Ρήγμα στη Σύνοδο Κορυφής για το κόστος της ενέργειας: Η Αθήνα ζητά ανάσα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις – Σύγκρουση για τα κονδύλια, το ETS2 και τον προϋπολογισμό

Η ενεργειακή ακρίβεια μετατράπηκε σε ένα από τα πιο δύσκολα μέτωπα της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, καθώς οι ηγέτες αναζητούν κοινή γραμμή απέναντι στις αυξημένες τιμές και στις πιέσεις που δέχονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Πίσω από τις κλειστές πόρτες, όμως, αναδεικνύεται μια βαθύτερη διαφωνία: πόσα χρήματα μπορεί και πρέπει να διαθέσει η Ευρώπη για να προστατεύσει την οικονομία της και ποιος θα επωμιστεί το κόστος.

Η Ελλάδα, μαζί με άλλες χώρες που ζητούν μεγαλύτερα περιθώρια παρέμβασης, πιέζει για ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες και για προσωρινά, στοχευμένα μέτρα ανακούφισης. Από την άλλη πλευρά, κυβερνήσεις που επιμένουν στη συγκράτηση των δαπανών προειδοποιούν ότι τα περιθώρια των κρατικών προϋπολογισμών είναι περιορισμένα.

ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ: «Η ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙ ΤΩΡΑ»

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης άσκησε πίεση στους Ευρωπαίους ηγέτες, επισημαίνοντας ότι το προσχέδιο των συμπερασμάτων δεν αποτυπώνει επαρκώς την επείγουσα κατάσταση που προκαλεί η αύξηση του ενεργειακού κόστους.

Η ελληνική πρόταση εστιάζει στη δυνατότητα προσωρινής στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που πλήττονται περισσότερο, χωρίς συνολική ανατροπή του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου. Η Αθήνα επιδιώκει να αξιοποιήσει μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων περιθωρίων, με παράλληλη διατήρηση της δημοσιονομικής ισορροπίας.

Ο πρωθυπουργός έθεσε επίσης ζήτημα επανεξέτασης ορισμένων παραμέτρων του ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, υποστηρίζοντας ότι η ενεργειακή πραγματικότητα έχει μεταβληθεί και ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις νέες πιέσεις στην οικονομία.

ΒΟΡΡΑΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΝΟΤΟΥ: Η ΜΑΧΗ ΓΙΑ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΚΟΝΔΥΛΙΑ

Η συζήτηση δεν αφορά μόνο τις τιμές του ρεύματος και των καυσίμων. Αγγίζει και τον τρόπο με τον οποίο θα κατανεμηθούν οι ευρωπαϊκοί πόροι τα επόμενα χρόνια, καθώς τα κράτη-μέλη καλούνται να χρηματοδοτήσουν παράλληλα την άμυνα, την ενεργειακή ασφάλεια, την πράσινη μετάβαση και τη στήριξη της Ουκρανίας.

Η Ελλάδα και η Ιταλία συγκαταλέγονται στις χώρες που ζητούν μεγαλύτερη δυνατότητα αντιμετώπισης των άμεσων οικονομικών επιπτώσεων. Αντίθετα, κυβερνήσεις όπως της Γερμανίας και της Σουηδίας εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι στην αύξηση των δαπανών και ζητούν αυστηρότερο έλεγχο του προϋπολογισμού.

Η αντιπαράθεση αποκαλύπτει το δύσκολο δίλημμα της ΕΕ: να δώσει άμεσα εργαλεία στα κράτη για να προστατεύσουν τους πολίτες τους ή να διατηρήσει αυστηρά όρια στις δημόσιες δαπάνες, ακόμη και όταν η ακρίβεια πιέζει την πραγματική οικονομία.

ΤΟ ETS2 ΑΝΟΙΓΕΙ ΝΕΟ ΜΕΤΩΠΟ

Σημαντικές διαφωνίες καταγράφονται και γύρω από το ETS2, το σύστημα που προβλέπεται να επεκτείνει την τιμολόγηση των εκπομπών άνθρακα σε τομείς όπως τα κτίρια και οι οδικές μεταφορές.

Ορισμένες χώρες ζητούν νέα αναβολή της εφαρμογής του, εκφράζοντας ανησυχία ότι το πρόσθετο κόστος θα επιβαρύνει περαιτέρω τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Άλλες κυβερνήσεις προειδοποιούν ότι οι συνεχείς αλλαγές θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη σταθερότητα της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής.

Η διαφωνία δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Αγγίζει άμεσα το κόστος θέρμανσης, τις μεταφορές και τις οικονομικές υποχρεώσεις που μπορεί να προκύψουν για πολίτες και επιχειρήσεις. Γι’ αυτό και η συζήτηση για το ETS2 έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο δύσκολα σημεία των διαπραγματεύσεων.

Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 2028–2034 ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Στο τραπέζι βρίσκεται και ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2028–2034. Οι ηγέτες καλούνται να συμφωνήσουν πώς θα μοιραστούν οι διαθέσιμοι πόροι ανάμεσα σε ανταγωνιστικότητα, άμυνα, ενέργεια, αγροτική πολιτική, περιφερειακή συνοχή και υποστήριξη της Ουκρανίας.

Οι προτεραιότητες είναι πολλές, αλλά οι διαθέσιμοι πόροι δεν επαρκούν για να ικανοποιήσουν όλες τις απαιτήσεις χωρίς δύσκολους συμβιβασμούς. Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο καθώς οι κυβερνήσεις διαφωνούν τόσο για το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού όσο και για τις πολιτικές που πρέπει να χρηματοδοτηθούν κατά προτεραιότητα.

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ

Η κρίση δεν εξελίσσεται σε κενό. Οι διεθνείς συγκρούσεις, οι διακυμάνσεις στις αγορές καυσίμων και οι αβεβαιότητες στις σχέσεις της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία ενισχύουν την πίεση για κοινή ενεργειακή στρατηγική.

Τα κράτη-μέλη καλούνται να προστατεύσουν τους καταναλωτές και τη βιομηχανία, χωρίς να δημιουργήσουν νέες εξαρτήσεις ή να υπονομεύσουν τους στόχους της ενεργειακής μετάβασης. Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή οικονομία αντιμετωπίζει ανταγωνιστικές πιέσεις από μεγάλες δυνάμεις, όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα.

Η Σύνοδος Κορυφής καλείται επομένως να απαντήσει σε ένα σύνθετο ερώτημα: πώς θα προστατευθεί η ευρωπαϊκή οικονομία από τις άμεσες ανατιμήσεις, ενώ παράλληλα θα εξασφαλιστούν οι πόροι για την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και την ενεργειακή ανεξαρτησία.

Το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων θα δείξει εάν οι ηγέτες μπορούν να βρουν κοινό έδαφος ή αν οι διαφωνίες για το κόστος, τους κανόνες και τις προτεραιότητες θα συνεχίσουν να κρατούν την Ευρώπη διχασμένη.