Σειρήνες στο Αιγαίο: 1.000 θαλάσσια drones του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού ετοιμάζονται να περικυκλώσουν τους Τούρκους- Το νέο σχέδιο-μαμούθ του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας

Μια νέα εποχή για το Πολεμικό Ναυτικό υπόσχεται το φιλόδοξο εξοπλιστικό σχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, το οποίο προβλέπει την απόκτηση και ναυπήγηση περισσότερων από 1.000 μη επανδρωμένων θαλάσσιων συστημάτων.

Σειρήνες στο Αιγαίο: 1.000 θαλάσσια drones του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού ετοιμάζονται να περικυκλώσουν τους Τούρκους- Το νέο σχέδιο-μαμούθ του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας

Στόχος είναι η δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου επιτήρησης, αναγνώρισης και αποτροπής, που θα αλλάξει τα δεδομένα επιχειρησιακής παρουσίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ένα εξαιρετικά φιλόδοξο πρόγραμμα ναυτικής ενίσχυσης, με περισσότερα από 1.000 θαλάσσια drones διαφορετικών κατηγοριών, δρομολογεί το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, επιχειρώντας να εισαγάγει μια εντελώς διαφορετική φιλοσοφία στη λειτουργία και την επιχειρησιακή ισχύ του ελληνικού Στόλου.

Πρόκειται για ένα σχέδιο μεγάλης κλίμακας, το οποίο φιλοδοξεί να αναβαθμίσει κατακόρυφα τις δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο πλέγμα επιτήρησης και αποτροπής στις κρίσιμες θαλάσσιες περιοχές του ελληνικού ενδιαφέροντος.

Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, απηύθυνε επίσημη επιστολή προς την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, ζητώντας την εξασφάλιση μιας ιδιαίτερα σημαντικής οικονομικής συνεισφοράς, ύψους 250 εκατομμυρίων ευρώ.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία προβλέπεται να υλοποιηθεί μέσω δωρεάς «σε είδος», με τα συστήματα να παραδίδονται σταδιακά και απευθείας στον ελληνικό Στόλο, ενισχύοντας τις επιχειρησιακές του δυνατότητες.

Την ίδια στιγμή, το Πολεμικό Ναυτικό δεν περιορίζεται στην αναζήτηση έτοιμων λύσεων από το εξωτερικό, αλλά αναπτύσσει ήδη δικές του τεχνολογικές προτάσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο «Πυρπολητής», ένα αυτόνομο σκάφος μήκους πέντε μέτρων, σχεδιασμένο για αποστολές επιτήρησης, αλλά και αποστολές κρούσης υψηλού κινδύνου.

Παράλληλα, εξετάζονται και άλλες εγχώριες ή διεθνείς επιλογές, μεταξύ των οποίων το σύστημα «Κανάρης» και τα αμερικανικά Corsair.

Ποια είναι η νέα στρατηγική του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού στο Αιγαίο απέναντι στην Τουρκία

Η απόφαση για την ενσωμάτωση περισσότερων από 1.000 θαλάσσιων drones στον ελληνικό Στόλο δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη εξοπλιστική προσθήκη. Αντιθέτως, σηματοδοτεί μια βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα σχεδιάζει την υπεράσπιση του θαλάσσιου χώρου της.

Ο στόχος δεν είναι η καταστροφή ή ο αφανισμός ενός αντίπαλου στόλου, αλλά η συγκρότηση μιας ισχυρής, σύγχρονης και πολυεπίπεδης αποτρεπτικής ασπίδας, ικανής να προστατεύει το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η τεχνολογία των μη επανδρωμένων συστημάτων έρχεται να ανατρέψει παραδοσιακές αντιλήψεις για τις ναυτικές επιχειρήσεις, μεταβάλλοντας τις ισορροπίες ανάμεσα στο κόστος, την ισχύ πυρός και την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα.

Η φιλοσοφία πίσω από σκάφη όπως ο ελληνικός «Πυρπολητής», τα οποία μπορούν να αναλάβουν αποστολές κρούσης τύπου kamikaze, βασίζεται σε μια κρίσιμη επιχειρησιακή δυνατότητα: να απειλούν πολύ μεγαλύτερες και πολλαπλάσια ακριβότερες μονάδες επιφανείας, όπως φρεγάτες και κορβέτες, χωρίς να εκτίθεται άμεσα ανθρώπινο προσωπικό.

Η αριθμητική υπεροχή των μη επανδρωμένων μέσων, είτε πρόκειται για σκάφη επιφανείας είτε για υποβρύχια οχήματα, μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες επιχειρησιακού κορεσμού για τα εχθρικά συστήματα εντοπισμού και αυτοπροστασίας. Με άλλα λόγια, ο αντίπαλος καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα πολλαπλές απειλές, γεγονός που αυξάνει σημαντικά την πολυπλοκότητα κάθε επιθετικής ή αμυντικής ενέργειας.

Η ελληνική αμυντική στρατηγική παραμένει προσανατολισμένη στην προστασία της εθνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Η αξιοποίηση της νέας τεχνολογίας αποσκοπεί στο να καταστήσει κάθε εχθρική ναυτική ενέργεια ιδιαίτερα απαιτητική και υψηλού επιχειρησιακού κόστους.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο στόλος των 1.000 και πλέον συστημάτων θα περιλαμβάνει μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας (USVs), καθώς και αυτόνομα υποβρύχια οχήματα (UUVs).

Η ανάπτυξή τους σε επιλεγμένα σημεία του Αιγαίου, με ιδιαίτερη έμφαση στο νησιωτικό σύμπλεγμα, θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα εκτεταμένο δίκτυο συνεχούς επιτήρησης, έγκαιρης αναγνώρισης απειλών και επιχειρησιακής υποστήριξης των μονάδων του Στόλου.

Τα διδάγματα από τον πόλεμο της Ουκρανίας που αλλάζουν τον ναυτικό χάρτη του Αιγαίου

Η εμπειρία του πολέμου στην Ουκρανία και, ειδικότερα, οι ναυτικές επιχειρήσεις στη Μαύρη Θάλασσα αποτελούν έναν από τους βασικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τον νέο ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό.

Η ουκρανική πλευρά απέδειξε στην πράξη ότι η αξιοποίηση σχετικά φθηνών, μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας μπορεί να προκαλέσει σοβαρές απώλειες και να περιορίσει δραστικά την επιχειρησιακή ελευθερία ενός ισχυρότερου συμβατικού στόλου.

Αυτή ακριβώς η εμπειρία λειτουργεί ως βασικό προσχέδιο (blueprint) για τη διαμόρφωση της νέας δομής δυνάμεων του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.

Το Αιγαίο, με την πολυνησία, τις πολυάριθμες βραχονησίδες, τα στενά περάσματα και τη σύνθετη γεωγραφία του, προσφέρει ένα ιδιαίτερο επιχειρησιακό περιβάλλον, στο οποίο τα μη επανδρωμένα συστήματα μπορούν να αποκτήσουν καθοριστικό ρόλο.

Η ουκρανική εμπειρία μεταφέρεται στην ελληνική πραγματικότητα μέσα από τέσσερις βασικούς άξονες:

1. Το χαμηλό κόστος απέναντι στα πανάκριβα πολεμικά πλοία

Στη Μαύρη Θάλασσα, μη επανδρωμένα μέσα κόστους μερικών δεκάδων χιλιάδων ευρώ κατάφεραν να προκαλέσουν την αχρήστευση ή τη βύθιση πολεμικών πλοίων αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων.

Το συγκεκριμένο επιχειρησιακό μοντέλο ανέδειξε πόσο καθοριστική μπορεί να αποδειχθεί η σχέση κόστους και αποτελεσματικότητας στον σύγχρονο ναυτικό πόλεμο.

Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και η ανάπτυξη του ελληνικού «Πυρπολητή». Μέσα σε μόλις έξι μήνες, το Πολεμικό Ναυτικό ανέπτυξε ένα μη επανδρωμένο σκάφος μήκους πέντε μέτρων, με ταχύτητα που ξεπερνά τους 40 κόμβους και δυνατότητα να λειτουργήσει ως σκάφος κρούσης τύπου καμικάζι, μεταφέροντας εκρηκτικό φορτίο.

2. Η τακτική του κορεσμού και η επίθεση από σμήνη drones

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα των επιχειρήσεων στη Μαύρη Θάλασσα είναι ότι ακόμη και ένα ισχυρά εξοπλισμένο πολεμικό πλοίο μπορεί να αντιμετωπίσει μεμονωμένες απειλές, αλλά η κατάσταση γίνεται πολύ πιο δύσκολη όταν δέχεται ταυτόχρονη επίθεση από πολλαπλά μη επανδρωμένα σκάφη.

Ένα ή δύο drones μπορούν να αντιμετωπιστούν. Όταν, όμως, εμφανιστεί ένα σμήνος πέντε ή δέκα σκαφών, τα περιθώρια αντίδρασης περιορίζονται και τα συστήματα αυτοπροστασίας δοκιμάζονται στα όριά τους.

Αυτή ακριβώς την επιχειρησιακή δυνατότητα επιδιώκει να αποκτήσει η Ελλάδα μέσα από την προμήθεια των 1.000 και πλέον θαλάσσιων drones, ενισχύοντας την ικανότητα αντιμετώπισης και αποτροπής μιας ενδεχόμενης εχθρικής ενέργειας.

3. Η δικτύωση των drones με τις νέες φρεγάτες Belharra

Τα μη επανδρωμένα συστήματα δεν πρόκειται να αποτελούν ανεξάρτητες μονάδες, αποκομμένες από τον υπόλοιπο Στόλο.

Αντιθέτως, ο σχεδιασμός προβλέπει τη διασύνδεσή τους με τις νέες ψηφιακές φρεγάτες FDI Belharra, αλλά και με άλλα προηγμένα οπλικά συστήματα.

Ο ελληνικός «Πυρπολητής» και τα υπόλοιπα θαλάσσια drones, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών Corsair, θα μπορούν να λειτουργούν ως προωθημένοι αισθητήρες, προσφέροντας στον Στόλο πολύτιμα δεδομένα επιτήρησης, αναγνώρισης και πληροφοριών (ISR).

4. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων

Η αξιοποίηση των νέων συστημάτων απαιτεί εξειδικευμένη εκπαίδευση και σαφές επιχειρησιακό δόγμα.

Για τον λόγο αυτό έχει ήδη ιδρυθεί στον Πόρο το Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων (ΚΕ ΠΑΛΑΣΚΑΣ).

Εκεί, στελέχη και των τριών κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων θα έχουν τη δυνατότητα να εκπαιδεύονται στις νέες τεχνολογίες και στις σύγχρονες τακτικές χρήσης αυτόνομων θαλάσσιων μέσων, ώστε η αξιοποίησή τους να βασίζεται σε οργανωμένο επιχειρησιακό σχεδιασμό και όχι σε αυτοσχεδιασμούς.

Σειρήνες στο Αιγαίο: 1.000 θαλάσσια drones του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού ετοιμάζονται να περικυκλώσουν τους Τούρκους- Το νέο σχέδιο-μαμούθ του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας

Πώς θα συνεργάζονται τα θαλάσσια drones με τις φρεγάτες και τα υποβρύχια του ελληνικού Στόλου

Η είσοδος των μη επανδρωμένων συστημάτων στο Πολεμικό Ναυτικό δεν προσθέτει απλώς νέα μέσα στο ελληνικό οπλοστάσιο. Αλλάζει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο θα οργανώνονται, θα συντονίζονται και θα εκτελούνται οι ναυτικές επιχειρήσεις.

Στο επίκεντρο αυτής της νέας αρχιτεκτονικής αναμένεται να βρεθούν οι φρεγάτες FDI Belharra, οι οποίες θα μπορούν να λειτουργούν ως κεντρικοί κόμβοι διοίκησης, ελέγχου και διαχείρισης των πληροφοριών που συγκεντρώνει το δίκτυο των drones.

Η συνεργασία των drones με τις φρεγάτες FDI Belharra

Οι γαλλικής σχεδίασης φρεγάτες Belharra διαθέτουν το προηγμένο ψηφιακό ραντάρ Sea Fire, καθώς και το σύστημα διαχείρισης μάχης SETIS.

Ο συνδυασμός αυτών των τεχνολογιών προσφέρει τη δυνατότητα συγκρότησης ενός σύγχρονου δικτύου διοίκησης και ελέγχου (C2), στο οποίο θα μπορούν να εντάσσονται πολλαπλά μη επανδρωμένα μέσα.

Η συνεργασία αυτή αναμένεται να αναπτυχθεί σε τρία βασικά επίπεδα:

Προωθημένη επιτήρηση και αναγνώριση στόχων

Τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας (USVs), σε συνδυασμό με τα ιπτάμενα UAVs, θα μπορούν να επιχειρούν σε σημαντική απόσταση μπροστά από τις φρεγάτες.

Μέσω κρυπτογραφημένων ζεύξεων δεδομένων (Data Links), θα μεταφέρουν σε πραγματικό χρόνο εικόνα και πληροφορίες για την κατάσταση στη θαλάσσια περιοχή ενδιαφέροντος.

Με αυτόν τον τρόπο, οι φρεγάτες θα αποκτούν διευρυμένη εικόνα του επιχειρησιακού περιβάλλοντος, ακόμη και σε περιοχές που παρεμβάλλονται νησιά ή άλλα φυσικά εμπόδια, χωρίς να χρειάζεται να εκτεθούν οι ίδιες σε κάθε σημείο επιτήρησης.

Εντοπισμός στόχων και υποστήριξη της εμπλοκής

Σε περίπτωση πολεμικής κρίσης, ένα θαλάσσιο drone θα μπορεί να εντοπίσει εχθρική μονάδα επιφανείας και να μεταδώσει τις συντεταγμένες και τα σχετικά δεδομένα στη φρεγάτα.

Η Belharra θα έχει έτσι στη διάθεσή της πληροφορίες από προωθημένο αισθητήρα, οι οποίες θα μπορούν να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο της συνολικής επιχειρησιακής εικόνας και των διαδικασιών εμπλοκής.

Στον σχεδιασμό αυτό εντάσσεται η προοπτική αξιοποίησης πυραύλων Aster 30 ή Exocet, με το drone να λειτουργεί ως μέρος ενός ευρύτερου δικτύου αισθητήρων και οπλικών συστημάτων. Η σχετική δυνατότητα διασύνδεσης και συνεργατικής εμπλοκής (CEC – Cooperative Engagement Capability) εξαρτάται, βεβαίως, από την τεχνική πιστοποίηση και τη διαλειτουργικότητα των επιμέρους συστημάτων.

Πρόσθετη προστασία και διασπορά κινδύνου

Τα μη επανδρωμένα σκάφη μπορούν επίσης να λειτουργούν ως πρόσθετο επίπεδο προστασίας για τις κύριες μονάδες επιφανείας.

Σε ένα περιβάλλον αυξημένων απειλών, η διασπορά των drones γύρω από τις φρεγάτες μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία, δυνατότητες επιτήρησης και, εφόσον διαθέτουν τον κατάλληλο εξοπλισμό, ηλεκτρονικές παρεμβολές ή άλλες μορφές υποστήριξης και προστασίας.

Με αυτόν τον τρόπο, οι επανδρωμένες μονάδες θα μπορούν να διατηρούν τον κεντρικό επιχειρησιακό τους ρόλο, αξιοποιώντας παράλληλα ένα ευρύτερο δίκτυο μη επανδρωμένων μέσων.

Τα υποβρύχια drones (UUVs) και η νέα διάσταση του αντιναρκικού πολέμου

Εξίσου σημαντική με την επιφανειακή διάσταση είναι και η υποθαλάσσια παρουσία των αυτόνομων συστημάτων.

Η προστασία των στενών του Αιγαίου, των ναυτικών βάσεων και των κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών αποτελεί έναν τομέα στον οποίο τα UUVs μπορούν να προσφέρουν ιδιαίτερα σημαντικές δυνατότητες.

Τα αυτόνομα υποβρύχια οχήματα αναμένεται να αναλάβουν αποστολές που μέχρι σήμερα απαιτούσαν την άμεση εμπλοκή επανδρωμένων μονάδων, περιορίζοντας την έκθεση του προσωπικού σε επικίνδυνες συνθήκες.

Εντοπισμός και εξουδετέρωση θαλάσσιων ναρκών

Αντί να αναλαμβάνει ένα επανδρωμένο ναρκοθηρευτικό το σύνολο της επικίνδυνης διαδικασίας εντοπισμού ναρκών, το Πολεμικό Ναυτικό θα μπορεί να αξιοποιεί UUVs εξοπλισμένα με σόναρ υψηλής ευκρίνειας.

Τα συστήματα αυτά θα χαρτογραφούν τον βυθό, θα εντοπίζουν ύποπτα αντικείμενα και θα προσδιορίζουν πιθανές ναρκοθετημένες περιοχές.

Στη συνέχεια, εξειδικευμένα υποβρύχια μέσα εξουδετέρωσης, όπως τα γαλλικά K-Ster, θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για την καταστροφή των ναρκών, χωρίς να απαιτείται η άμεση προσέγγιση επανδρωμένου προσωπικού.

Υποθαλάσσια επιτήρηση και εντοπισμός υποβρυχίων

Μια ακόμη σημαντική δυνατότητα αφορά τη δημιουργία δικτύων υποθαλάσσιας παρακολούθησης σε κρίσιμα περάσματα του Αιγαίου.

Μικρά υποβρύχια drones, τα οποία κινούνται αθόρυβα με τη χρήση μπαταριών, θα μπορούσαν να παραμένουν σε επιλεγμένα σημεία του βυθού, λειτουργώντας ως αυτόνομοι αισθητήρες και ποντισμένα υδρόφωνα.

Μέσω αυτών θα είναι δυνατή η συλλογή ακουστικών δεδομένων και η παρακολούθηση πιθανών υποθαλάσσιων κινήσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με εχθρικά υποβρύχια.

Τα δεδομένα θα μπορούν να διαβιβάζονται στις αρμόδιες μονάδες του Στόλου, όπως στις πλησιέστερες φρεγάτες ή στα ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα Romeo (MH-60R), ενισχύοντας την εικόνα της υποθαλάσσιας κατάστασης.

Προστασία κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών

Τα UUVs μπορούν ακόμη να αναλάβουν αποστολές επιτήρησης γύρω από υποθαλάσσια καλώδια τηλεπικοινωνιών, ενεργειακούς αγωγούς και ναυτικές εγκαταστάσεις.

Πρόκειται για υποδομές στρατηγικής σημασίας, οι οποίες θα πρέπει να προστατεύονται από ενδεχόμενες δολιοφθορές, σαμποτάζ ή δραστηριότητες ειδικών δυνάμεων.

Η συνεχής υποθαλάσσια επιτήρηση μπορεί να προσφέρει έγκαιρη προειδοποίηση και να ενισχύσει την προστασία αυτών των κρίσιμων δικτύων.

Η νέα πραγματικότητα στο Αιγαίο

Η μαζική ένταξη θαλάσσιων drones στο ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στη φιλοσοφία του ναυτικού πολέμου.

Τα μικρά, αυτόνομα και δυνητικά αναλώσιμα συστήματα αποκτούν πλέον ρόλο πολλαπλασιαστή ισχύος, καθώς μπορούν να προσφέρουν επιτήρηση, αναγνώριση, συλλογή πληροφοριών και δυνατότητες κρούσης, συμπληρώνοντας τις παραδοσιακές μονάδες επιφανείας και τα υποβρύχια.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αποκτήσει η Ελλάδα περισσότερα οπλικά συστήματα, αλλά να δημιουργήσει έναν ενιαίο, διασυνδεδεμένο και τεχνολογικά προηγμένο ναυτικό μηχανισμό.

Σε ένα ενδεχόμενο σενάριο ελληνοτουρκικής στρατιωτικής αντιπαράθεσης, η δυνατότητα συνδυασμένης αξιοποίησης φρεγατών, υποβρυχίων, UAVs, USVs και UUVs θα μπορούσε να διαμορφώσει ένα ιδιαίτερα σύνθετο και απαιτητικό επιχειρησιακό περιβάλλον για οποιονδήποτε αντίπαλο.