Πως ο πόλεμος «κόβει» τη γραμμή ζωής των καρκινοπαθών; Καταρρέουν οι παγκόσμιες αλυσίδες μεταφοράς φαρμάκων στη Μέση Ανατολή – Κλειστά αεροδρόμια, χάος σε θαλάσσιους και αεροπορικούς κόμβους και δραματική προειδοποίηση ότι τα σωτήρια ογκολογικά σκευάσματα μπορεί να εξαφανιστούν μέσα σε λίγες εβδομάδες

Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή προκαλεί πλέον σοβαρές επιπτώσεις και στον τομέα της υγείας, με χιλιάδες ασθενείς με καρκίνο να κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς κρίσιμες θεραπείες. Η ένταση που έχει ξεσπάσει μετά τις επιθέσεις των United States και του Israel στο Iran και τα επακόλουθα ιρανικά αντίποινα έχει διαταράξει σοβαρά τις βασικές οδούς μεταφοράς φαρμάκων προς τις χώρες του Κόλπου.

Στελέχη της φαρμακευτικής βιομηχανίας προειδοποιούν ότι η διακίνηση εξειδικευμένων θεραπειών – ιδιαίτερα ογκολογικών φαρμάκων που απαιτούν αυστηρή ψύξη – βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο, καθώς οι παραδοσιακοί κόμβοι μεταφοράς έχουν υποστεί τεράστιες αναταράξεις.

Κατάρρευση βασικών κόμβων μεταφοράς

Η κρίση έχει πλήξει καίρια ορισμένους από τους σημαντικότερους αεροπορικούς κόμβους παγκοσμίως. Αεροδρόμια σε πόλεις όπως το Dubai, το Abu Dhabi και η Doha – που αποτελούν βασικούς σταθμούς διαμετακόμισης μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής – έχουν περιορίσει ή αναστείλει τη λειτουργία τους εξαιτίας των επιθέσεων.

Αεροπορικές και μεταφορικές εταιρείες, όπως η Emirates, η Etihad Airways και η DHL, που μεταφέρουν μεγάλο όγκο φαρμάκων ευαίσθητων στη θερμοκρασία, δυσκολεύονται πλέον να διασφαλίσουν την ασφαλή και έγκαιρη παράδοση των φορτίων.

Σύμφωνα με τον ειδικό σε θέματα logistics Wouter Dewulf, πάνω από το 20% του παγκόσμιου αεροπορικού φορτίου – το οποίο περιλαμβάνει εμβόλια και σωτήρια φάρμακα – επηρεάζεται άμεσα από τις αναταράξεις που προκαλεί η σύγκρουση.

Η κρίσιμη «ψυχρή αλυσίδα»

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η διατήρηση της λεγόμενης «ψυχρής αλυσίδας», δηλαδή των συνθηκών σταθερής θερμοκρασίας που απαιτούν πολλά ογκολογικά φάρμακα.

Οι θεραπείες αυτές έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής και πρέπει να μεταφέρονται σε συγκεκριμένες θερμοκρασίες. Ακόμη και μικρές καθυστερήσεις μπορεί να μειώσουν την αποτελεσματικότητά τους ή να καταστήσουν τα φάρμακα άχρηστα.

Για τον λόγο αυτό, φαρμακευτικές εταιρείες εξετάζουν εναλλακτικές διαδρομές, όπως μεταφορά μέσω αεροδρομίων στη Saudi Arabia – κυρίως στην Jeddah και το Riyadh – ή μέσω κόμβων στην Istanbul και το Oman.

Ωστόσο, η δημιουργία νέων δικτύων ψυχρής μεταφοράς απαιτεί χρόνο και τεράστιους πόρους. Η χρήση ξηρού πάγου, οι συνεχείς αλλαγές δρομολογίων και η ανάγκη για ειδικές εγκαταστάσεις αυξάνουν σημαντικά το κόστος και τον χρόνο παράδοσης.

Προειδοποίηση για εξάντληση αποθεμάτων

Ο ειδικός σε θέματα υγειονομικών εφοδιαστικών αλυσίδων Prashant Yadav, συνεργάτης του Council on Foreign Relations, προειδοποιεί ότι τα αποθέματα πολλών ακριβών θεραπειών – όπως τα μονοκλωνικά αντισώματα που χρησιμοποιούνται σε καρκινοπαθείς – επαρκούν συνήθως για περίπου τρεις μήνες.

Εάν όμως η κρίση συνεχιστεί, ορισμένα νοσοκομεία στις χώρες του Κόλπου ενδέχεται να ξεμείνουν από φάρμακα μέσα σε μόλις τέσσερις έως έξι εβδομάδες.

Για έναν ασθενή που βρίσκεται σε ογκολογική θεραπεία, ακόμη και μικρή καθυστέρηση στη χορήγηση της δόσης μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση της νόσου ή να αναγκάσει τους γιατρούς να επανεκκινήσουν ολόκληρο το θεραπευτικό σχήμα.

Ελλείψεις ακόμη και σε βασικά υλικά

Οι επιπτώσεις του πολέμου δεν περιορίζονται μόνο στα ίδια τα φάρμακα. Ο αναλυτής της Moody’s David Weeks προειδοποιεί ότι μπορεί να παρουσιαστούν ελλείψεις και σε κρίσιμα υλικά που απαιτούνται για τη χορήγηση των θεραπειών.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• πώματα φιαλιδίων,

• σακούλες ενδοφλέβιας χορήγησης,

• ειδικά υλικά συσκευασίας.

Παρά τις προσπάθειες μεγάλων εταιρειών logistics όπως η Kuehne+Nagel και η Marken να δώσουν προτεραιότητα στα ιατρικά φορτία, η κατάσταση χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς ως «συνεχής μάχη».

Για να αποφύγουν τη ζώνη των συγκρούσεων, αρκετές πτήσεις μεταφοράς φορτίου πραγματοποιούνται πλέον μέσω μακρινών διαδρομών, περνώντας από χώρες όπως η China και η Singapore, κάτι που αυξάνει δραματικά το κόστος μεταφοράς αλλά και την αβεβαιότητα για την έγκαιρη άφιξη των σωτήριων θεραπειών.