Ρωσία: Αερόστατα-παγίδες για τα ουκρανικά drones – Η επιστροφή μιας τεχνολογίας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Ρωσία στρέφεται σε μια παλιά λύση από την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, για την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων από τα ουκρανικά drones: προσδεδεμένα αερόστατα που σηκώνουν στον αέρα ένα πλέγμα από ανθεκτικά σχοινιά, με στόχο να παγιδεύουν τα UAV πριν φτάσουν στον στόχο τους.

Ρωσία: Αερόστατα-παγίδες για τα ουκρανικά drones – Η επιστροφή μιας τεχνολογίας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Η ιδέα θυμίζει τα αερόστατα φραγμού που χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κυρίως στη Βρετανία, για την προστασία πόλεων και στρατηγικών εγκαταστάσεων από αεροσκάφη. Στη σημερινή εκδοχή τους, ωστόσο, τα τεράστια αερόστατα δεν προορίζονται να αναχαιτίσουν βομβαρδιστικά, αλλά μικρά και χαμηλά ιπτάμενα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Το σύστημα αναπτύσσεται από τη ρωσική εταιρεία επιστημονικής και παραγωγικής έρευνας «Spets-Radio» και έχει σχεδιαστεί κυρίως για την προστασία εγκαταστάσεων όπως διυλιστήρια πετρελαίου και άλλες κρίσιμες υποδομές.

Πώς λειτουργεί η «παγίδα» στον αέρα

Η βασική ιδέα είναι απλή. Δύο ή περισσότερα προσδεδεμένα αερόστατα ανυψώνονται πάνω από την εγκατάσταση και μεταξύ τους τεντώνεται ένα οριζόντιο συρματόσχοινο. Από αυτό κρέμονται κατακόρυφα σχοινιά από Kevlar, δημιουργώντας μια κάθετη «κουρτίνα» στον αέρα.

Στη δοκιμή που παρουσιάστηκε στη ρωσική τηλεόραση χρησιμοποιήθηκαν δύο αερόστατα, όγκου περίπου 150 κυβικών μέτρων το καθένα, τα οποία ανυψώθηκαν περίπου 100 μέτρα από το έδαφος. Ανάμεσά τους τοποθετήθηκε κατασκευή μήκους περίπου 100 μέτρων.

Όταν ένα drone σταθερής πτέρυγας επιχείρησε να περάσει μέσα από το φράγμα, τα σχοινιά μπλέχτηκαν στην έλικα. Το UAV υπέστη ζημιές και τελικά παρέμεινε κρεμασμένο από την κατασκευή.

Οι Ρώσοι σχεδιαστές υποστηρίζουν ότι τα σχοινιά μπορούν να αντέξουν φορτίο έως και 800 κιλά, ενώ η απόσταση μεταξύ τους μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με το μέγεθος του drone που πρόκειται να αντιμετωπιστεί.

Τα αερόστατα μπορούν να αλλάζουν ύψος

Το ενδιαφέρον στοιχείο του συστήματος είναι ότι το φράγμα δεν παραμένει υποχρεωτικά στο ίδιο ύψος.

Σύμφωνα με την περιγραφή της ρωσικής πλευράς, τα ραντάρ ή τα οπτικά συστήματα μπορούν να εντοπίζουν το εισερχόμενο drone και να προσδιορίζουν το ύψος πτήσης του. Στη συνέχεια, αυτόματα βαρούλκα μπορούν να ανεβάζουν ή να κατεβάζουν τα αερόστατα ώστε το πλέγμα των σχοινιών να βρεθεί στη διαδρομή του UAV.

Έτσι, η λογική δεν είναι απλώς να δημιουργηθεί ένα στατικό εμπόδιο πάνω από ένα διυλιστήριο, αλλά ένα σύστημα που θα μπορεί να προσαρμόζει τη θέση του ανάλογα με την απειλή.

Το πρόβλημα είναι ότι χρειάζονται πολλά αερόστατα

Η εφαρμογή σε πραγματικές εγκαταστάσεις είναι πολύ πιο δύσκολη από μια δοκιμή με δύο αερόστατα.

Ρώσος εκπρόσωπος της «Spets-Radio» ανέφερε ότι για την προστασία ενός μεγάλου διυλιστηρίου, όπως το διυλιστήριο της Καπότνια στην περιοχή της Μόσχας, θα χρειάζονταν τουλάχιστον δέκα τέτοιες μονάδες.

Αυτό σημαίνει ότι για να προστατευθεί ένα μεγάλο βιομηχανικό συγκρότημα δεν αρκεί η ανάπτυξη ενός ή δύο αερόστατων. Χρειάζεται ένα ολόκληρο πλέγμα στον αέρα, με αντίστοιχο εξοπλισμό εδάφους, συστήματα ανίχνευσης και μηχανισμούς ελέγχου.

Και εδώ βρίσκεται ένα από τα βασικά προβλήματα που αναγνωρίζουν οι ίδιοι οι Ρώσοι: δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά τέτοια αερόστατα για να καλυφθούν όλες οι στρατηγικές εγκαταστάσεις. Η ρωσική πλευρά μιλά επομένως για ανάγκη μαζικής παραγωγής.

Από τα γερμανικά βομβαρδιστικά στα… drones
Η ιστορική αναφορά δεν είναι τυχαία.

Τα αερόστατα φραγμού χρησιμοποιήθηκαν ευρέως στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για να δημιουργούν επικίνδυνες ζώνες στον εναέριο χώρο. Τα συρματόσχοινα ανάγκαζαν τα αεροσκάφη να πετούν σε μεγαλύτερο ύψος ή να αποφεύγουν συγκεκριμένες περιοχές.

Η ίδια λογική επιστρέφει τώρα, προσαρμοσμένη σε μια εντελώς διαφορετική απειλή.

Το σύστημα δεν χρειάζεται απαραίτητα να καταστρέψει το drone. Αρκεί να του κλείσει τη διαδρομή, να προκαλέσει εμπλοκή στην έλικα ή να το αναγκάσει να αλλάξει ύψος και πορεία. Σε αυτή την περίπτωση, η ρωσική αεράμυνα θα μπορούσε να έχει περισσότερο χρόνο για τον εντοπισμό και την αντιμετώπισή του.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα χαμηλά ιπτάμενα UAV, τα οποία μπορούν να δυσκολεύουν την έγκαιρη ανίχνευση από τα κλασικά συστήματα αεράμυνας.

Γιατί η Ρωσία ψάχνει φθηνότερες λύσεις

Η ανάπτυξη του συστήματος εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Ρωσίας να προστατεύσει τις πετρελαϊκές και βιομηχανικές υποδομές της από τις ουκρανικές επιθέσεις με drones μεγάλου βεληνεκούς.

Τα τελευταία χρόνια έχουν χρησιμοποιηθεί διαφορετικές μορφές φυσικής προστασίας, από μεταλλικά και συρμάτινα πλέγματα μέχρι κατασκευές γύρω από κρίσιμες εγκαταστάσεις. Τα αερόστατα προσθέτουν μια τρίτη διάσταση, καθώς επιτρέπουν την ανάπτυξη εμποδίων πάνω από το έδαφος χωρίς την κατασκευή μιας τεράστιας σταθερής κατασκευής.

Το οικονομικό στοιχείο είναι επίσης κρίσιμο. Η αντιμετώπιση ενός σχετικά φθηνού drone με αντιαεροπορικό πύραυλο μπορεί να είναι δυσανάλογα ακριβή. Ένα παθητικό σύστημα που βασίζεται σε καλώδια, αερόστατα και μηχανισμούς ανύψωσης θα μπορούσε θεωρητικά να λειτουργεί με πολύ χαμηλότερο κόστος ανά αναχαίτιση.

Πόσο αποτελεσματικά είναι;

Η ρωσική δοκιμή έδειξε ότι το σύστημα μπορεί να παγιδεύσει ένα drone σταθερής πτέρυγας σε ελεγχόμενες συνθήκες. Δεν αποδεικνύει όμως ότι ένα τέτοιο φράγμα μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά ένα ολόκληρο διυλιστήριο από μια πραγματική μαζική επίθεση.

Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από το ύψος πτήσης, την ταχύτητα και τον τύπο του UAV, την πυκνότητα του πλέγματος και την έκταση που πρέπει να καλυφθεί.

Ένα drone που εντοπίζει εγκαίρως το εμπόδιο μπορεί επίσης να επιχειρήσει να αλλάξει πορεία ή ύψος. Και όσο μεγαλύτερη είναι η εγκατάσταση, τόσο περισσότερα αερόστατα και καλώδια απαιτούνται.

Αναλύσεις που δημοσιεύθηκαν μετά την παρουσίαση της δοκιμής επισημαίνουν ότι τέτοια φυσικά εμπόδια μπορεί να είναι χρήσιμα απέναντι σε χαμηλά ιπτάμενα drones, αλλά δεν αποτελούν ολοκληρωμένη λύση απέναντι σε ταχύτερα ή πιο εξελιγμένα συστήματα.

Μια νέα «στρώση» στη ρωσική άμυνα
Τα αερόστατα δεν έρχονται να αντικαταστήσουν τα ραντάρ, τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου ή την αντιαεροπορική άμυνα.

Η λογική τους είναι να αποτελέσουν ένα επιπλέον στρώμα προστασίας γύρω από εγκαταστάσεις που βρίσκονται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το μέτωπο και πλέον αντιμετωπίζουν συστηματικά την απειλή των drones.

Η Ρωσία δοκιμάζει έτσι μια τεχνολογία που ανήκει περισσότερο στην εποχή των βομβαρδιστικών του 20ού αιώνα και την προσαρμόζει στον πόλεμο των μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν ένα τέτοιο αερόστατο μπορεί να παγιδεύσει ένα drone. Αυτό το έδειξε η δοκιμή.

Το πραγματικό τεστ θα είναι αν ένα δίκτυο δεκάδων ή και εκατοντάδων τέτοιων αερόστατων μπορεί να προστατεύσει στην πράξη τα τεράστια βιομηχανικά συγκροτήματα που έχουν γίνει στόχος των ουκρανικών UAV.