Σφυροκόπημα των Ελλήνων: Στο «κόκκινο» η ενεργειακή φτώχεια – Αδυναμία χρήσης κλιματιστικού για το 50% του πληθυσμού

Μπροστά σε ένα δύσκολο καλοκαίρι βρίσκονται εκατομμύρια πολίτες στην Ελλάδα, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες αναδεικνύουν τις έντονες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες στην αντιμετώπιση των καυσώνων. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες και στατιστικά στοιχεία για τις συνθήκες διαβίωσης, σχεδόν οι μισοί Έλληνες αδυνατούν οικονομικά να κάνουν χρήση κλιματιστικού, την ώρα που οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την έλλειψη στρατηγικών επενδύσεων στο αστικό πράσινο.

Ενεργειακή φτώχεια και οικονομικό αδιέξοδο

Η αδυναμία των νοικοκυριών να δροσίσουν τις κατοικίες τους δεν αποτελεί ζήτημα έλλειψης συσκευών, αλλά καθαρά οικονομικό πρόβλημα που σχετίζεται με το κόστος λειτουργίας τους:

• Το βάρος των λογαριασμών: Οι υψηλές τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος αναγκάζουν το 50% του πληθυσμού να περιορίζει στο ελάχιστο ή να αποφεύγει εντελώς τη χρήση κλιματιστικών μονάδων, προκειμένου να μην εκτιναχθούν οι μηνιαίοι προϋπολογισμοί.

• Ευάλωτες ομάδες: Το πρόβλημα πλήττει δυσανάλογα τους χαμηλοσυνταξιούχους, τους ανέργους και τις οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα που ζουν σε παλαιότερα, μη ενεργειακά αναβαθμισμένα ακίνητα.

• Θερμική καταπόνηση: Η παρατεταμένη παραμονή σε θερμαινόμενους εσωτερικούς χώρους χωρίς ψύξη δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, ειδικά για άτομα με χρόνια νοσήματα.

Αστικό περιβάλλον: Η απουσία των δέντρων επιτείνει το πρόβλημα

Η κατάσταση επιδεινώνεται δραματικά στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας (urban heat island) βρίσκεται σε πλήρη έξαρση. Περιβαλλοντικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ελλάδα υστερεί σημαντικά στη λήψη προληπτικών μέτρων φυσικής θωράκισης των πόλεων:

1. Χαμηλά ποσοστά πρασίνου: Οι ελληνικές πόλεις, και ιδιαίτερα η Αθήνα, καταγράφουν από τα χαμηλότερα ποσοστά δέντρων και ελεύθερων χώρων ανά κάτοικο στην Ευρώπη.

2. Έλλειψη επενδύσεων: Αντί για εκτεταμένες δενδροφυτεύσεις και δημιουργία «ψυχρών» διαδρομών με φυσική σκίαση, δίνεται προτεραιότητα σε έργα ανάπλασης με υλικά που εγκλωβίζουν τη θερμότητα (τσιμέντο, άσφαλτος).

3. Φυσικός κλιματισμός: Τα μεγάλα δέντρα με πλούσιο φύλλωμα μπορούν να μειώσουν την αισθητή θερμοκρασία στο επίπεδο του δρόμου, προσφέροντας μια βιώσιμη και ανέξοδη λύση προστασίας για τους πεζούς και τα γύρω κτίρια.

Η ανάγκη για τον επανασχεδιασμό των πόλεων με έμφαση στη φύση (nature-based solutions) κρίνεται πλέον επιτακτική, καθώς η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα και τη διάρκεια των κυμάτων καύσωνα, αφήνοντας απροετοίμαστους τους πιο ευάλωτους πολίτες.