S-400: Ο μεγάλος φόβος ότι η Τουρκία μπορεί να «ξεκλειδώσει» τα μυστικά των F-35 και οι σφοδρές αντιδράσεις στο Κογκρέσο – Και νέο μπλόκο στην Άγκυρα

Η πιθανότητα επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 επαναφέρει στο επίκεντρο μία από τις σοβαρότερες ανησυχίες της Ουάσιγκτον, καθώς η ταυτόχρονη κατοχή των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 εξακολουθεί να θεωρείται «κόκκινη γραμμή» από το αμερικανικό Κογκρέσο και σημαντικό τμήμα του πολιτικού κατεστημένου.

Παρότι στην Άγκυρα επικρατεί αισιοδοξία ότι οι σχέσεις με την κυβέρνηση Τραμπ θα μπορούσαν να ανοίξουν ξανά τον δρόμο για τα F-35, στις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει έντονος ο προβληματισμός για τους κινδύνους που θα δημιουργούσε μια τέτοια εξέλιξη.

Κεντρικό σημείο της διαμάχης αποτελεί η εκτίμηση ότι τα ρωσικά συστήματα S-400 θα μπορούσαν, μέσω συνεχούς παρακολούθησης, να συλλέξουν πολύτιμα τεχνικά δεδομένα για τα χαρακτηριστικά των stealth αεροσκαφών, όπως το F-35. Οι πληροφορίες αυτές, σύμφωνα με τις αμερικανικές ανησυχίες, ενδέχεται να αξιοποιηθούν από τη Ρωσία για τη βελτίωση των δυνατοτήτων εντοπισμού και αντιμετώπισης των συγκεκριμένων μαχητικών.

Ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, Gregory Meeks, επέκρινε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, υποστηρίζοντας ότι δεν παρείχε επαρκείς εξηγήσεις σχετικά με τους σχεδιασμούς που αφορούν την Τουρκία και τις πιθανές επιπτώσεις τους στην περιφερειακή ασφάλεια και στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.

Η κρίση ξεκίνησε το 2017, όταν η Άγκυρα υπέγραψε συμφωνία για την αγορά των S-400 από τη Ρωσία, ενώ η παράδοση του συστήματος το 2019 οδήγησε στην επιβολή κυρώσεων βάσει του νόμου CAATSA και στον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35.

Παρά τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης, η αμερικανική νομοθεσία εξακολουθεί να προβλέπει ότι η Τουρκία δεν μπορεί να επιστρέψει στο πρόγραμμα όσο διατηρεί ενεργό το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα.

Σύμφωνα με αναλύσεις αμερικανικών οργανισμών άμυνας, οι S-400 διαθέτουν προηγμένα ραντάρ και αισθητήρες που μπορούν να καταγράφουν το ηλεκτρομαγνητικό αποτύπωμα ενός αεροσκάφους χαμηλής παρατηρησιμότητας. Μέσα από επαναλαμβανόμενες πτήσεις και ασκήσεις, θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν δεδομένα σχετικά με το ίχνος, τις συχνότητες ανίχνευσης και τη συνολική συμπεριφορά του F-35.

Η Ουάσιγκτον εκφράζει τον φόβο ότι τέτοιες πληροφορίες, άμεσα ή έμμεσα, θα μπορούσαν να φτάσουν στη Μόσχα, επιτρέποντας τη βελτίωση των ρωσικών συστημάτων αεράμυνας και των μελλοντικών τεχνολογιών εντοπισμού stealth αεροσκαφών.

Παράλληλα, ανησυχία προκαλεί και το ενδεχόμενο αποκάλυψης επιχειρησιακών τακτικών του F-35, καθώς το αμερικανικό μαχητικό βασίζεται σε προηγμένα συστήματα σύντηξης αισθητήρων, ηλεκτρονικού πολέμου και ανταλλαγής δεδομένων με δυνάμεις του ΝΑΤΟ.

Στο μεταξύ, τέσσερις Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές εξέφρασαν δημόσια την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε στρατιωτική συμφωνία που θα μπορούσε να ενισχύσει την Τουρκία, επισημαίνοντας ότι η Άγκυρα συνεχίζει να ακολουθεί πολιτικές που, κατά την άποψή τους, αποσταθεροποιούν την Ανατολική Μεσόγειο, διατηρεί την κατοχή στην Κύπρο, ενώ αρνείται να επιβάλει κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Σε αμερικανικές αναλύσεις διατυπώνεται επίσης η εκτίμηση ότι, εφόσον η Ρωσία αποκτούσε κρίσιμα τεχνικά στοιχεία για τα F-35, θα μπορούσε να τα αξιοποιήσει ή ακόμη και να τα μεταφέρει σε χώρες όπως η Κίνα, το Ιράν και η Βόρεια Κορέα, ενισχύοντας τις δυνατότητές τους απέναντι στα πλέον σύγχρονα δυτικά μαχητικά.

Παρά τις διπλωματικές διεργασίες και τις προσπάθειες βελτίωσης των σχέσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας, το ζήτημα των S-400 εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο. Για μεγάλο μέρος του αμερικανικού πολιτικού συστήματος, η συνύπαρξη των S-400 με τα F-35 θεωρείται ασύμβατη με την ασφάλεια του ΝΑΤΟ και παραμένει ένας κίνδυνος που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός.