Πυρηνικά: «Άρωμα» Ψυχρού Πολέμου με τις πυρηνικές δοκιμές των Υπερδυνάμεων- Ο πανίσχυρος Τραμπ και η κούρσα εξοπλισμών Ρωσίας και Κίνας

Η επαναδραστηριοποίηση του πυρηνικού δόγματος από τις Ηνωμένες Πολιτείες, έπειτα από τρεις δεκαετίες από τη διακοπή του το 1992, επαναφέρει τον πλανήτη σε μια περίοδο που θυμίζει έντονα την «ισορροπία του τρόμου» των δεκαετιών του ’60 και του ’70.

Πυρηνικά: «Άρωμα» Ψυχρού Πολέμου με τις πυρηνικές δοκιμές των Υπερδυνάμεων- Ο πανίσχυρος Τραμπ και η κούρσα εξοπλισμών Ρωσίας και Κίνας

Η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ από το Air Force One, μετά τη συνάντηση με τον Κινέζο ομόλογό του στη Νότια Κορέα, ότι έδωσε εντολή για επανεκκίνηση των αμερικανικών πυρηνικών δοκιμών, δεν ήταν απλώς ένα ακόμη εντυπωσιακό «πυροτέχνημα» από τα πολλά που χαρακτηρίζουν το ύφος του. Αντιθέτως, αποτελεί ένα ισχυρό, σαφές και σοβαρό σήμα. Όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ αναφέρεται σε δοκιμές, δεν πρόκειται μόνο για στρατιωτική κίνηση· σηματοδοτεί ότι η πυρηνική ισχύς επανέρχεται ως εργαλείο πολιτικής επιρροής και παγκόσμιας πίεσης.

Η Μόσχα ανταποκρίθηκε με στρατιωτική κινητικότητα, ενώ το Πεκίνο ενίσχυσε σταθερά, αλλά αθόρυβα, τον εξοπλιστικό του ρυθμό. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, οι πυρηνικές δοκιμές δεν αποτελούν πλέον θεωρητική πιθανότητα, επαναφέροντας παράλληλα τον φόβο του υπερεξοπλισμού και του πυρηνικού ανταγωνισμού — έννοιες που πολλοί θεωρούσαν ξεπερασμένες.

Παλιό δόγμα, νέα πραγματικότητα

Κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, ο όρος «ισορροπία του τρόμου» περιέγραφε με σαφήνεια την πυρηνική αποτροπή: καμία υπερδύναμη δεν θα τολμούσε την επίθεση, καθώς η ίδια θα υπέφερε ανεπανόρθωτα. Αυτή η λογική είχε γεννήσει τις πρώτες συμφωνίες ελέγχου των εξοπλισμών, τη συνθήκη μη διάδοσης πυρηνικών όπλων και το σταδιακό «πάγωμα» των δοκιμών.

Τριάντα χρόνια αργότερα, το ίδιο πλαίσιο μοιάζει εύθραυστο, αν όχι ξεπερασμένο. Οι ΗΠΑ παρατηρούν την Κίνα να αναπτύσσεται ραγδαία και τη Ρωσία να δοκιμάζει νέα υπερηχητικά όπλα, ενώ η Μόσχα αισθάνεται περικυκλωμένη από ΝΑΤΟ και Κίνα και επενδύει στην τεχνολογική υπεροχή. Στο πλαίσιο αυτό, η εντολή του Τραμπ για επανεκκίνηση των δοκιμών στέλνει ένα διττό μήνυμα: στο εσωτερικό της χώρας, ότι η Αμερική παραμένει η κυρίαρχη δύναμη, και προς το εξωτερικό, ότι οι κανόνες που επιβάλλει η Ουάσινγκτον μπορούν να αναθεωρηθούν ανά πάσα στιγμή.

Ποιος έχει τι

Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Οι ΗΠΑ και η Ρωσία κατέχουν σχεδόν το 90% των παγκόσμιων πυρηνικών κεφαλών, με συνολικά αποθέματα περίπου 12.200 και περίπου 3.900 ανεπτυγμένες, ενώ η Κίνα αναπτύσσει γρήγορα το οπλοστάσιό της, φτάνοντας στις αρχές του 2025 τις 600 κεφαλές, με ρυθμό αύξησης περίπου 100 τον χρόνο, σύμφωνα με το SIPRI.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν συνολικά 5.177 κεφαλές, εκ των οποίων περίπου 1.770 αναπτυγμένες, ενώ η Ρωσία παραμένει σε παρόμοιο επίπεδο. Το «πάγωμα» των δοκιμών διατηρείται από τις αρχές της δεκαετίας του ’90· η τελευταία αμερικανική δοκιμή έγινε το 1992, η σοβιετική/ρωσική το 1990, η βρετανική το 1991, ενώ Κίνα και Γαλλία σταμάτησαν το 1996. Η Ινδία και το Πακιστάν δοκίμασαν πυρηνικά το 1998 και η Βόρεια Κορέα το 2017.

Πυρηνικά: «Άρωμα» Ψυχρού Πολέμου με τις πυρηνικές δοκιμές των Υπερδυνάμεων- Ο πανίσχυρος Τραμπ και η κούρσα εξοπλισμών Ρωσίας και Κίνας

Το διεθνές νομικό πλαίσιο παραμένει ασαφές. Η Συνθήκη για την Πλήρη Απαγόρευση των Πυρηνικών Δοκιμών δεν έχει τεθεί ακόμη σε ισχύ, με εννέα κρίσιμα κράτη να μην την έχουν επικυρώσει, μεταξύ αυτών ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία. Η δήλωση Τραμπ λειτουργεί, επομένως, ως πολιτικός σεισμός που δοκιμάζει την εύθραυστη αρχιτεκτονική ελέγχου των εξοπλισμών.

Από τη θεωρία στην πράξη

Η σημασία των δοκιμών δεν είναι πλέον τόσο τεχνική· οι σύγχρονες προσομοιώσεις μπορούν να επαληθεύσουν τα όπλα. Το καθοριστικό είναι το μήνυμα ισχύος. Η ανακοίνωση μιας δοκιμής υπενθυμίζει ότι το «κουμπί» παραμένει ενεργό και το πυρηνικό δόγμα ζωντανό. Για τις ΗΠΑ, η επανεκκίνηση θα έχει κυρίως συμβολική διάσταση: να δείξει ότι η Ουάσινγκτον δεν παραμένει θεατής στην εξοπλιστική κούρσα Ρωσίας και Κίνας.

Η Ρωσία έχει ήδη προαναγγείλει ανάλογη απάντηση σε περίπτωση αμερικανικών δοκιμών, ενώ το Πεκίνο επιλέγει προσωρινά σιωπή, επικεντρώνοντας στην ανάπτυξη υπερηχητικών συστημάτων και νέων διηπειρωτικών πυραύλων. Η «σιωπηλή» στρατηγική του Πεκίνου είναι ουσιαστικά τακτική — όχι ένδειξη μετριοπάθειας.

Τα όπλα κορυφής

Η αμερικανική πυρηνική αποτροπή βασίζεται στην κλασική τριάδα: διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι, υποβρύχια και στρατηγικά βομβαρδιστικά. Το Minuteman III, παρά την ηλικία του, παραμένει η ραχοκοκαλιά της επίγειας δύναμης, ενώ το πρόγραμμα Sentinel προχωρά σταθερά.

Η Ρωσία επενδύει στον συνδυασμό πυραύλων Sarmat, υπερηχητικών Avangard και υποβρυχίων drones Poseidon, επιδιώκοντας να εκπέμπει απρόβλεπτη αποτροπή. Η Κίνα ενισχύει τους πυραύλους DF-41, τα υποβρύχια τύπου Jin και νέα σιλό, προετοιμάζοντας σταδιακά στρατηγική ισορροπία με τις υπερδυνάμεις.

Νέα ισορροπία και ηγεμονία

Η επανενεργοποίηση των πυρηνικών δοκιμών λειτουργεί ως μήνυμα ισχύος: η Ουάσινγκτον δηλώνει την επιστροφή στην υπεροχή, η Μόσχα αξιοποιεί τις δοκιμές ως εργαλείο πίεσης, και η Κίνα οικοδομεί σιωπηρά μελλοντική κυριαρχία. Στην πραγματικότητα, κανένας δεν κερδίζει σε έναν πυρηνικό ανταγωνισμό· το μόνο που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο όλοι οι «δευτεροί» ηττώνται σε μια κούρσα όπου θύμα είναι ολόκληρος ο πλανήτης.

Η πυρηνική εποχή ποτέ δεν έληξε· απλώς «κοιμήθηκε» για τριάντα χρόνια. Τώρα ξυπνά σε έναν κόσμο πιο πολύπλοκο, ταχύ και απρόβλεπτο. Η επανεκκίνηση των δοκιμών δεν θα είναι μόνο στρατιωτικό γεγονός, αλλά πολιτική δήλωση: ποιος γράφει τους κανόνες και ποιος απλώς τους ακολουθεί ή τους αμφισβητεί. Με μια μόνο φράση, ο Τραμπ άνοιξε ξανά τα σχέδια του Ψυχρού Πολέμου, επαναφέροντας στον παγκόσμιο χάρτη τον πιο παλιό και επικίνδυνο πειρασμό της ισχύος.