“Σεισμός” στη γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής: Γεννιέται ένα νέο “ισλαμικό ΝΑΤΟ” εκτός Δύσης – Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν ενώνουν δυνάμεις, ανατρέποντας δεκαετίες συμμαχιών και ανοίγοντας μέτωπο με τις παλιές ηγεμονίες

Μια εξέλιξη με βαριές γεωστρατηγικές συνέπειες φαίνεται να διαμορφώνεται στον μουσουλμανικό κόσμο, καθώς Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν προχωρούν, έπειτα από μήνες παρασκηνιακών διαβουλεύσεων, στη συγκρότηση ενός νέου αμυντικού άξονα που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ανεξάρτητο μπλοκ ασφάλειας, μακριά από τις δυτικές δομές και επιρροές.

Σύμφωνα με δηλώσεις του υπουργού Αμυντικής Παραγωγής του Πακιστάν, οι τρεις χώρες έχουν ολοκληρώσει προσχέδιο τριμερούς αμυντικής συμφωνίας, αποτέλεσμα σχεδόν ενός έτους εντατικών συνομιλιών. Το σχέδιο αυτό θεωρείται το θεμέλιο για τη δημιουργία μιας κοινής στρατηγικής πλατφόρμας, που θα επιδιώξει να αντιμετωπίσει την αστάθεια, την τρομοκρατία και –όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται– τις εξωτερικές «ηγεμονικές παρεμβάσεις» σε μια περιοχή που φλέγεται.

Αν και Τούρκοι αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι οι συζητήσεις βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, επισήμως δηλώνουν πως η συμφωνία δεν έχει ακόμη υπογραφεί, αφήνοντας ωστόσο να εννοηθεί ότι υπάρχει πλήρης πολιτική σύμπτωση και στρατηγική κατεύθυνση. Το μήνυμα είναι σαφές: διαμορφώνεται μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στον ισλαμικό κόσμο.

Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η στάση της Σαουδικής Αραβίας, η οποία δείχνει να απομακρύνεται για πρώτη φορά τόσο ανοιχτά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ειδικά στο κρίσιμο ζήτημα του Ιράν. Υψηλόβαθμος Σαουδάραβας αξιωματούχος κατηγόρησε ευθέως την Ουάσινγκτον ότι υπονομεύει συνειδητά τις προσπάθειες εξομάλυνσης των σχέσεων Ριάντ–Τεχεράνης, δηλώνοντας πως, όταν τα σαουδαραβικά διυλιστήρια δέχθηκαν επιθέσεις, η αμερικανική βοήθεια δεν ήρθε ποτέ.

«Τώρα που επιδιώκουμε ειρήνη και αποκλιμάκωση, οι ΗΠΑ θέλουν σύγκρουση», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την Αμερική ως μια δύναμη που ευημερεί μέσα από τον πόλεμο. Δηλώσεις που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητες από έναν τόσο στενό σύμμαχο της Ουάσινγκτον.

Το παράδοξο γίνεται ακόμη πιο έντονο αν αναλογιστεί κανείς ότι η στροφή αυτή έρχεται λίγο μετά την κολοσσιαία συμφωνία ύψους περίπου ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων που υπεγράφη στο πρόσφατο ταξίδι του Ντόναλντ Τραμπ στη Σαουδική Αραβία. Παρ’ όλα αυτά, το Ριάντ φαίνεται να αλλάζει ριζικά στρατηγική, όχι μόνο απέναντι στις ΗΠΑ αλλά και απέναντι σε πρώην περιφερειακούς συμμάχους.

Οι σχέσεις με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, άλλοτε σχεδόν σχέσεις εξάρτησης, έχουν μετατραπεί σε ανοιχτή αντιπαλότητα, με σαουδαραβικά πλήγματα εναντίον θέσεων των ΗΑΕ στην Υεμένη. Την ίδια στιγμή, στο Σουδάν, το Ριάντ στηρίζει το Χαρτούμ, ερχόμενο σε αντίθεση με τον άξονα ΗΠΑ–Ισραήλ–ΗΑΕ που στηρίζει το Νότιο Σουδάν.

Στην Υεμένη, το σκηνικό μοιάζει σχεδόν σουρεαλιστικό: εκεί όπου Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ πολεμούσαν από κοινού τους Χούθι, σήμερα οι Σαουδάραβες βομβαρδίζουν δυνάμεις που συνδέονται με το Άμπου Ντάμπι.

Όλα αυτά συνθέτουν ίσως τη μεγαλύτερη γεωπολιτική ανατροπή των τελευταίων 25 ετών. Η Σαουδική Αραβία προσεγγίζει πλέον ανοιχτά το Ιράν, έναν ιστορικό και ιδεολογικό αντίπαλο, ενώ ταυτόχρονα σφίγγει τους δεσμούς της με το Κατάρ, την Τουρκία και το Πακιστάν, οικοδομώντας έναν νέο άξονα ισχύος.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ξεκάθαρη: ένας νέος, πολυκεντρικός μουσουλμανικός συνασπισμός αναδύεται, αμφισβητώντας ευθέως την παλιά τάξη πραγμάτων και αλλάζοντας τους κανόνες του παιχνιδιού σε μια από τις πιο εύθραυστες και στρατηγικά κρίσιμες περιοχές του πλανήτη.