«Ρωγμές» στο μοντέλο τουρισμού της Ελλάδας «βλέπει» και ο Independent : Πτώση στις «ναυαρχίδες» Μύκονο και Σαντορίνη

Με αφορμή τον μύθο του Ίκαρου, το δημοσίευμα του Independent προειδοποιεί ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να «καεί από την ίδια της την επιτυχία» στον τουρισμό, αν δεν λάβει άμεσα στοχευμένα μέτρα.

«Ρωγμές» στο μοντέλο τουρισμού της Ελλάδας «βλέπει» και ο Independent : Πτώση στις «ναυαρχίδες» Μύκονο και Σαντορίνη

Το άρθρο υπογραμμίζει ότι ο υπερτουρισμός, παρά τα υψηλά έσοδα, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ζημιές στις υποδομές και να απειλήσει τη βιωσιμότητα του τουριστικού μοντέλου της χώρας. Σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα, ο τουρισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, συνεισφέροντας μόνο το 2024 περίπου 21,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, τα προβλήματα υπερπληθυσμού, η πίεση στις υποδομές, η έλλειψη στέγης και οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης δημιουργούν «ρωγμές» στο μοντέλο ανάπτυξης, θέτοντας σε κίνδυνο την ελκυστικότητα της χώρας.

Πέρυσι, ο Συνήγορος του Πολίτη είχε εκδώσει έκθεση που ζητούσε επείγουσες μεταρρυθμίσεις. «Η ελληνική οικονομία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον τουρισμό, γεγονός που καθιστά ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη βιώσιμης διαχείρισής του», ανέφερε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, υπήρχε προειδοποίηση ότι η χώρα δεν πρέπει να «εξαντλήσει το δυναμικό της, μετατρέποντας τους τουριστικούς προορισμούς σε μη ελκυστικούς προορισμούς με την πάροδο του χρόνου».

Η περίπτωση της Σαντορίνης

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της πίεσης είναι η Σαντορίνη. Το διάσημο κυκλαδίτικο νησί, γνωστό για τα ηλιοβασιλέματα, τα ασβεστωμένα σπίτια και τις ηφαιστειακές παραλίες, κατέγραψε σημαντική πτώση στις αφίξεις το φετινό καλοκαίρι. Σύμφωνα με τα στοιχεία του αεροδρομίου από Ιανουάριο έως Μάιο, οι αφίξεις μειώθηκαν κατά 24,4% σε σχέση με πέρυσι, μια αξιοσημείωτη αλλαγή για ένα νησί που δέχεται περισσότερους από 5,5 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, ενώ οι μόνιμοι κάτοικοι είναι μόλις 15.550.

«Ακόμη και οι τουρίστες παραπονιούνται για τον υπερπληθυσμό στη Σαντορίνη», αναφέρει η έκθεση του 2024. Ο τουρισμός κρουαζιέρας, παρά τον περιορισμό σε 8.000 επισκέπτες την ημέρα, εξακολουθεί να φέρνει έως και 18.000 άτομα καθημερινά κατά την περίοδο αιχμής, επιβαρύνοντας σημαντικά τους πόρους του νησιού.

Η ραγδαία ανάπτυξη έχει προκαλέσει κυκλοφοριακή συμφόρηση, υπερπληθυσμό και περιβαλλοντικά προβλήματα, τα οποία γίνονται αντιληπτά ακόμη και στους υποψήφιους επισκέπτες. Οι σεισμικές δραστηριότητες του φετινού χειμώνα, με 1.200 σεισμούς από τις 25 Ιανουαρίου έως τις 7 Φεβρουαρίου, προσέθεσαν επιπλέον ανησυχία.

Αν και οι μαζικές αντιτουριστικές διαδηλώσεις που παρατηρούνται σε πόλεις όπως η Βαρκελώνη δεν έχουν ξεσπάσει ακόμα στην Ελλάδα, η δυσαρέσκεια μεγαλώνει. Στην Αθήνα, οι κάτοικοι ανησυχούν για την επέκταση των Airbnbs, που απειλεί να «μετατρέψει τις γειτονιές σε τουριστική Disneyland», υπονομεύοντας την κοινοτική ζωή.

«Ρωγμές» στο μοντέλο τουρισμού της Ελλάδας «βλέπει» και ο Independent : Πτώση στις «ναυαρχίδες» Μύκονο και Σαντορίνη

Χαμένος παράδεισος

Καθώς η Σαντορίνη βλέπει μείωση επισκεπτών, άλλα νησιά παρουσιάζουν αύξηση, αναγκάζοντας τις τοπικές Αρχές σε ασταθείς ισορροπίες για τη διαχείριση του τουρισμού. Ο καθηγητής οικονομικών Δημήτρης Βαγιάνου, μέλος της Επιτροπής Πισσαρίδη, παρακολουθεί από την Ίο τις προσπάθειες περιορισμού της υπερβολικής ανάπτυξης.

«Δεν έχει υπάρξει καμία ουσιαστική αλλαγή από την έκθεση του διαμεσολαβητή», σημειώνει, τονίζοντας ότι πολλά μικρότερα νησιά επαναλαμβάνουν τα λάθη της Μυκόνου και της Σαντορίνης. «Υπερκατασκευάζονται, χωρίς να διασφαλίζεται ο χαρακτήρας και η ταυτότητά τους», προσθέτει.

Η αυθεντικότητα, η γεωργία και τα τοπικά προϊόντα παραμένουν στον πυρήνα του ελληνικού τουριστικού προϊόντος, όμως η υπερβολική ανάπτυξη απειλεί τους πόρους που τα συντηρούν. Η έλλειψη νερού, ενισχυμένη από την κλιματική αλλαγή, αποτελεί σοβαρό ζήτημα, με μεγάλες πισίνες σε περιοχές σπάνιας υδροφορίας να επιδεινώνουν την κατάσταση.

Παρά τις δυνατότητες ανάπτυξης σε λιγότερο γνωστά νησιά, ο Βαγιάνου προειδοποιεί ότι η Ελλάδα παίζει επικίνδυνο «παιχνίδι του τουρισμού»: όταν ένα νησί παρακμάζει, ένα άλλο αναδύεται και αντιμετωπίζει τα ίδια προβλήματα.

Αλλαγές στις ταξιδιωτικές συνήθειες

Οι ταξιδιωτικές εταιρείες καταγράφουν ήδη μεταβολές στις προτιμήσεις των επισκεπτών. Σύμφωνα με την Ferryhopper, οι διαδρομές που κάποτε επικεντρώνονταν στη Σαντορίνη εμφανίζουν μείωση ενδιαφέροντος, αντικαθιστώμενες από διαδρομές προς Ίο, Μήλο και Μύκονο.

Ο Ferryscanner αναφέρει πτώση 50% στις κρατήσεις από Αμερικανούς προς τη Σαντορίνη και 33% προς τη Μύκονο, ενώ λιγότερο γνωστοί προορισμοί όπως η Αίγινα και ο Πόρος καταγράφουν αύξηση πάνω από τετραπλάσια. Η Λευκάδα, η Σούγια, οι Φούρνοι και το Καστελόριζο βλέπουν άνοδο άνω του 200%, με τη Λευκάδα να σημειώνει αύξηση 1.167% στις κρατήσεις πλοίων σε σύγκριση με το 2024.

Ο Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού χαιρετίζει τη διαφοροποίηση των προορισμών, τονίζοντας ότι η πτώση της Σαντορίνης δεν σημαίνει μείωση του συνολικού ενδιαφέροντος για την Ελλάδα, αλλά ενισχύει την ανάγκη ισορροπημένης κατανομής των επισκεπτών.