Σχέδιο που προκαλεί “σεισμό” στη Γάζα και ανοίγει νέο γεωπολιτικό ρήγμα: Το Εμιρατινό «προσωρινό» στεγαστικό μεγαθήριο στη Ράφα, οι φόβοι για παγίωση της κατοχής και το ενδεχόμενο de facto διχοτόμησης του παλαιστινιακού θύλακα

Εντονες αντιδράσεις και σοβαρά πολιτικά ερωτήματα προκαλεί σχέδιο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για την κατασκευή ενός εκτεταμένου στεγαστικού συγκροτήματος στη νότια Λωρίδα της Γάζας, σε περιοχή που τελεί υπό τον άμεσο στρατιωτικό έλεγχο του Ισραήλ, σύμφωνα με χάρτες και πληροφορίες από διπλωματικές πηγές.

Το έργο, το οποίο φέρεται να φέρει την ονομασία “Temporary Emirates Housing Complex”, σχεδιάζεται κοντά στη Ράφα – μια πόλη που πριν τον πόλεμο αριθμούσε περίπου 250.000 κατοίκους, αλλά σήμερα έχει σχεδόν ισοπεδωθεί από τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Την ίδια ώρα, σχεδόν δύο εκατομμύρια Παλαιστίνιοι παραμένουν εγκλωβισμένοι σε πρόχειρους καταυλισμούς και κατεστραμμένες γειτονιές, κυρίως σε περιοχές που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Χαμάς.

Σύμφωνα με τον χάρτη που έχουν στη διάθεσή τους διπλωμάτες, το εμιρατινό συγκρότημα χωροθετείται κοντά στα σύνορα με την Αίγυπτο, σε ζώνη που εφάπτεται της λεγόμενης «κίτρινης γραμμής» της εκεχειρίας του Οκτωβρίου. Η γραμμή αυτή διαχωρίζει τις περιοχές της Γάζας που ελέγχονται από το Ισραήλ από εκείνες που παραμένουν υπό τη διοίκηση της Χαμάς, γεγονός που καθιστά το σχέδιο εξαιρετικά ευαίσθητο πολιτικά.

Το εγχείρημα φαίνεται να συνδέεται με το ευρύτερο πλάνο του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για μια «διαρκή ειρήνη» στη Γάζα, καθώς και με τη δημιουργία πολυεθνικής αποστολής υπό αμερικανική ηγεσία, με βάση στο νότιο Ισραήλ. Στο πλαίσιο αυτό, έχουν παρουσιαστεί προκαταρκτικά στοιχεία για την προσωρινή στέγαση εκτοπισμένων και την παροχή βασικών υπηρεσιών στη Ράφα. Ωστόσο, ήδη από το αρχικό στάδιο, διπλωματικοί κύκλοι εκφράζουν σοβαρές αμφιβολίες για τη βιωσιμότητα και τις πολιτικές συνέπειες του σχεδίου.

Παρά τη ρητορική περί ανθρωπιστικής βοήθειας, αυξάνονται οι φόβοι ότι η μεταφορά Παλαιστινίων σε ένα εμιρατινό στεγαστικό συγκρότημα εντός ζώνης υπό ισραηλινό έλεγχο μπορεί να οδηγήσει σε παγίωση μιας άτυπης αλλά μόνιμης διχοτόμησης της Γάζας.

Την ίδια στιγμή, διεθνείς δωρητές εμφανίζονται απρόθυμοι να δεσμεύσουν κονδύλια ανοικοδόμησης, φοβούμενοι ότι οι διαφωνίες γύρω από τον αφοπλισμό της Χαμάς και το ποιος θα ελέγχει τελικά τον παλαιστινιακό θύλακα ενδέχεται να οδηγήσουν σε νέα γενικευμένη σύγκρουση. Σήμερα, το Ισραήλ φέρεται να ελέγχει περίπου το 53% της Γάζας, συμπεριλαμβανομένου του νότιου άκρου όπου βρίσκεται η κατεστραμμένη Ράφα, ενώ η συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού παραμένει σε περιοχές υπό τη Χαμάς.

Στεγαστικό έργο των ΗΑΕ σε ζώνη «εκκαθαρισμένη» από τον ισραηλινό στρατό

Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι το εμιρατινό συγκρότημα προγραμματίζεται σε λωρίδα γης που ο ισραηλινός στρατός έχει «καθαρίσει» στρατιωτικά από τη Μεσόγειο έως τη Ράφα, με σκοπό τη φιλοξενία προσωρινών οικιστικών δομών. Στην περιοχή αυτή κατοικεί σήμερα μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό Παλαιστινίων, την ώρα που εκατομμύρια άλλοι επιβιώνουν σε υπερπλήρεις καταυλισμούς.

Το σχέδιο παραλληλίζεται με παλαιότερες αμερικανικές προτάσεις για “Alternative Safe Communities” ή “Planned Communities”, που στόχευαν στη σταδιακή απομάκρυνση αμάχων από τις περιοχές επιρροής της Χαμάς.

Μπορεί ένα εμιρατινό συγκρότημα να αποδυναμώσει τη Χαμάς;

Αναλυτές εκτιμούν ότι τέτοιου είδους πρωτοβουλίες εντάσσονται σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική αποδυνάμωσης της Χαμάς, μέσω της αποστέρησης του άμαχου πληθυσμού που ελέγχει. Όπως επισημαίνει ο Kenneth Katzman του The Soufan Center, για να έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα μια τέτοια πολιτική θα απαιτούνταν στεγαστικές υποδομές για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, και όχι μεμονωμένα έργα περιορισμένης κλίμακας όπως αυτό της Ράφα.

Με δεδομένο ότι εκτιμάται πως μόλις 20.000 Παλαιστίνιοι βρίσκονται σήμερα σε περιοχές υπό ισραηλινό έλεγχο, οι πιθανότητες μαζικής μετακίνησης πληθυσμών παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες.

Η στάση των ΗΑΕ και ο κίνδυνος μιας μόνιμα διαιρεμένης Γάζας

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία εξομάλυναν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ το 2020, θεωρούν τη Χαμάς και γενικότερα τα ισλαμιστικά κινήματα απειλή για τη σταθερότητα της περιοχής. Επισήμως δηλώνουν ότι παραμένουν προσηλωμένα στην ανθρωπιστική στήριξη των Παλαιστινίων, αποφεύγοντας ωστόσο να επιβεβαιώσουν ή να διαψεύσουν ξεκάθαρα το συγκεκριμένο σχέδιο.

Την ίδια στιγμή, διπλωμάτες και ανθρωπιστικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η διοχέτευση πόρων σε περιοχές με ελάχιστο πληθυσμό, αντί για τους ήδη υπερκορεσμένους καταυλισμούς, ενδέχεται να διαμορφώσει μια νέα, μόνιμη και βαθιά άνιση πραγματικότητα στη Γάζα.