Πυρηνικά: Το τέλος της New Start φέρνει καινούργιες εύθραυστες ισορροπίες!- Οι «παντοδύναμες» ΗΠΑ και Ρωσία και ο ρόλος της Κίνας ως νέου πυρηνικού «παίκτη»

Η ένταση στο παγκόσμιο πυρηνικό πεδίο αυξάνεται, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες κατηγορούν την Κίνα για τη διεξαγωγή μυστικών πυρηνικών δοκιμών, αμφισβητώντας ανοιχτά το ισχύον διεθνές μορατόριουμ και σηματοδοτώντας πιθανή αναδιάταξη της διεθνούς αρχιτεκτονικής ελέγχου όπλων μαζικής καταστροφής.

Πυρηνικά: Το τέλος της New Start φέρνει καινούργιες εύθραυστες ισορροπίες!- Οι «παντοδύναμες» ΗΠΑ και Ρωσία και ο ρόλος της Κίνας ως νέου πυρηνικού «παίκτη»

Η ανακοίνωση αυτή από την Ουάσινγκτον ανοίγει ένα νέο μέτωπο στρατηγικής αντιπαράθεσης, επαναφέροντας στο προσκήνιο την ανησυχία για κλιμάκωση και αποσταθεροποίηση μεταξύ των πυρηνικών υπερδυνάμεων. Σύμφωνα με τις αμερικανικές Αρχές, η Κίνα φέρεται να πραγματοποίησε το 2020 μυστική δοκιμή χαμηλής απόδοσης, παραβιάζοντας το άτυπο παγκόσμιο μορατόριουμ, στο οποίο φέρεται να έχουν παραβεί και η Ρωσία. Επιπλέον, οι ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι το Πεκίνο παρενέβη σε διεθνή συστήματα σεισμικής παρακολούθησης για να αποκρύψει τις δραστηριότητές του.

Στη Διάσκεψη για τον Αφοπλισμό στη Γενεύη, ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για τον έλεγχο των εξοπλισμών, Τόμας ΝτιΝάνο, παρουσίασε στοιχεία που υποδηλώνουν ότι η Κίνα προετοιμάζει δοκιμές με αποδόσεις εκατοντάδων τόνων και ότι έχει ήδη παρέμβει σε διεθνή συστήματα σεισμικής παρακολούθησης για να αποκρύψει προηγούμενες εκρήξεις. Ο ΝτιΝάνο σημείωσε ως ημερομηνία μίας τέτοιας δοκιμής την 22α Ιουνίου 2020 και πρόσθεσε ότι η Ρωσία φέρεται να υποστηρίζει την Κίνα στην ανάπτυξη σχάσιμου υλικού στρατιωτικής χρήσης, ενισχύοντας το κινεζικό πυρηνικό οπλοστάσιο.

Η New START και η στροφή στρατηγικής των ΗΠΑ

Οι δηλώσεις ΝτιΝάνο ενίσχυσαν τις προειδοποιήσεις του πρώην προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε ανακοινώσει ότι δεν σκοπεύει να επιδιώξει την ανανέωση της συμφωνίας New START, της τελευταίας διμερούς συμφωνίας ελέγχου πυρηνικών όπλων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Στις δηλώσεις του, ο Τραμπ τόνισε την ανάγκη μιας «νέας, βελτιωμένης και εκσυγχρονισμένης» συμφωνίας. Τον Δεκέμβριο, μάλιστα, είχε δώσει εντολή για επανέναρξη των αμερικανικών πυρηνικών δοκιμών, κάτι που δεν είχε γίνει από το 1992, επικαλούμενος τις –κατά τον ίδιο– μυστικές δοκιμές Ρωσίας και Κίνας.

Ρωσικές δοκιμές και ενίσχυση του κινεζικού οπλοστασίου

Ο ΝτιΝάνο υπογράμμισε ότι οι συνεχείς ρωσικές παραβιάσεις, η αύξηση των παγκόσμιων αποθεμάτων και τα δομικά προβλήματα της New START καθιστούν απαραίτητη για τις ΗΠΑ την αναζήτηση νέας στρατηγικής ελέγχου των εξοπλισμών. Ειδικότερα, τόνισε ότι η επέκταση των αμερικανικών περιορισμών ενίσχυσε το κινεζικό πυρηνικό πρόγραμμα, το οποίο εμφανίζεται ταχέως εξελισσόμενο. Η Ρωσία, από την πλευρά της, έχει δοκιμάσει πρόσφατα τον πυρηνοκίνητο πύραυλο κρουζ Burevestnik (Skyfall) και το πυρηνικά οπλισμένο υποβρύχιο όχημα Poseidon (Doomsday), χωρίς να δοθούν λεπτομέρειες για τα στοιχεία που στηρίζουν τις αμερικανικές εκτιμήσεις.

Πυρηνικά: Το τέλος της New Start φέρνει καινούργιες εύθραυστες ισορροπίες!- Οι «παντοδύναμες» ΗΠΑ και Ρωσία και ο ρόλος της Κίνας ως νέου πυρηνικού «παίκτη»

Η απάντηση του Πεκίνου

Η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον απέφυγε την άμεση απάντηση στις κατηγορίες για τη δοκιμή του 2020, τονίζοντας ωστόσο ότι η Κίνα τηρεί το μορατόριουμ πυρηνικών δοκιμών και πολιτική «μη πρώτης χρήσης» πυρηνικών όπλων. Ο εκπρόσωπος Λιου Πενγκιού κάλεσε τις ΗΠΑ να σεβαστούν τις δικές τους δεσμεύσεις και να συμβάλλουν στη διατήρηση του διεθνούς καθεστώτος πυρηνικού αφοπλισμού και μη διάδοσης.

Επόμενα βήματα και διεθνείς προκλήσεις

Ο Λευκός Οίκος σχεδιάζει την προώθηση μιας πολυμερούς συμφωνίας που θα υπερβαίνει το διμερές πλαίσιο ΗΠΑ–Ρωσίας και θα περιλαμβάνει και την Κίνα, καθώς και άλλα πυρηνικά κράτη. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή αναμένεται χρονοβόρα και δύσκολη, καθώς η Κίνα παραδοσιακά αρνείται τη συμμετοχή της σε τέτοιες συμφωνίες, υποστηρίζοντας ότι το οπλοστάσιό της παραμένει σαφώς μικρότερο από εκείνα των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Παράλληλα, η Κίνα έχει υπογράψει τη Συνθήκη Πλήρους Απαγόρευσης Πυρηνικών Δοκιμών (CTBT) το 1996, χωρίς όμως να την επικυρώσει.

Σύμφωνα με έκθεση του Πενταγώνου, η Κίνα διαθέτει περίπου 600 πυρηνικές κεφαλές και αναμένεται να αυξήσει τον αριθμό αυτόν κοντά στις 1.000 έως το 2030. Η Ρωσία και οι ΗΠΑ παραμένουν σε υψηλότερα επίπεδα, με περίπου 4.300 και 3.700 κεφαλές αντίστοιχα, σύμφωνα με το SIPRI. Το πάγωμα του διαλόγου Ουάσινγκτον–Πεκίνου, ενισχυμένο από τις αμερικανικές πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν το 2024, δυσχεραίνει περαιτέρω τις προσπάθειες ένταξης της Κίνας σε νέο πολυμερές πλαίσιο ελέγχου πυρηνικών εξοπλισμών.

Αναλυτές σημειώνουν ότι οι αμερικανικές κατηγορίες στηρίζονται σε δορυφορικές εικόνες και διαβαθμισμένα έγγραφα, τα οποία καταγράφουν τη ραγδαία επέκταση κρίσιμων εγκαταστάσεων του κινεζικού πυρηνικού προγράμματος, συμπεριλαμβανομένης της μυστικής βάσης Λοπ Νουρ, όπου φέρονται να πραγματοποιήθηκαν δοκιμές χαμηλής απόδοσης.