Πυρετώδεις διπλωματικές διεργασίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν: Ώρες ύψιστης έντασης και κρίσιμα “παζάρια” πίσω από κλειστές πόρτες εν μέσω φόβου για γεωπολιτική έκρηξη

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι διπλωματικές διεργασίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, προκειμένου να βρεθεί η κατάλληλη φόρμουλα, που θα επιτρέψει αφ’ ενός το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και αφετέρου θα επιτρέψει σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη να βγούν με «ψηλά το κεφάλι», από τον πόλεμο.

Το Ιράν προσφέρθηκε να τερματίσει τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ εάν οι ΗΠΑ άρουν τον αποκλεισμό της χώρας και τερματίσουν τον πόλεμο, σε μια πρόταση που θα αναβάλει τις συζητήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, δήλωσαν δύο περιφερειακοί αξιωματούχοι τη Δευτέρα, σύμφωνα με το Associated Press.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται απίθανο να αποδεχθεί την προσφορά, η οποία διαβιβάστηκε στους Αμερικανούς από το Πακιστάν και θα άφηνε άλυτες τις διαφωνίες που οδήγησαν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σε πόλεμο στις 28 Φεβρουαρίου.

Η γραμματέας Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολίν Λίβιτ, δήλωσε ότι η ομάδα εθνικής ασφάλειας του Τραμπ συναντήθηκε τη Δευτέρα και συζητούσε την πρόταση του Ιράν. Αλλά δεν έδωσε λεπτομέρειες σχετικά με τη συζήτηση ή πώς έγινε δεκτή η πρόταση. Είπε ότι ο Τραμπ θα το εξετάσει αργότερα.

Με μια εύθραυστη εκεχειρία σε ισχύ, οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται σε αντιπαράθεση για τα Στενά ου Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο αποκλεισμός των ΗΠΑ έχει σχεδιαστεί για να εμποδίσει το Ιράν να πουλήσει το πετρέλαιό του, στερώντας του κρίσιμα έσοδα, ενώ παράλληλα θα δημιουργήσει ενδεχομένως μια κατάσταση όπου η Τεχεράνη θα πρέπει να διακόψει την παραγωγή επειδή δεν έχει πού να αποθηκεύσει πετρέλαιο.

Το κλείσιμο του Ορμούζ, εν τω μεταξύ, έχει ασκήσει πιέσεις στον Τραμπ, καθώς οι τιμές του πετρελαίου και της βενζίνης έχουν εκτοξευθεί ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών, και έχει πιέσει τους συμμάχους του στον Κόλπο, οι οποίοι χρησιμοποιούν την πλωτή οδό για να εξάγουν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Η νέα πρόταση για τερματισμό του αποκλεισμού

Η απογοήτευση μεταξύ πολλών εθνών αυξάνεται, με νέα αιτήματα τη Δευτέρα για τερματισμό του αποκλεισμού που είχε εκτεταμένες επιπτώσεις σε όλη την παγκόσμια οικονομία, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης της τιμής των λιπασμάτων, των τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών.

Η ιρανική πρόταση θα ωθήσει τις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας σε μεταγενέστερη ημερομηνία. Ο Τραμπ δήλωσε ότι ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους πήγε στον πόλεμο ήταν για να αρνηθεί στο Ιράν την ικανότητα να αναπτύξει πυρηνικά όπλα.

Οι δύο αξιωματούχοι που γνώριζαν την πρόταση μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσουν τις κεκλεισμένων των θυρών διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιρανών και Πακιστανών αξιωματούχων αυτό το Σαββατοκύριακο. Η πρόταση του Ιράν αναφέρθηκε για πρώτη φορά από το ειδησεογραφικό πρακτορείο Axios.

Η πρόταση προέκυψε καθώς ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν επισκέφθηκε τη Ρωσία, η οποία εδώ και καιρό αποτελεί βασικό υποστηρικτή της Τεχεράνης. Δεν είναι σαφές ποια, αν υπάρχει, βοήθεια θα μπορούσε να προσφέρει τώρα η Μόσχα.

Η ικανότητα του Ιράν να εμποδίζει την κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ, έχει αποδειχθεί ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά του πλεονεκτήματα σε έναν πόλεμο που συχνά καταλήγει στο ποια πλευρά μπορεί να υποστεί περισσότερο πόνο.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί σταθερά από την έναρξη του πολέμου και τα δεξαμενόπλοια γεμάτα αργό πετρέλαιο έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο, ανίκανα να περάσουν με ασφάλεια από το στενό για να φτάσουν σε παγκόσμια σημεία διανομής.

Τη Δευτέρα, η τιμή spot του αργού πετρελαίου Brent, το διεθνές πρότυπο, διαπραγματευόταν περίπου στα 109 δολάρια ανά βαρέλι, περίπου 50% υψηλότερη από ό,τι όταν ξεκίνησε ο πόλεμος.

Δεκάδες έθνη πιέζουν για το άνοιγμα του στενού

Δεκάδες έθνη επανέλαβαν τις εκκλήσεις για το άνοιγμα της κρίσιμης πλωτής οδού σε κοινή δήλωση με επικεφαλής το Μπαχρέιν.

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε στο Συμβούλιο Ασφαλείας τη Δευτέρα ότι το ανθρωπιστικό κόστος αυξάνεται.

«Αυτές οι πιέσεις καταλήγουν σε άδειες δεξαμενές καυσίμων, άδεια ράφια – και άδεια πιάτα», είπε.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επέκρινε τις ΗΠΑ επειδή μπήκαν στον πόλεμο χωρίς αυτό που χαρακτήρισε ως στρατηγική. «Το πρόβλημα με συγκρούσεις σαν κι αυτές είναι πάντα το ίδιο: Δεν πρόκειται μόνο για την είσοδο. Πρέπει επίσης να βγεις», δήλωσε ο Μερτς .

Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Jean-Noël Barrot επέκρινε όλες τις πλευρές. Είπε ότι η κρίση ξεκίνησε αφού οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χτύπησαν το Ιράν χωρίς σαφείς στόχους «με τρόπο που περιφρονεί το διεθνές δίκαιο».

Αλλά είπε ότι το Ιράν είναι υπεύθυνο για το κλείσιμο του περάσματος. «Τα στενά είναι οι αρτηρίες του κόσμου. Δεν είναι ιδιοκτησία κανενός ατόμου. Δεν πωλούνται, επομένως, δεν μπορούν να εμποδιστούν από κανένα εμπόδιο, διόδια ή δωροδοκία», είπε.

Συνάντηση Πούτιν – Αραγτσί στη Ρωσία

Ο Τραμπ παρέτεινε την περασμένη εβδομάδα επ’ αόριστον την εκεχειρία που συμφώνησαν οι ΗΠΑ και το Ιράν στις 7 Απριλίου, η οποία έχει σε μεγάλο βαθμό σταματήσει τις μάχες. Αλλά μια μόνιμη διευθέτηση παραμένει άγνωστη.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί συναντήθηκε τη Δευτέρα με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη, ανέφερε το ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Tass. Ο Πούτιν επαίνεσε τον ιρανικό λαό ως «που αγωνίζεται γενναία και ηρωικά για την κυριαρχία του» και είπε ότι η Ρωσία θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να φέρει ειρήνη στη Μέση Ανατολή, ανέφερε το Tass.

Ο Αραγτσί δήλωσε σε δημοσιογράφο της ρωσικής κρατικής τηλεόρασης ότι οι ΗΠΑ και οι ηγέτες τους «δεν έχουν πετύχει κανέναν από τους στόχους τους» στον πόλεμο. «Γι’ αυτό ζητούν διαπραγματεύσεις», είπε. «Το εξετάζουμε τώρα».

Ο κορυφαίος διπλωμάτης του Ιράν δήλωσε ότι το Ιράν και η Ρωσία «είναι στρατηγικοί εταίροι» και ότι η «συνεργασία τους θα συνεχιστεί».

Το Ιράν θέλει να πείσει το Ομάν, το οποίο μοιράζεται τα Στενά,να υποστηρίξει έναν μηχανισμό είσπραξης διοδίων από τα πλοία που διέρχονται από το στενό, σύμφωνα με έναν περιφερειακό αξιωματούχο που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας επειδή δεν ήταν εξουσιοδοτημένος να συζητήσει το θέμα.

Η απάντηση του Ομάν δεν ήταν άμεσα σαφής.

Ο αξιωματούχος, ο οποίος συμμετέχει στις προσπάθειες διαμεσολάβησης, δήλωσε επίσης ότι το Ιράν επέμεινε στον τερματισμό του αποκλεισμού των ΗΠΑ πριν από νέες συνομιλίες και ότι οι μεσολαβητές υπό την ηγεσία του Πακιστάν προσπαθούν να γεφυρώσουν σημαντικά χάσματα μεταξύ των χωρών.

Από την έναρξη του πολέμου, τουλάχιστον 3.375 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στο Ιράν και τουλάχιστον 2.521 άνθρωποι στον Λίβανο, όπου οι μάχες μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν μαχητικής ομάδας Χεζμπολάχ ξαναξεκίνησαν δύο ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Άλλοι 23 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στο Ισραήλ και περισσότεροι από δώδεκα σε αραβικά κράτη του Κόλπου. Δεκαπέντε Ισραηλινοί στρατιώτες στον Λίβανο, 13 Αμερικανοί στρατιώτες στην περιοχή και έξι ειρηνευτικές δυνάμεις του ΟΗΕ στο νότιο Λίβανο έχουν σκοτωθεί.

Η εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ έχει παραταθεί κατά τρεις εβδομάδες. Παρά την εκεχειρία, και οι δύο πλευρές συνεχίζουν να αλληλοεπιτίθενται.

Η Χεζμπολάχ δεν έχει συμμετάσχει στη διπλωματία που διεξήχθη με τη μεσολάβηση της Ουάσινγκτον.