Ρήγμα μεγατόνων στον Καύκασο: Ο Πασινιάν δείχνει την πόρτα της εξόδου στη Ρωσία – «Δεν είναι πλέον ζωτικής ανάγκης» η Ρωσική βάση στο Γκιούμρι

Μια νέα σελίδα στις ταραγμένες σχέσεις Μόσχας και Γερεβάν ανοίγει στον Νότιο Καύκασο, καθώς ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν δήλωσε ότι η χώρα του δεν θεωρεί πλέον ζωτικής σημασίας την παρουσία της Ρωσικής 102ης στρατιωτικής βάσης στο Γκιούμρι.

Η δήλωση αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς ήρθε λίγο μετά τις τοποθετήσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος είχε αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο άμεσης αποχώρησης των Ρωσικών δυνάμεων, εφόσον η Αρμενία θεωρεί ότι δεν τις χρειάζεται.

Η ΜΟΣΧΑ ΑΝΟΙΓΕΙ ΤΗΝ ΠΟΡΤΑ – ΤΟ ΓΕΡΕΒΑΝ ΔΕΝ ΤΗΝ ΚΛΕΙΝΕΙ

Ο Πασινιάν ξεκαθάρισε ότι, εάν η Ρωσία αποφασίσει να αποσύρει τη βάση, η Αρμενία δεν πρόκειται να αντιταχθεί. Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι εάν η Μόσχα επιθυμεί να παραμείνει, το θέμα μπορεί να συζητηθεί.

Το στοιχείο που προκαλεί εντύπωση είναι ότι ο ίδιος υποστήριξε πως η αρμενική κυβέρνηση δεν έχει θέσει μέχρι σήμερα επίσημα ζήτημα αποχώρησης της βάσης.

Με άλλα λόγια, το Γερεβάν δεν ανακοίνωσε απομάκρυνση των Ρώσων. Όμως για πρώτη φορά το ενδεχόμενο αυτό αντιμετωπίζεται δημόσια ως απολύτως πιθανό.

ΤΟ ΓΚΙΟΥΜΡΙ ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ

Η 102η ρωσική βάση βρίσκεται στο Γκιούμρι και αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα σημαντικότερα στρατιωτικά ερείσματα της Μόσχας στην περιοχή.

Η παρουσία της προβλέπεται βάσει συμφωνίας που έχει παραταθεί και σήμερα εκτείνεται έως το 2044.

Γι’ αυτό και οποιαδήποτε ουσιαστική αλλαγή γύρω από τη βάση δεν αποτελεί απλώς ένα διμερές ζήτημα Ρωσίας–Αρμενίας. Αγγίζει άμεσα τις ισορροπίες στον Νότιο Καύκασο, μια περιοχή όπου συγκρούονται τα συμφέροντα Ρωσίας, Τουρκίας, Αζερμπαϊτζάν και δυτικών δυνάμεων.

ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΡΑΓΙΣΕΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΟΣΧΑΣ–ΓΕΡΕΒΑ

Η σχέση των δύο χωρών έχει επιβαρυνθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Η Αρμενία έχει εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια για τον ρόλο που διαδραμάτισε η Ρωσία κατά τις συγκρούσεις με το Αζερμπαϊτζάν και ειδικότερα για την αδυναμία της ρωσικής ειρηνευτικής δύναμης να αποτρέψει την κατάρρευση της αρμενικής παρουσίας στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.

Παράλληλα, το Γερεβάν έχει παγώσει τη συμμετοχή του στον CSTO και έχει ενισχύσει τις σχέσεις του με ευρωπαϊκές χώρες και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Μόσχα, από την πλευρά της, παρακολουθεί με ανησυχία αυτή τη μετατόπιση.

Η ΔΥΣΗ ΚΕΡΔΙΖΕΙ ΧΩΡΟ ΣΤΟΝ ΚΑΥΚΑΣΟ

Η απομάκρυνση της ρωσικής επιρροής από την Αρμενία, εφόσον τελικά προχωρήσει, θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα εντελώς διαφορετικό γεωπολιτικό σκηνικό.

Η Αρμενία τα τελευταία χρόνια αναζητά εναλλακτικές στρατηγικές συνεργασίες και στενότερους δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Δύση. Η Ρωσία, αντίθετα, εξακολουθεί να θεωρεί την περιοχή κρίσιμη για τα δικά της στρατηγικά συμφέροντα.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι τόσο απλή. Τον Ιούλιο, ο ίδιος ο Πασινιάν είχε δηλώσει ότι η Αρμενία παραμένει ενδιαφερόμενη για την ανάπτυξη των σχέσεών της με τη Ρωσία και για τη συμμετοχή της στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση.

ΕΝΑ ΝΤΟΜΙΝΟ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΙ ΤΟΝ ΧΑΡΤΗ

Το πραγματικό ερώτημα πλέον είναι τι θα ακολουθήσει.

Εάν η ρωσική βάση αποχωρήσει, η Μόσχα θα χάσει ένα σημαντικό στρατιωτικό αποτύπωμα σε μια περιοχή που για χρόνια θεωρούσε κρίσιμη. Το Γερεβάν, από την άλλη, θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να καλύψει το κενό ασφαλείας που θα δημιουργηθεί.

Και μέσα σε αυτή τη γεωπολιτική εξίσωση βρίσκονται η Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν, οι σχέσεις της Αρμενίας με τη Δύση, αλλά και η προσπάθεια διαμόρφωσης μιας νέας ισορροπίας στον Καύκασο.

Η δήλωση Πασινιάν, επομένως, δεν ισοδυναμεί ακόμη με επίσημη έξωση των Ρώσων. Αποτελεί όμως ένα σαφές μήνυμα ότι η παρουσία της Μόσχας στην Αρμενία δεν θεωρείται πλέον δεδομένη.

Και αν αυτή η αλλαγή μετατραπεί σε πραγματική αποχώρηση, τότε ένα από τα τελευταία ισχυρά ρωσικά στηρίγματα στον Νότιο Καύκασο θα έχει αρχίσει να υποχωρεί, ανοίγοντας έναν νέο και ιδιαίτερα αβέβαιο γεωπολιτικό κύκλο.