Σαν σήμερα: 7 Σεπτεμβρίου 1999- Πέρασαν 26 χρόνια από τον φονικό σεισμό της Αθήνας – Τα 15 δευτερόλεπτα που άλλαξαν για πάντα την πόλη

Στις 7 Σεπτεμβρίου 1999, στις 14:56:50 τοπική ώρα, η Αθήνα συγκλονίστηκε από τον σεισμό της Πάρνηθας, ευρέως γνωστό ως σεισμό της Αθήνας του 1999.

Σαν σήμερα: 7 Σεπτεμβρίου 1999- Πέρασαν 26 χρόνια από τον φονικό σεισμό της Αθήνας – Τα 15 δευτερόλεπτα που άλλαξαν για πάντα την πόλη

Με μέγεθος 5,9 Ρίχτερ, ο σεισμός αυτός ήταν σύντομος – μόλις 15 δευτερόλεπτα – αλλά αρκετά καταστροφικός ώστε να αφήσει ανεξίτηλα τα σημάδια του στην ιστορία της πρωτεύουσας.

Πέρασαν 26 χρόνια από εκείνη την αποφράδα μέρα, όταν δεκάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, χιλιάδες τραυματίστηκαν και η πόλη υπέστη ζημιές που εκτιμήθηκαν σε περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ.

Παρά το γεγονός ότι δεν ήταν ο πιο ισχυρός σεισμός που έχει καταγραφεί στην Ελλάδα, η εγγύτητά του στο κέντρο της Αθήνας – μόλις 18 χιλιόμετρα από το κέντρο, ανάμεσα στις Αχαρνές και τον Εθνικό Δρυμό Πάρνηθας – και το μικρό εστιακό βάθος του (9 έως 14 χιλιόμετρα), κατέστησαν τη δόνηση ιδιαίτερα καταστροφική.

Στην επιφάνεια του εδάφους παρατηρήθηκαν ελάχιστες ρηγματώσεις, γεγονός που δυσκόλευε τον εντοπισμό της ακριβούς προέλευσης του σεισμού. Αρχικά, το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών απέδωσε τον σεισμό σε ένα ρήγμα μήκους 15 χιλιομέτρων, που εκτεινόταν από την Πεντέλη έως την Πάρνηθα.

Ωστόσο, μελέτες δορυφορικών δεδομένων και σεισμολογικές έρευνες που ολοκληρώθηκαν το 2008 κατέδειξαν ότι στην πραγματικότητα επρόκειτο για δύο σεισμούς – μεγέθους 5,8 και 5,5 Ρίχτερ – που σημειώθηκαν σε διαφορετικά ρήγματα, με διαφορά μόλις 3,5 δευτερολέπτων μεταξύ τους.

Οι αριθμοί της τραγωδίας

Η καταστροφή που προκάλεσε ο σεισμός της Αθήνας είναι δύσκολο να αποτυπωθεί σε αριθμούς: 143 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Οι περισσότεροι θάνατοι οφείλονταν σε καταρρεύσεις κτιρίων, ενώ τρεις από αυτούς συνέβησαν σε εργοστάσια.

• 36 άτομα πέθαναν από τραυματισμούς,

• 38 υπέστησαν σοβαρά τραύματα απειλητικά για τη ζωή τους,

• 31 έχασαν τη ζωή τους από ασφυξία.

Άλλοι έξι θάνατοι οφείλονταν σε εμφράγματα μυοκαρδίου, δύο άτομα σκοτώθηκαν προσπαθώντας να διαφύγουν πηδώντας από κτίρια, ενώ ένας ακόμη χτυπήθηκε από αντικείμενο.

Περίπου 85 άνθρωποι διασώθηκαν μέσα από τα συντρίμμια, 2.000 τραυματίστηκαν και 50.000 έμειναν άστεγοι. Οι προσωρινοί καταυλισμοί για τους σεισμόπληκτους χρησιμοποιούνταν ακόμη και 10 χρόνια μετά την τραγωδία.

Σαν σήμερα: 7 Σεπτεμβρίου 1999- Πέρασαν 26 χρόνια από τον φονικό σεισμό της Αθήνας – Τα 15 δευτερόλεπτα που άλλαξαν για πάντα την πόλη

Η τραγωδία στα εργοστάσια

Η κατάρρευση του εξαώροφου κτιρίου της Ρικομέξ στο Μενίδι, όπου στεγάζονταν οι εταιρείες Ρικομέξ και Εστία Εμπορική, στοίχισε τη ζωή σε 39 ανθρώπους, ανάμεσα στους οποίους ήταν και δύο έγκυες γυναίκες. Η εταιρεία πτώχευσε το 2004, ενώ η εκδίκαση της υπόθεσης το 2007 οδήγησε σε απαλλαγή και των 33 κατηγορουμένων με ασαφή αιτιολογία.

Οι αποζημιώσεις για τους συγγενείς των θυμάτων ήταν μικρές: από 17.000 € για ένα νεκρό αδελφό, έως 40.000 € για κάθε νεκρό παιδί. Το 2010, το Συμβούλιο της Επικρατείας αποφάσισε ότι η Νομαρχία είχε ευθύνες για την ακατάλληλη εποπτεία και έλεγχο της κατασκευής, ενώ τελικά το 2012 το Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής κατέβαλε 13 εκατομμύρια € στους συγγενείς των θυμάτων.

Άλλες τραγωδίες αφορούσαν πολυκατοικίες στη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Μεταμόρφωση, καθώς και εργοστάσια όπως η ΦΙΑΛΟΠΛΑΣΤ και η Faran, όπου θρηνήθηκαν δεκάδες άνθρωποι, ενώ οι ποινικές ευθύνες αμφισβητήθηκαν ή παραγράφηκαν σε πολλές περιπτώσεις.

Εκεί που σταμάτησε ο χρόνος

Ο σεισμός του 1999 δεν ήταν απλώς ένα φυσικό φαινόμενο. Ήταν μια βαθιά ανθρώπινη τραγωδία, που αποκάλυψε τις αδυναμίες στον σχεδιασμό, την κατασκευή και την επίβλεψη των κτιρίων στην Αθήνα. Οι ιστορίες των ξεχασμένων σεισμόπληκτων, όπως στη Νίκαια και τη Μεταμόρφωση, συνεχίζουν να υπενθυμίζουν τη σημασία της πρόληψης και της ασφάλειας.

Τα 15 δευτερόλεπτα εκείνης της μέρας άλλαξαν για πάντα την πρωτεύουσα και την ελληνική κοινωνία, αφήνοντας πίσω τους μαθήματα που δεν πρέπει ποτέ να ξεχαστούν.