Πως οι δρόμοι του Ιράν μετατράπηκαν σε πεδία μάχης; Το διαδίκτυο έσβησε και το καθεστώς εξαπέλυσε την πιο αιματηρή καταστολή των τελευταίων δεκαετιών – “Δεν ήταν διαδηλώσεις, ήταν πόλεμος”

Το Ιράν βρέθηκε αντιμέτωπο με μια από τις σκοτεινότερες και πιο βίαιες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας του. Αυτό που αρχικά ξέσπασε ως αυθόρμητη κοινωνική αγανάκτηση για την οικονομική ασφυξία, εξελίχθηκε γρήγορα σε μετωπική σύγκρουση με την εξουσία. Η απάντηση του καθεστώτος ήταν άμεση, οργανωμένη και αμείλικτη.

Για περισσότερο από μία εβδομάδα, οι κινητοποιήσεις εξαπλώθηκαν σαν φωτιά από την Τεχεράνη σε δεκάδες πόλεις. Τα συνθήματα ριζοσπαστικοποιήθηκαν, οι φωνές υψώθηκαν και η διαμαρτυρία μεταμορφώθηκε σε ανοιχτή αμφισβήτηση της ίδιας της πολιτικής ηγεσίας. Νέοι άνθρωποι, γυναίκες και άνδρες, κατέβηκαν στους δρόμους γνωρίζοντας ότι ρισκάρουν τα πάντα, ακόμη και τη ζωή τους.

Το κράτος είχε προετοιμαστεί. Οι απειλές είχαν προηγηθεί. Όμως όταν έπεσε το σκοτάδι, αποκαλύφθηκε το πραγματικό μέγεθος της βίας που επρόκειτο να ακολουθήσει.

Η νύχτα που σίγησαν τα πάντα

Λίγο μετά τις 8:30 το βράδυ, το Ιράν βυθίστηκε στο ψηφιακό σκοτάδι. Το διαδίκτυο κόπηκε σε εθνικό επίπεδο, απομονώνοντας τη χώρα από τον υπόλοιπο κόσμο. Επικοινωνίες διακόπηκαν, κάμερες έσβησαν, μαρτυρίες σταμάτησαν να μεταδίδονται. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, σύμφωνα με δεκάδες καταθέσεις, άρχισε η γενικευμένη καταστολή.

Μονάδες της Ισλαμικής Επαναστατικής Φρουράς και της πολιτοφυλακής Basij ξεχύθηκαν στους δρόμους, πολλές φορές με πολιτικά, βαριά οπλισμένες. Σε γειτονιές της Τεχεράνης και άλλων πόλεων, πολυβόλα τοποθετήθηκαν ακόμη και σε φορτηγά, δίνοντας την εικόνα πραγματικής εμπόλεμης ζώνης.

«Δεν επρόκειτο για επιχείρηση αστυνόμευσης, αλλά για πολεμική επιχείρηση», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Χάντι Γκαεμί από το Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Ιράν, τονίζοντας ότι υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις για μαζικές εκτελέσεις σε ολόκληρη τη χώρα.

Πυροβολισμοί εξ επαφής και δρόμοι βαμμένοι με αίμα

Επαληθευμένα βίντεο δείχνουν διαδηλωτές εγκλωβισμένους σε στενά, με πυρά να πέφτουν ασταμάτητα. Πολλοί δέχθηκαν σφαίρες από πολύ κοντινή απόσταση – στο κεφάλι, στον λαιμό, στο στήθος. Γιατροί που βρέθηκαν αντιμέτωποι με τα περιστατικά περιέγραψαν μια τρομακτική αλλαγή: λιγότεροι τραυματίες, αλλά δραματικά περισσότερα θανατηφόρα χτυπήματα.

Τα νοσοκομεία και τα νεκροτομεία δεν μπορούσαν να αντεπεξέλθουν. Σοροί στοιβάζονταν, τυλιγμένες πρόχειρα σε λευκά σάβανα, ακόμη και σε δημόσιους χώρους. Αγροτικά οχήματα χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά νεκρών, ενώ οικογένειες περιπλανιούνταν απελπισμένες αναζητώντας αγνοούμενους, χωρίς καμία επίσημη πληροφόρηση.

Ο τρόμος ως εργαλείο εξουσίας

Η ηγεσία του Ιράν όχι μόνο δεν έκρυψε τη σκληρότητα, αλλά τη νομιμοποίησε δημόσια. Ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ χαρακτήρισε τους διαδηλωτές «όργανα ξένων εχθρών» και απαίτησε πλήρη και αμείλικτη καταστολή. Δικαστικές αρχές προειδοποίησαν ότι όσοι συμμετείχαν σε καταστροφές ή συγκρούσεις ενδέχεται να κατηγορηθούν ως «εχθροί του Θεού», αδίκημα που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στην εκτέλεση.

Παράλληλα, πολίτες λάμβαναν εκφοβιστικά μηνύματα στα κινητά τους, με τις αρχές να καλούν τους γονείς να «συγκρατήσουν» τα παιδιά τους. Σε ολόκληρες συνοικίες, δυνάμεις ασφαλείας φώτιζαν τα παράθυρα με φακούς, διατάζοντας τους κατοίκους να μείνουν κλεισμένοι στα σπίτια τους.

Μια κοινωνία παγωμένη από το σοκ

Οι αριθμοί των θυμάτων παραμένουν αντικείμενο έντονης διαμάχης. Η κυβέρνηση αναγνωρίζει μόνο «εκατοντάδες» νεκρούς. Αντίθετα, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκτιμούν ότι οι νεκροί ξεπερνούν τους 2.600, ενώ οι συλλήψεις φέρονται να αγγίζουν τις 18.400. Ορισμένες πηγές ανεβάζουν ακόμη περισσότερο τον απολογισμό, σύμφωνα με δημοσιεύματα διεθνών μέσων.

Η συντριπτική πλειονότητα των θυμάτων ήταν άοπλοι διαδηλωτές, αν και αναφέρεται πως σκοτώθηκαν και πάνω από 150 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας. Αν οι αριθμοί αυτοί επιβεβαιωθούν, πρόκειται για την πιο αιματηρή κρατική καταστολή στο Ιράν από τη δεκαετία του 1980.

Σήμερα, πολλές πόλεις μοιάζουν ήσυχες, σχεδόν νεκρές. Όχι επειδή η οργή έσβησε, αλλά επειδή ο φόβος κυριάρχησε. Οι οικογένειες θάβουν τους νεκρούς τους σιωπηλά, συχνά χωρίς τελετές, χωρίς δημόσιο πένθος, χωρίς δικαίωση.

Το Ιράν δείχνει σιωπηλό. Όμως κάτω από αυτή την επιβαλλόμενη ηρεμία, το τραύμα παραμένει ανοιχτό και η κοινωνία βράζει, περιμένοντας τη στιγμή που η ιστορία θα ζητήσει ξανά τον λόγο.