Πενήντα τρία χρόνια μετά από μία από τις πιο συγκλονιστικές νύχτες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, το ερώτημα για το ποιος έδωσε την εντολή να κινηθεί το άρμα μάχης εναντίον της πύλης του Πολυτεχνείου εξακολουθεί να προκαλεί έντονο ενδιαφέρον. Οι μαρτυρίες ανθρώπων που βρέθηκαν στο επίκεντρο των γεγονότων της 17ης Νοεμβρίου 1973 φωτίζουν άγνωστες πτυχές εκείνων των δραματικών στιγμών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η κατάθεση του τότε υπίλαρχου Μιχάλη Γουνελά, ο οποίος ήταν επικεφαλής του άρματος που γκρέμισε τη σιδερένια πύλη του Πολυτεχνείου. Η δική του αφήγηση, αλλά και η συγκλονιστική μαρτυρία της φοιτήτριας Πέπης Ρηγοπούλου, αποτυπώνουν δύο διαφορετικές πλευρές μιας νύχτας που σημάδεψε ανεξίτηλα τη χώρα.
Η εντολή που οδήγησε το τανκ στην κεντρική πύλη
Ήταν τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου 1973 όταν ένα άρμα μάχης παρατάχθηκε απέναντι από την κεντρική είσοδο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, στην οδό Πατησίων.
Στο εσωτερικό του ιδρύματος βρίσκονταν ακόμη φοιτητές και πολίτες, ενώ σύμφωνα με τις μαρτυρίες εκείνων των ημερών πραγματοποιούνταν συζητήσεις για την αποχώρησή τους από τον χώρο.
Την ίδια ώρα, οι στρατιωτικές δυνάμεις βρίσκονταν σε ετοιμότητα. Η ένταση είχε φτάσει στο αποκορύφωμα και οι επόμενες κινήσεις θα καθόριζαν την εξέλιξη της επιχείρησης.
Ο Μιχάλης Γουνελάς, μιλώντας το 2017 στην εκπομπή «Μηχανή του Χρόνου», περιέγραψε όσα θυμόταν από εκείνη τη νύχτα. Όπως υποστήριξε, οι αποφάσεις λαμβάνονταν ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη επαφές ανάμεσα σε στρατιωτικούς και εκπροσώπους των φοιτητών, στον χώρο του ξενοδοχείου Ακροπόλ.
Όταν ρωτήθηκε ποιος του έδωσε την εντολή να προχωρήσει το άρμα, κατονόμασε τον συνταγματάρχη Γιοβάνη.
Σύμφωνα με την περιγραφή του, η διαταγή ήταν να εισέλθει το άρμα στον χώρο του Πολυτεχνείου. Λίγο αργότερα, η σιδερένια πύλη θα κατέρρεε μπροστά στα μάτια όσων βρίσκονταν εκεί.
«Ακόμα και σήμερα θα έκανα το ίδιο» – Η δήλωση που προκαλεί αντιδράσεις
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η στάση που κράτησε ο πρώην αξιωματικός δεκαετίες μετά τα γεγονότα.
Ο Μιχάλης Γουνελάς δεν εμφανίστηκε να μετανιώνει για την ενέργειά του. Αντίθετα, υποστήριξε ότι η επέμβαση είχε ως στόχο να σταματήσει η ένταση και να αποτραπεί μια ακόμη μεγαλύτερη αιματοχυσία.
Μάλιστα, η χαρακτηριστική του τοποθέτηση ήταν πως, ακόμη και με τα σημερινά δεδομένα, θα προχωρούσε στην ίδια ενέργεια.
Ο ίδιος εξήγησε ότι θεωρούσε πως η επιχείρηση θα έβαζε τέλος σε μια κατάσταση που κινδύνευε να ξεφύγει ακόμη περισσότερο. Η συγκεκριμένη εκτίμηση, ωστόσο, αποτελεί τη δική του εκδοχή για τις αποφάσεις εκείνης της νύχτας και δεν αναιρεί τη βίαιη καταστολή της φοιτητικής εξέγερσης.
Για τη συμμετοχή του στα γεγονότα καταδικάστηκε σε φυλάκιση επτά μηνών, ενώ δήλωσε ότι αποδέχθηκε τη δικαστική απόφαση.
Η συγκλονιστική μαρτυρία της Πέπης Ρηγοπούλου – Τραυματίστηκε όταν κατέρρευσε η πύλη
Μία από τις πιο δραματικές ανθρώπινες ιστορίες εκείνης της νύχτας συνδέεται με την Καλλιόπη (Πέπη) Ρηγοπούλου.
Η νεαρή τότε φοιτήτρια βρέθηκε στην περιοχή της κεντρικής εισόδου όταν το άρμα έσπρωξε τη μεταλλική κατασκευή. Η πτώση της πύλης και τα κομμάτια που εκτοξεύτηκαν προκάλεσαν σοβαρό τραυματισμό της, αφήνοντάς την με βαριές κακώσεις στα πόδια.
Η περιπέτειά της δεν τελείωσε εκεί. Η αποκατάσταση ήταν δύσκολη και η ίδια χρειάστηκε να δώσει έναν μεγάλο αγώνα για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες του τραυματισμού.
Η κατάθεσή της στη δίκη του Πολυτεχνείου το 1975 ήταν ιδιαίτερα συγκλονιστική. Η κατάστασή της ήταν τέτοια που δεν μπορούσε να παραμείνει όρθια για πολλή ώρα και χρειάστηκε να συνεχίσει μέρος της μαρτυρίας της καθιστή.
Περιέγραψε επίσης τις δυσκολίες που αντιμετώπισε κατά τη μεταφορά της για την παροχή πρώτων βοηθειών, αναφέροντας περιστατικά βίας σε βάρος ακόμη και των ανθρώπων που προσπαθούσαν να τη βοηθήσουν.
Η δική της μαρτυρία αποτέλεσε μια σκληρή υπενθύμιση του ανθρώπινου κόστους της στρατιωτικής επέμβασης.
Η δίκη του 1975 και οι 33 κατηγορούμενοι
Η δικαστική διερεύνηση των γεγονότων ξεκίνησε στις 16 Οκτωβρίου 1975, σε ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα στις Γυναικείες Φυλακές Κορυδαλλού.
Στο εδώλιο βρέθηκαν συνολικά 33 κατηγορούμενοι, μεταξύ των οποίων στρατιωτικοί, αστυνομικοί και πρόσωπα που συνδέονταν με το δικτατορικό καθεστώς.
Ανάμεσά τους βρίσκονταν ο Γεώργιος Παπαδόπουλος και ο Δημήτριος Ιωαννίδης.

Κατά τη διάρκεια της πολύκροτης διαδικασίας κατέθεσαν 237 μάρτυρες κατηγορίας και 47 υπεράσπισης, αποκαλύπτοντας διαφορετικές πτυχές της καταστολής και των αποφάσεων που οδήγησαν στην αιματηρή επέμβαση.
Μια νύχτα που δεν έσβησε ποτέ από τη συλλογική μνήμη
Η πτώση της πύλης του Πολυτεχνείου παραμένει μία από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες της εξέγερσης του Νοεμβρίου του 1973.
Η καταστολή, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στην εισβολή του άρματος στο ίδρυμα. Στους δρόμους της Αθήνας σημειώθηκαν πυροβολισμοί, τραυματισμοί και θάνατοι πολιτών, γεγονότα που έχουν αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένης ιστορικής και δικαστικής έρευνας.
Περισσότερες από πέντε δεκαετίες αργότερα, η μαρτυρία του αξιωματικού που οδήγησε το άρμα και η κατάθεση της φοιτήτριας που τραυματίστηκε εξακολουθούν να συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον.
Δύο άνθρωποι, δύο εντελώς διαφορετικές εμπειρίες και μία ιστορική στιγμή που παραμένει χαραγμένη στη μνήμη της Ελλάδας. Η πύλη έπεσε, αλλά τα ερωτήματα για εκείνη τη νύχτα εξακολουθούν να προκαλούν συζητήσεις.

Απίστευτη τραγωδία στο Μεσολόγγι: 79χρονη πήγε να παρακολουθήσει θεατρική παράσταση και δεν επέστρεψε ποτέ σπίτι της – Σκόνταψε στο αμφιθέατρο του Διοικητηρίου και τραυματίστηκε στο κεφάλι θανάσιμα
Θάνατος Γιώργου Μαζωνάκη: Η προποφόλη στο επίκεντρο του πορίσματος του ΑΠΘ – Οι άλλες 8 ουσίες που εντοπίστηκαν και το επεισόδιο άπνοιας που μπορεί να άλλαξε τα πάντα
Σπαραγμός για τον 23χρονο πυροσβέστη στην Καστοριά: Σήμερα το τελευταίο «αντίο» στον Γιώργο Ζυμπίδη – Τα τελευταία δραματικά λεπτά στο φλεγόμενο υπόγειο του Ζεφυρίου και οι ευθύνες
Άναψαν τα αίματα στο ΝΒΑ: Ο Γιάννης Αντετοκούνμπο πιάστηκε στα χέρια με τον Τζαμπάρι Σμιθ – Το κάρφωμα που άναψε τη σπίθα και η ένταση που ακολούθησε (βίντεο)
Διπλωματικό θρίλερ για την Ουκρανία: Η Μόσχα αδειάζει τους Αμερικανούς απεσταλμένους και διαψεύδει συμφωνία για συμμετοχή της Ευρώπης στις συνομιλίες – Στον αέρα η συνάντηση του Βερολίνου και νέα εμπόδια στο σχέδιο ειρήνης
Τρόμος στους δρόμους της Θεσσαλονίκης: Μεθυσμένος οδηγός αγνόησε την αστυνομία, πέρασε με κόκκινο, μπήκε ανάποδα σε μονόδρομο και προκάλεσε τροχαίο – «Καμπάνα» 2.425 ευρώ για πέντε παραβάσεις
Πολυτεχνείο 1973: «Έζησα μια ολόκληρη ζωή χωρίς να γνωρίσω τον πατέρα μου» – Η τραγική ιστορία του Νίκου Μαρκούλη που δολοφονήθηκε και το συγκλονιστικό «παρών» που δεν έσβησε ποτέ
Ανατροπή-“βόμβα” στην υπόθεση Έπσταϊν: Νέα ιατροδικαστική έρευνα αμφισβητεί την αυτοκτονία και κάνει λόγο για δολοφονία – Τα ευρήματα που ξαναφουντώνουν το μυστήριο
Σάλος με την Αφροδίτη Λατινοπούλου: «Βαρεμένοι όσοι πηγαίνουν στο Πολυτεχνείο… Να καταργηθεί ο εορτασμός» (βίντεο)
17 Νοεμβρίου – Γιορτή σήμερα: Η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη των Αγίων Γενναδίου και Μαξίμου των Πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως
Τι συζήτησαν Γεραπετρίτης και Φιντάν στις Βρυξέλλες; – Το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδος και Κύπρου, το Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο και τα μεγάλα ερωτήματα πίσω από τα χαμόγελα
Καιρός: Νεφώσεις με τοπικές βροχές, Νοτιάδες και αρκετή ζέστη – Πότε αλλάζει το σκηνικό; – Δείτε την πρόγνωση μέχρι το Σαββατοκύριακο
Παγκόσμιος σοκ: 220 εκατομμύρια Χριστιανοί ζουν υπό τον φόβο του θανάτου – Σφαγές, απαγωγές, βία και καταστροφές εκκλησιών σε Αφρική, Ασία και Μέση Ανατολή
Nations League: Η Ελλάδα νίκησε τη Σερβία με 1-0 στο Πανθεσσαλικό, αλλά έχασε την πρόκριση με τριπλή ισοβαθμία
Πυρηνικός εφιάλτης: Οι ΗΠΑ ετοιμάζουν τη νέα βόμβα Β94 για να χτυπήσουν υπόγεια οχυρά – 35 χρόνια μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου ανοίγει μια τρομακτική πυρηνική κούρσα