Σάλος: Η Κιμ Καρντάσιαν ‘μπλεγμένη’ σε υπόθεση αρχαιοκαπηλίας – Η Αθηνά της Σάμου και ο διάσημος Βέλγος διακοσμητής-έμπορος τέχνης

Μπλεγμένη σε μια παράξενη και περίπλοκη υπόθεση που αφορά στην αγορά του «κλεμμένου» ρωμαϊκού αντιγράφου ενός αρχαιοελληνικού γλυπτού έχει βρεθεί η Κιμ Καρντάσιαν, με την ίδια την τηλεπερσόνα να δηλώνει άγνοια και να αρνείται οποιαδήποτε ανάμειξη στην υπόθεση.

Σύμφωνα με την Daily Mail, η 40χρονη αρνείται ότι γνώριζε το παραμικρό για το αρχαίο ρωμαϊκό άγαλμα που ήταν μέρος ενός φορτίου αξίας 750.000 δολαρίων στο όνομά της, το οποίο κατασχέθηκε από τελωνειακές αρχές το 2016 επειδή το γλυπτό «εκλάπη, πωλήθηκε λαθραία και εξήχθη παράνομα από την Ιταλία».

Το γλυπτό από ασβεστόλιθο, που χρονολογείται περίπου στον 1ο αιώνα μ.Χ. δείχνει το κάτω μέρος ενός γυναικείου σώματος και ονομάζεται «Θραύσμα της Αθηνάς της Σάμου του Μύρωνα». Εισήχθη στο Λος Άντζελες το 2016, όταν η Κιμ Καρντάσιαν και ο Κάνιε Γουέστ ανακαίνιζαν το σπίτι τους στο Καλαμπάσας, αλλά παρακρατήθηκε από τελωνειακούς υπαλλήλους. Η αμερικανική κυβέρνηση κατέθεσε την περασμένη εβδομάδα αίτημα νομικής κατάσχεσης σε δικαστήριο του Λος Άντζελες.

Ο Άξελ Βέρβοορντ, διάσημος Βέλγος διακοσμητής και έμπορος έργων τέχνης είχε αναλάβει την ευθύνη της ανακαίνισης της οικίας της Καρντάσιαν και το όνομά του αναφέρεται στα δικαστικά έγγραφα, μαζί με εκείνο της τηλεπερσόνας.

Μιλώντας στην Daily Mail, εκπρόσωπος της 40χρονης είπε ότι η Καρντάσιαν δεν είχε ιδέα ότι το άγαλμα εισήχθη στη χώρα στο όνομά της. «Η Κιμ δεν αγόρασε ποτέ το έργο και αυτή είναι η πρώτη φορά που πληροφορείται την ύπαρξή του. Πιστεύουμε ότι κάποιος το αγόρασε χρησιμοποιώντας το όνομά της χωρίς να έχει δώσει την έγκρισή της και, επειδή δεν παραδόθηκε ποτέ, δεν γνώριζε τίποτα για τη συναλλαγή. Ενθαρρύνουμε την διεξαγωγή έρευνας και ελπίζουμε το έργο να επιστραφεί στους νόμιμους ιδιοκτήτες του», ανέφερε ο εκπρόσωπος της Καρντάσιαν στη βρετανική εφημερίδα.

Η «θολή» πορεία του αγάλματος

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, τα δικαστικά έγγραφα αναφέρουν πολλά πρόσωπα και επιχειρήσεις που εμπλέκονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο στην υπόθεση.

Ο Βέρβοορντ, όπως εξηγεί η εφημερίδα, αγόρασε ένα άγαλμα τον Νοέμβριο του 2012 από την Galerie Chenel στο Παρίσι, η οποία ειδικεύεται σε ρωμαϊκές αρχαιότητες. Τον είχαν ενημερώσει ότι το άγαλμα ήταν μέρος μιας «παλιάς γερμανικής συλλογής, και ότι είχε αγοραστεί πριν το 1980». Η ακριβής αξία του γλυπτού δεν είναι γνωστή, όμως αποτελούσε μέρος ενός φορτίου 5,5 τόνων, που αναφερόταν ότι περιείχε 40 αντίκες, έπιπλα και διακοσμητικά αντικείμενα
συνολικής αξίας 745.882 δολαρίων.

Το φορτίο αυτό εισήχθη υπό την κλάση του αμερικανικού συστήματος δασμών για «αντίκες ηλικίας άνω των 100 ετών» και όχι ως «αρχαιολογικό υλικό». Όταν τελωνειακοί υπάλληλοι επιθεώρησαν το άγαλμα της Καρντάσιαν στο Λος Άντζελες, τους παρουσιάστηκε μια απόδειξη αγοράς από την Galerie Chenel. Όμως αξιωματούχοι της κυβέρνησης των ΗΠΑ ισχυρίστηκαν σε δικαστήριο στο Λος Άντζελες ότι το γλυπτό της τηλεπερσόνας δεν είναι αυτό που αγοράστηκε το 2012, αλλά ένα άλλο, που αποκτήθηκε παράνομα.

«Το τιμολόγιο της Galerie Chenel από τον Νοέμβριο του 2012 δεν έδειχνε να αφορά στο άγαλμα της εναγόμενης επειδή ο όρος “μεγάλο άγαλμα τυλιγμένο σε χιτώνα” θα αναφερόταν σε ένα ολόκληρο άγαλμα φυσικού μεγέθους, ενώ ο όρος “θραύσμα της Αθηνάς της Σάμου του Μύρωνα” θα αναφερόταν σε ένα μόνο μέρος του αγάλματος, δηλ. σε αυτό ακριβώς που είναι το γλυπτό της εναγόμενης», αναφέρουν τα δικαστικά έγγραφα. Τον Ιούνιο του 2016 το γλυπτό τελικά κατασχέθηκε από τους τελωνειακούς, οι οποίοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, βάσει των στοιχείων που είχαν τότε στη διάθεσή τους και παρά την ύπαρξη της εν λόγω απόδειξης, πρόκειται πιθανότατα για αρχαιολογικό ή εθνολογικό υλικό.

Έναν μήνα αργότερα, οι ιταλικές Αρχές δήλωσαν ότι υπάρχουν στοιχεία πως το άγαλμα της Καρντάσιαν συμπεριλαμβανόταν στο stand του Βέρβοορντ σε μια έκθεση τέχνης στο Μάαστριχτ τον Μάρτιο του 2011, δηλαδή πάνω από έναν χρόνο πριν από την ημερομηνία που υποτίθεται ότι το αγόρασε. Τον Φεβρουάριο του 2018, ένας αρχαιολόγος από το υπουργείο Πολιτισμικής Κληρονομιάς της Ιταλίας εξέτασε το άγαλμα της Καρντάσιαν. Σύμφωνα με τα δικαστικά έγγραφα, ο ειδικός αυτός απεφάνθη ότι «το άγαλμα της εναγομένης υπάγεται στην κλάσική τεχνοτροπία της Πεπλοφόρου (αρχές και μέσα της περιόδου της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας) και αποτελεί αντίγραφο ενός αρχαιοελληνικού αγάλματος». Επίσης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είναι το ίδιο γλυπτό με εκείνο που εμφανίστηκε στην έκθεση τεχνης το 2011, και όχι με εκείνο που αγοράστηκε στο Παρίσι έναν χρόνο μετά.

Δεδομένου ότι το άγαλμα δεν καταχωρήθηκε ούτε εισήχθη στη χώρα με τις σωστές άδειες πώλησης και εξαγωγής, ο αρχαιολόγος διατύπωσε την εκτιμηση ότι το γλυπτό «εκλάπη, πωλήθηκε λαθραία και εξήχθη παράνομα από την Ιταλία». Οι Ιταλικές αρχές έχουν ζητήσει επίσημα τον επαναπατρισμό του.

Μια παράμετρος που περιπλέκει ακόμα περισσότερο την υπόθεση είναι ότι ο Ολιβιέ Σενέλ, διευθυντής της ομώνυμης γκαλερί, πιστεύει ότι οι Αρχές έκαναν λάθος και ότι δεν υπάρχουν δύο αγάλματα, αλλά μόνο ένα. Όπως εξήγησε ο Σενέλ στο Artnet News, ο Βέρβοορντ είχε δανειστεί το άγαλμα πριν το αποκτήσει νόμιμα, κάτι που εξηγεί την παρουσία του στο σταντ του εμπόρου τέχνης το 2011. Ο Σενέλ δήλωσε επίσης ότι η γκαλερί του αγόρασε το άγαλμα από έναν οίκο δημοπρασιών στη Γερμανία το 2010, και ότι το εργο προηγουμένως βρισκόταν σε μια αγγλική έπαυλη. «Είναι πολύ παράξενο που τα δικαστικά έγγραφα δεν αναφέρουν τον γερμανικό οίκο δημοπρασιών, αφού οι πληροφορίες τους είχαν δοθεί εκείνο το διάστημα» συμπληρώνει ο Σενέλ και τονίζει: «Μπορώ να σας εγγυηθώ ότι το γλυπτό αγοράστηκε νόμιμα από τον οίκο Χάμπελ το 2010».

Η Daily Mail προσέγγισε τον Βέρβοορντ για κάποιο σχόλιο, όμως ο έμπορος τέχνης δεν έχει ακόμα απαντήσει.