Politico: Η Ευρώπη αντιμέτωπη με τον δικό της «αιώνα της ταπείνωσης»-Πως ο Ντόναλντ Τραμπ κατάφερε να επιβάλλει «ανισομερείς συνθήκες» στους Ευρωπαίους.

Η εικόνα είναι γνώριμη από τις σελίδες της ιστορίας: μια δύναμη που κάποτε υπερηφανευόταν για την ισχύ της, αναγκάζεται να αποδεχθεί δυσμενείς συμφωνίες, επειδή στερείται τα στρατηγικά μέσα για να επιβάλει τη θέλησή της.

Politico: Η Ευρώπη αντιμέτωπη με τον δικό της «αιώνα της ταπείνωσης»-Πως ο Ντόναλντ Τραμπ κατάφερε να επιβάλλει «ανισομερείς συνθήκες» στους Ευρωπαίους.

Το Politico προειδοποιεί ότι, όπως η Κίνα στον 19ο αιώνα, έτσι και η Ευρώπη του 21ου κινδυνεύει να βυθιστεί σε έναν «αιώνα ταπείνωσης»· έναν αιώνα στον οποίο οι αποφάσεις της δεν θα καθορίζονται από δικές της επιλογές, αλλά από την πίεση τρίτων – πρωτίστως των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το πρόσφατο ταξίδι της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στη Σκωτία, και η συνάντησή της με τον Ντόναλντ Τραμπ στο γήπεδο γκολφ του, αποτέλεσαν ένα ηχηρό καμπανάκι. Η συμφωνία που υπογράφηκε χαρακτηρίστηκε από αναλυτές ως «άνιση», «ταπεινωτική» και «πολιτική ήττα» για τις Βρυξέλλες. Η ΕΕ αποδέχθηκε έναν δασμό 15% στα περισσότερα προϊόντα της, υποχωρώντας σε έναν εκβιασμό που λίγα χρόνια νωρίτερα θα φάνταζε αδιανόητος.

Κι όμως, αντί η υποχώρηση να κατευνάσει τον Αμερικανό πρόεδρο, η απειλή επέστρεψε πιο σκληρή: νέοι δασμοί για τα ευρωπαϊκά ψηφιακά μέτρα και, σε περίπτωση αντίστασης, διακοπή εξαγωγών μικροτσίπ – της ίδιας τεχνολογίας από την οποία εξαρτάται ολόκληρη η βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ.

Ο παραλληλισμός με την Κίνα του 19ου αιώνα

Η ιστορική μνήμη είναι αμείλικτη. Το 1842 η δυναστεία των Τσινγκ, ανίκανη να ανταγωνιστεί στρατιωτικά και τεχνολογικά τη Βρετανία, υπέγραψε τη Συνθήκη της Νανκίν και άνοιξε τον δρόμο για έναν «αιώνα ταπείνωσης». Σήμερα, η Ευρώπη βρίσκεται σε παρόμοια θέση: υστερεί στρατιωτικά, υστερεί τεχνολογικά, και εξαρτάται από τις ΗΠΑ για την άμυνά της απέναντι στη Ρωσία και για τις κρίσιμες καινοτομίες του 21ου αιώνα.

Αναλυτές όπως ο Τόρστεν Μπέννερ υπογραμμίζουν ότι η παρούσα αδυναμία είναι το φυσικό αποτέλεσμα δεκαετιών αδιαφορίας: περικοπές στην άμυνα, έλλειψη στρατηγικής για την τεχνολογία, και μια ψευδαίσθηση ασφάλειας ότι η εποχή των γεωπολιτικών εκβιασμών είχε περάσει ανεπιστρεπτί.

Παλιές πληγές, νέες πραγματικότητες

Όπως η Κίνα έχασε το πλεονέκτημα της καινοτομίας και έμεινε πίσω τεχνολογικά, έτσι και η Ευρώπη σήμερα βλέπει τις ΗΠΑ να προηγούνται στην τεχνητή νοημοσύνη, στην κβαντική υπολογιστική και στις στρατιωτικές τεχνολογίες. Η εξάρτηση αυτή καθιστά την Ένωση ευάλωτη σε πιέσεις.

Η Ουάσιγκτον γνωρίζει καλά ότι η ΕΕ δεν μπορεί να «σταθεί μόνη της» απέναντι στον Πούτιν, ούτε να ανταγωνιστεί χωρίς πρόσβαση στην αμερικανική τεχνολογία. Αυτό το κενό ισχύος μεταφράζεται σε «ανισομερείς συνθήκες» — τον ίδιο όρο που χαρακτήριζε τον κινεζικό 19ο αιώνα.

Politico: Η Ευρώπη αντιμέτωπη με τον δικό της «αιώνα της ταπείνωσης»-Πως ο Ντόναλντ Τραμπ κατάφερε να επιβάλλει «ανισομερείς συνθήκες» στους Ευρωπαίους.

Το φθινόπωρο της αβεβαιότητας

Οι Βρυξέλλες ανησυχούν για το τι θα ακολουθήσει. Οι ποσοστώσεις στα μέταλλα, οι επενδυτικές δεσμεύσεις ύψους 600 δισ. δολαρίων στις ΗΠΑ, ακόμα και η διατήρηση βασικών εμπορικών εξαιρέσεων, όλα μπορούν να γίνουν εργαλεία πίεσης στα χέρια του Τραμπ. Και το γεγονός ότι η ΕΕ έσπευσε να δεχθεί τη συμφωνία δείχνει, όπως σχολιάζουν διπλωμάτες, πως ο εκβιασμός «λειτουργεί».

Την ίδια στιγμή, η Κίνα παρακολουθεί προσεκτικά. Αν η Ευρώπη εμφανιστεί πρόθυμη να υποχωρεί στις πιέσεις της Ουάσιγκτον, το Πεκίνο ενδέχεται να σκληρύνει τη στάση του σε ζητήματα εμπορίου και πρώτων υλών, γνωρίζοντας ότι οι Βρυξέλλες δεν διαθέτουν περιθώρια ελιγμών.

Υπάρχει διέξοδος;

Οι απαντήσεις που προτείνονται ποικίλλουν. Από τη μία πλευρά, οικονομολόγοι όπως ο Μάριο Ντράγκι ζητούν ριζικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις ώστε η Ευρώπη να αποκτήσει ανταγωνιστικότητα και στρατηγική αυτονομία. Από την άλλη, πολιτικοί όπως ο Γάλλος υπουργός Μπενζαμέν Αντάντ καλούν για μαζικές επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη, πράσινες τεχνολογίες και κβαντική υπολογιστική, ώστε η ΕΕ να μην εξαρτάται από ξένους παρόχους.

Παράλληλα, αναδεικνύεται και η διάσταση του εμπορίου: η διαφοροποίηση εταίρων, η ολοκλήρωση συμφωνιών με την Mercosur, την Ινδία, την Ινδονησία και η σύσφιξη δεσμών με την Ασία θεωρούνται απαραίτητες κινήσεις για να αποφύγει η Ευρώπη τον ρόλο του «αδύναμου κρίκου» ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κίνα.

Το μεγάλο δίλημμα

Η πραγματικότητα είναι ωμή: ή η Ευρώπη θα μετατραπεί σε αυτόνομο πόλο ισχύος που αξιοποιεί την οικονομική και τεχνολογική της δυναμική, ή θα περιοριστεί σε «πεδίο μάχης» όπου θα συγκρούονται Ουάσιγκτον και Πεκίνο.

Το ερώτημα που πλανάται είναι αν η Ένωση θα αδράξει την πρόκληση ή αν θα αφήσει την ιστορία να επαναληφθεί – αυτή τη φορά με πρωταγωνιστή την ίδια.