Πρωταπριλιά: Από που άρχισε το έθιμο να λέμε ψέμματα

Η παράδοση των αστείων και των ψεύτικων ανακοινώσεων την Πρωταπριλιά έχει αρχές που χάνονται στο πέρασμα του χρόνου και συνδέονται με διάφορες παραδόσεις και ιστορικά γεγονότα.

Ένα από τα πιο διαδεδομένα στοιχεία που αναφέρονται είναι η αλλαγή του ημερολογίου από το Γρηγοριανό ημερολόγιο, που ξεκίνησε να χρησιμοποιείται το 1582 από τον Πάπα Γρηγόριο ΙΓ’, αντικαθιστώντας το Ιουλιανό. Η μετάβαση αυτή συνεπάγεται ότι η ημέρα του νέου έτους μετακινήθηκε από τις 25 Μαρτίου στην 1η Ιανουαρίου.

Αυτή η μετάβαση προκάλεσε σύγχυση και διαφωνίες για το ποιος ήταν ο “πραγματικός” πρώτος μήνας του νέου έτους. Ορισμένοι συνέχισαν να γιορτάζουν την Πρωταπριλιά ως την αρχή του νέου έτους, ενώ άλλοι ακολούθησαν την νέα ημερομηνία της 1ης Ιανουαρίου. Άρα, η Πρωταπριλιά σταθεροποιήθηκε ως ημέρα για αστεία και ψέματα καθώς αντιστοιχούσε σε έναν χρόνο που οι άνθρωποι έκαναν μεταβατικές πράξεις και προσπαθούσαν να προσαρμοστούν στις νέες ημερομηνίες.

Άλλοι πιθανοί λόγοι που συνέβαλαν στο να γίνει η Πρωταπριλιά ημέρα για αστεία είναι οι παραδόσεις και οι εορτασμοί που συνδέονταν με την άφιξη της άνοιξης και την ανανέωση της φύσης. Η αναβίωση της φύσης και η ανανέωση της ζωής μπορεί να ερμηνευθεί ως μια περίοδος για διάφορα είδη αναγέννησης και αλλαγών, συμπεριλαμβανομένων και των “ανανεώσεων” της αλήθειας με αστεία και ψέματα.

Προέλευση του εθίμου

Ευρωπαϊκό είναι το έθιμο και παρότι υπάρχουν διάφορες εκδοχές σχετικά με την προέλευσή του, δύο είναι οι επικρατέστερες. Η μία υποστηρίζει ότι το έθιμο ξεκίνησε από τους Κέλτες από την Βορειοδυτική Ευρώπη. Λέγεται, λοιπόν, ότι η εποχή του ψαρέματος ξεκινούσε την 1η Απριλίου και ότι οι ψαράδες επειδή λόγω εποχής δεν κάνανε καλές ψαριές, λέγανε ψέματα για τα πόσα ψάρια έπιασαν. Έτσι και αυτή η συνήθεια έγινε με το πέρασμα του χρόνου, έθιμο.

Η δεύτερη και επικρατέστερη εκδοχή τοποθετεί τη γενέτειρα του εθίμου στη Γαλλία του 16ου αιώνα. Μέχρι το 1564 η πρωτοχρονιά των Γάλλων ήταν η 1η Απριλίου. Εκείνη τη χρονιά και επί βασιλείας Καρόλου του 9ου, αυτό άλλαξε και Πρωτοχρονιά θεωρούταν πλέον η 1η Ιανουαρίου. Όσοι διαμαρτυρήθηκαν για αυτή την απόφαση, συνέχισαν να γιορτάζουν την πρωτοχρονιά τους την 1η Απριλίου, ενώ οι υπόλοιποι τους έστελναν πρωτοχρονιάτικα δώρα για να τους κοροϊδέψουν. Αυτή η κατάσταση μετατράπηκε με τον καιρό σε έθιμο.