Politico: Μυστική πρωτοβουλία Βρετανίας και Βόρειας Ευρώπης για νέο αμυντικό ταμείο – Εκτός πλάνου η Κομισιόν

Σχέδιο επανεξοπλισμού με νέο υπερεθνικό ταμείο επεξεργάζονται Βρετανία και βόρειοι Ευρωπαίοι εταίροι, σε μια προσπάθεια να αποφύγουν τους δημοσιονομικούς περιορισμούς και να παρακάμψουν τον έλεγχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η αποκάλυψη από το Politico φέρνει στο φως παρασκηνιακές διαβουλεύσεις με γεωπολιτικές και θεσμικές προεκτάσεις.

Σε εξέλιξη βρίσκεται μια διακριτική πρωτοβουλία επανεξοπλισμού που φέρνει κοντά το Ηνωμένο Βασίλειο με χώρες της Βόρειας Ευρώπης, αποκαλύπτει το Politico. Το σχέδιο, που συζητήθηκε σε μια άτυπη συνάντηση στις Βρυξέλλες υπό τη φιλοξενία της Πολωνίας, στοχεύει στη δημιουργία ενός νέου αμυντικού ταμείου εκτός της ομπρέλας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι από τα υπουργεία Οικονομικών της Σουηδίας, της Δανίας, της Φινλανδίας, της Ολλανδίας, της Πολωνίας και της Βρετανίας συζήτησαν τη σύσταση ενός ανεξάρτητου χρηματοδοτικού οργανισμού για την από κοινού αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού, περιορίζοντας το δημοσιονομικό βάρος στους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Η βρετανική πρόταση, σύμφωνα με έγγραφο που έχει στη διάθεσή του το Politico, προβλέπει τη δημιουργία ενός ταμείου που θα έχει τη δυνατότητα να προχωρά σε άμεσες προμήθειες εξοπλισμών για λογαριασμό των συμμετεχουσών χωρών – μια αρμοδιότητα που δεν διαθέτει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Ο στόχος είναι διττός: από τη μία η επιτάχυνση των εξοπλισμών, και από την άλλη η αποφυγή περαιτέρω επιβάρυνσης των δημόσιων οικονομικών – ιδιαίτερα σε χώρες με αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες. «Οι Βρετανοί είναι δεμένοι με έναν «δημοσιονομικό ζουρλομανδύα», γι’ αυτό βλέπουν με θετικό μάτι τη λύση αυτή», σχολίασε χαρακτηριστικά ευρωπαίος αξιωματούχος.

Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η Ευρώπη αισθάνεται αυξημένες γεωπολιτικές πιέσεις, ειδικά υπό τον φόβο ενδεχόμενης αποστασιοποίησης των ΗΠΑ από την ευρωπαϊκή άμυνα σε περίπτωση επιστροφής του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Παράλληλα, η επιθετικότητα της Ρωσίας ωθεί τις βόρειες και ανατολικές χώρες της Ε.Ε. να εντείνουν την αμυντική τους ετοιμότητα.

Ωστόσο, οι χώρες της Νότιας Ευρώπης –όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία– διατηρούν επιφυλάξεις. Αντιτάσσονται στη λογική της ανάληψης νέου χρέους και επιμένουν σε σχήματα χρηματοδότησης μέσω επιδοτήσεων και κοινού δανεισμού με τη σφραγίδα της Επιτροπής. «Δεν βλέπω τους Νότιους να ενδιαφέρονται για αυτόν τον μηχανισμό», ανέφερε πηγή της Ε.Ε., εκτιμώντας ότι η ιδεολογική και δημοσιονομική απόσταση παραμένει μεγάλη.

Το Λονδίνο, εκτός της Ε.Ε. μετά το Brexit, αναζητεί ρόλο στην ευρωπαϊκή ασφάλεια μέσω εναλλακτικών θεσμικών οδών. Η πρότασή του θεωρείται ανταγωνιστική με εκείνη της Κομισιόν, η οποία επεξεργάζεται πρόγραμμα αμυντικών δανείων 150 δισ. ευρώ, αποκλείοντας επί του παρόντος το Ηνωμένο Βασίλειο λόγω της απουσίας επίσημης συμφωνίας ασφάλειας με την Ε.Ε..

Παρότι το νέο ταμείο θα προσφέρει οικονομική ευελιξία, σημαντικά ερωτήματα παραμένουν: ποιος θα το διοικεί και πώς θα λαμβάνονται οι κρίσιμες αποφάσεις; Οι λεπτομέρειες αυτές θα καθορίσουν τη βιωσιμότητα και την πολιτική αποδοχή του σχεδίου.

Ενδεικτικό της κινητικότητας είναι και το γεγονός πως η Πολωνία έχει ζητήσει από τον think tank Bruegel να εκπονήσει δική του πρόταση για μια «τράπεζα επανεξοπλισμών», η οποία αναμένεται να συζητηθεί άτυπα στη Βαρσοβία τις επόμενες ημέρες.

Το τοπίο διαμορφώνεται πλέον σε ένα σκηνικό ανταγωνιστικών μοντέλων ασφάλειας και άμυνας, με το βόρειο μπλοκ να αναζητεί ταχύτητα και οικονομική αυτοτέλεια, και το νότιο να επιμένει σε κοινή ευρωπαϊκή ομπρέλα – αφήνοντας ανοικτό το ερώτημα για την επόμενη μέρα της ευρωπαϊκής άμυνας.