Προσπαθούν να κρατήσουν την ψυχραιμία τους στην Αθήνα για τα τουρκικά F-35: «Σύνθετη διαδικασία με πολλά στάδια η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα» διαρρέουν κυβερνητικοί κύκλοι-Πώς αποτιμά η Αθήνα τις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας και τη νέα συζήτηση για την επανένταξη της Άγκυρας στα μαχητικά πέμπτης γενιάς

Με ιδιαίτερη προσοχή, αλλά χωρίς αιφνιδιασμούς, παρακολουθεί η Αθήνα τη συζήτηση που άνοιξε στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ σχετικά με το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35.

Προσπαθούν να κρατήσουν την ψυχραιμία τους στην Αθήνα για τα τουρκικά F-35: «Σύνθετη διαδικασία με πολλά στάδια η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα» διαρρέουν κυβερνητικοί κύκλοι-Πώς αποτιμά η Αθήνα τις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας και τη νέα συζήτηση για την επανένταξη της Άγκυρας στα μαχητικά πέμπτης γενιάς

Η ελληνική ανάγνωση των εξελίξεων είναι πως οι σχέσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Άγκυρας, όπως αποτυπώθηκαν στη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, κινήθηκαν στο πλαίσιο που αναμενόταν. Η έμφαση, σύμφωνα με την Αθήνα, δόθηκε κυρίως στη στενή πολιτική σχέση των δύο ηγετών και στην πρόθεση διατήρησης ενός λειτουργικού διαύλου συνεργασίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, αρχικά, ανέφερε ότι προτίθεται να προχωρήσει στην άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στην Τουρκία. Ωστόσο, λίγες ώρες αργότερα, όταν ρωτήθηκε αν η εξέλιξη αυτή σημαίνει και επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35, ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι δεν έχει λάβει ακόμη τελική απόφαση.

Ακριβώς σε αυτή τη δήλωση του Αμερικανού προέδρου εστιάζει η ελληνική πλευρά, σύμφωνα με ανώτατη διπλωματική πηγή. Παράλληλα, η Αθήνα υπογραμμίζει ότι η διαδικασία επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δεν είναι ούτε απλή ούτε αυτόματη, αλλά αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία με συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Κεντρικό ζήτημα παραμένει η κατοχή και η επιχειρησιακή χρήση του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 από την Άγκυρα.

«Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κάτι απτό όπως φάκελος των Αμερικανών υπουργών Εξωτερικών και Άμυνας για την Τουρκία ή έγκριση του Κογκρέσου. Υπάρχει μόνο μία γενική πρόθεση για επανεξέταση του ζητήματος από την αμερικανική διοίκηση. Δεν υπάρχουν ούτε τεχνικές συζητήσεις ούτε προκαταβολή ούτε θα μπουν οι Τούρκοι στη γραμμή παραγωγής, ούτε τίποτα», ανέφερε η ίδια πηγή.

Η ελληνική θέση, όπως άλλωστε αποτυπώθηκε και στις δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, είναι ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να υπαγορεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ποιες χώρες θα διαθέσουν τον αμυντικό τους εξοπλισμό, όπως επίσης δεν μπορεί να καθορίσει τις επιλογές εξοπλισμού άλλων κρατών.

Ωστόσο, η Αθήνα επαναλαμβάνει ότι οποιοδήποτε οπλικό σύστημα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον μιας άλλης χώρας – μέλους της ίδιας συμμαχίας. Το μήνυμα αυτό αποτελεί βασικό στοιχείο της ελληνικής διπλωματικής επιχειρηματολογίας.

Με φόντο αυτές τις εξελίξεις, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αυριανή συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με αντιπροσωπεία του αμερικανικού Κογκρέσου. Παράλληλα, οι δίαυλοι επικοινωνίας Αθήνας και Ουάσινγκτον παραμένουν ενεργοί, ενώ βρίσκεται σε προετοιμασία η επίσκεψη του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα το προσεχές διάστημα.

«Υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας για τα F-35»

Σε περίπτωση που τελικά προχωρήσει η διαδικασία επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι υπάρχουν μηχανισμοί ασφαλείας που μπορούν να λειτουργήσουν ως αναχώματα και να καταστήσουν τις σχετικές αποφάσεις αναστρέψιμες.

«τότε υπάρχουν δικλείδες για να καταστούν τα θέματα αναστρέψιμα», δηλαδή να τεθεί κάποιος όρος στη χρήση των F-35, σύμφωνα με ανώτατη διπλωματική πηγή.

Την ίδια στιγμή, η Αθήνα διατηρεί το δικαίωμα του βέτο αναφορικά με την προσπάθεια της Τουρκίας να συμμετάσχει στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας και ειδικότερα στο πρόγραμμα SAFE, όπως επιδιώκει η Άγκυρα.

Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι η Τουρκία έχει ήδη υποβάλει τα απαραίτητα αιτήματα για συμμετοχή στο πρόγραμμα, ωστόσο η σχετική συζήτηση δεν μπορεί να ξεκινήσει όσο παραμένει ενεργή η απειλή του τουρκικού casus belli απέναντι στην Ελλάδα.

Προσπαθούν να κρατήσουν την ψυχραιμία τους στην Αθήνα για τα τουρκικά F-35: «Σύνθετη διαδικασία με πολλά στάδια η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα» διαρρέουν κυβερνητικοί κύκλοι-Πώς αποτιμά η Αθήνα τις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας και τη νέα συζήτηση για την επανένταξη της Άγκυρας στα μαχητικά πέμπτης γενιάς

Η απάντηση της Αθήνας στη δήλωση Ερντογάν για το casus belli

Η αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη στο ζήτημα του casus belli, κατά την είσοδό του στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, προκάλεσε την αντίδραση της τουρκικής πλευράς. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχείρησε στις δικές του δηλώσεις να μειώσει τη σημασία της απειλής πολέμου, υποστηρίζοντας ότι η πλειονότητα της τουρκικής κοινωνίας δεν γνωρίζει καν τι σημαίνει ο όρος casus belli.

«Kαι ήδη λέμε στους Έλληνες φίλους μας: ας μην επιβαρύνουμε ούτε τους Έλληνες πολίτες ούτε τους δικούς μας πολίτες με αυτό. Ελάτε, καθίστε, ας μιλήσουμε και ας ολοκληρώσουμε τη δουλειά», είπε χαρακτηριστικά ο Ταγίπ Ερντογάν.

Η ελληνική απάντηση ήταν ότι η ύπαρξη μιας επίσημης απειλής πολέμου δεν εξαρτάται από το αν είναι γνωστή στην κοινή γνώμη.

«Η ενεργή απειλή πολέμου δεν απομειώνεται επειδή δεν το γνωρίζει το κοινό. Αφού δεν ενδιαφέρει εσωτερικά την Τουρκία τότε μπορεί να το αποσύρει», τόνισε ανώτατη διπλωματική πηγή.

Παρότι ο Τούρκος πρόεδρος ανέφερε ότι συμφωνεί με την προσέγγιση του Κυριάκου Μητσοτάκη για την επίλυση των ζητημάτων στο Αιγαίο, η πραγματικότητα είναι ότι δεν έχει υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στο θέμα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών.

Η Ελλάδα επιμένει ότι η μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει με την Άγκυρα αφορά την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στη βάση του Διεθνούς Δικαίου. Αντίθετα, η Τουρκία επιδιώκει μια ευρύτερη ατζέντα, ανοίγοντας τη συζήτηση σε μια σειρά ζητημάτων και διεκδικήσεων.

Σε ό,τι αφορά το νομοσχέδιο για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο προετοιμάζεται να παρουσιάσει η ελληνική πλευρά, η Αθήνα τηρεί στάση αναμονής πριν διαμορφώσει την τελική της θέση.

Η μερική ένταση στο ΝΑΤΟ δεν θεωρείται δομική ρήξη

Κατά τις επαφές της στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, η ελληνική πλευρά ανέδειξε τον στρατηγικό ρόλο της χώρας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.

Στις εργασίες της Συνόδου επικράτησε η προσπάθεια διατήρησης ισορροπιών και όχι η λογική της σύγκρουσης. Παρότι καταγράφηκαν εντάσεις και εμφανίστηκαν σημάδια μιας μερικής ρήξης, η Αθήνα εκτιμά ότι αυτή δεν έχει δομικό χαρακτήρα.

Το άρθρο 5 της ιδρυτικής Διακήρυξης του ΝΑΤΟ παραμένει σε ισχύ, ενώ επαναβεβαιώθηκε η δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών σε αυτή τη θεμελιώδη αρχή. Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση επίθεσης εναντίον κράτους – μέλους της Συμμαχίας από χώρα εκτός ΝΑΤΟ, οι σύμμαχοι καλούνται να σταθούν στο πλευρό του.

Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας Αντρίι Σιμπίχα εμφανίστηκε στη Σύνοδο εμφανώς προβληματισμένος από τις εξελίξεις και απηύθυνε δραματική έκκληση για περαιτέρω στήριξη, καθώς η Ρωσία έχει εντείνει τις επιθέσεις της με πυραύλους κρουζ και drones τις τελευταίες ημέρες.

Νέα κινητικότητα στη Λιβύη

Το τελευταίο διάστημα έχουν πραγματοποιηθεί σειρά επαφών της ελληνικής πλευράς με τις δύο κυβερνήσεις της Λιβύης, οι οποίες χαρακτηρίζονται από την Αθήνα ως «εξαιρετικά εποικοδομητικές».

Το επόμενο διάστημα αναμένεται ένας νέος γύρος συζητήσεων για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, με επικεφαλής την υφυπουργό Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου.

Η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι υπάρχουν περιθώρια θετικής εξέλιξης, καθώς η Λιβύη έχει αποδεχθεί σε έναν βαθμό τη λογική της ελληνικής μέσης γραμμής, γεγονός που, σύμφωνα με την Αθήνα, δείχνει ότι δεν επιθυμεί να οδηγήσει τη διαδικασία σε αδιέξοδο.

Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο ανώτερος σύμβουλος της Ουάσινγκτον Μασάντ Μπούλος προωθούν σχέδιο για τη συμφωνία κατανομής εξουσιών, με στόχο τη δημιουργία μιας ενιαίας κυβέρνησης στη Λιβύη.

Η Αθήνα διατηρεί τακτική επικοινωνία με την αμερικανική πλευρά και, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, αναμένονται εξελίξεις στο συγκεκριμένο μέτωπο το επόμενο χρονικό διάστημα.