφορά στην κορυφή είναι τόσο μικρή ώστε να μην επιτρέπει κανέναν εφησυχασμό. Αντίθετα, αποτυπώνει ένα εξαιρετικά ρευστό πολιτικό σκηνικό, στο οποίο η πρωτιά του νυν προέδρου κάθε άλλο παρά εξασφαλίζει και την τελική επικράτηση.

Εκεί, άλλωστε, βρίσκεται και ο πραγματικός εφιάλτης για τον Ζελένσκι.

Στα σενάρια του δεύτερου γύρου, η εικόνα ανατρέπεται. Σε μια απευθείας αναμέτρηση με τον Ζαλούζνι ή τον Φέντοροφ, ο σημερινός πρόεδρος εμφανίζεται να ηττάται, γεγονός που μετατρέπει την εκλογική συζήτηση από θεωρητικό ζήτημα σε υπαρξιακή απειλή για την πολιτική του κυριαρχία.

Η ουκρανική πολιτική σκηνή εισέρχεται έτσι σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας. Από τη μία βρίσκεται ο Ζελένσκι, ο οποίος εξακολουθεί να κρατά στα χέρια του τους μοχλούς της κρατικής εξουσίας και να επικαλείται τις εξαιρετικές συνθήκες του πολέμου. Από την άλλη διαμορφώνεται σταδιακά ένα μέτωπο αμφισβήτησης, στο οποίο συναντώνται η λαϊκή δυσαρέσκεια, οι δημοσκοπικές τάσεις και πλέον η ανοιχτή πολιτική αντιπαράθεση.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η παρέμβαση Φέντοροφ αποτελεί απλώς μια ακόμη εσωτερική σύγκρουση στο ουκρανικό πολιτικό σκηνικό ή εάν σηματοδοτεί την απαρχή μιας ευρύτερης αναδιάταξης δυνάμεων.

Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική κλεψύδρα στο Κίεβο φαίνεται να έχει αρχίσει να αδειάζει. Και όσο η συζήτηση για την επόμενη ημέρα της Ουκρανίας μεταφέρεται από το πεδίο των μαχών στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο, τόσο αυξάνονται οι πιέσεις προς τον Ζελένσκι να απαντήσει στο πιο δύσκολο ερώτημα: μέχρι πότε μπορεί να παραμένει παγωμένη η δημοκρατική διαδικασία και ποιος θα αποφασίσει τελικά για την επόμενη ημέρα της χώρας;