Σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ: Επιστολές, προειδοποιήσεις και χαλαροί έλεγχοι – Τι γνώριζε ο Μάκης Βορίδης για τις ύποπτες επιδοτήσεις και γιατί οι αυστηροί έλεγχοι του Γρηγόρη Βάρρα εγκαταλείφθηκαν μετά την αποχώρησή του;

Νέα στοιχεία φαίνεται να έρχονται στο φως σχετικά με τη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ, έπειτα από τη δημοσιοποίηση επιστολής του πρώην προέδρου του οργανισμού Γρηγόρη Βάρρα. Το έγγραφο δείχνει ότι ο τότε υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Μάκης Βορίδης είχε ενημερωθεί για πιθανές παρατυπίες που αφορούσαν επιδοτήσεις και την κατανομή δικαιωμάτων από το λεγόμενο Εθνικό Απόθεμα.

Η επιστολή, σε συνδυασμό με άλλα υπηρεσιακά έγγραφα, δημιουργεί μια εικόνα σύμφωνα με την οποία το υπουργείο είχε δεχθεί επανειλημμένες προειδοποιήσεις για ύποπτες περιπτώσεις επιδοτήσεων, κυρίως στην Κρήτη. Παράλληλα, φαίνεται ότι μετά την αντικατάσταση της διοίκησης Βάρρα, οι διαδικασίες ελέγχου άλλαξαν και έγιναν πιο ελαστικές.

Η επιστολή και η ενημέρωση προς το υπουργείο

Στο ενημερωτικό σημείωμα που απέστειλε ο Βάρρας στις 27 Ιουλίου 2020 προς τον Βορίδη, επισημαινόταν σημαντική αύξηση του δηλωμένου ζωικού κεφαλαίου σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας, ιδιαίτερα στις περιφερειακές ενότητες Ηρακλείου και Ρεθύμνου. Η αύξηση αυτή οδηγούσε σε αντίστοιχη διεύρυνση των εκτάσεων που δηλώνονταν ως βοσκότοποι.

Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, η διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ ανακοίνωσε ότι οι έλεγχοι που πραγματοποιήθηκαν αποκάλυψαν σοβαρές ενδείξεις παρατυπιών. Στοιχεία για επτά παραγωγούς διαβιβάστηκαν στις εισαγγελικές αρχές.

Λίγες ημέρες αργότερα, η διοίκηση Βάρρα προχώρησε στην έκδοση νέας εγκυκλίου που ενίσχυε σημαντικά τα κριτήρια ελέγχου για τις δηλώσεις βοσκοτόπων, ζητώντας μεταξύ άλλων στοιχεία όπως δηλώσεις Ε9, τίτλους ιδιοκτησίας, αποδεικτικά μεταγραφής και στοιχεία κτηματολογίου.

Καταγγελίες από τις Κυκλάδες

Την ίδια περίοδο, η Ένωση Συνεταιρισμών Νήσων Κυκλάδων και Αργοσαρωνικού απέστειλε επιστολή τόσο στον Βορίδη όσο και στον Βάρρα, επισημαίνοντας ότι εκτάσεις στις Κυκλάδες δηλώνονταν στο σύστημα ΟΣΔΕ από πρόσωπα που δεν κατοικούσαν στα νησιά και δεν διέθεταν ζωικό κεφάλαιο.

Σύμφωνα με την καταγγελία, αρκετοί από αυτούς τους δηλωμένους «δικαιούχους» προέρχονταν από την Κρήτη και είχαν ήδη λάβει επιδοτήσεις από το Εθνικό Απόθεμα.

Οι τοπικοί κτηνοτρόφοι διαπίστωναν μάλιστα ότι εκτάσεις που μόλις είχαν ενοικιάσει ή κληρονομήσει εμφανίζονταν ήδη καταχωρημένες στο σύστημα από άλλους παραγωγούς.

Η παραίτηση Βάρρα και οι τελευταίες κινήσεις

Στις αρχές Νοεμβρίου 2020 ο Γρηγόρης Βάρρας παραιτήθηκε από τη θέση του προέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ λίγο νωρίτερα είχε ανακοινωθεί ως νέος επικεφαλής του οργανισμού ο Θεοφάνης Παππάς.

Πριν αποχωρήσει, ο Βάρρας απέστειλε νέες οδηγίες προς τις υπηρεσίες του οργανισμού ζητώντας:

• τη συνέχιση των αυστηρών ελέγχων

• τη διερεύνηση των περιπτώσεων παράνομων επιδοτήσεων

• τη δέσμευση ύποπτων ΑΦΜ μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία

Σε μεταγενέστερη επιστολή του προς τον τότε αντιπρόεδρο του οργανισμού Δημήτρη Μελά, υπερασπίστηκε τη μεθοδολογία των ελέγχων και άφησε αιχμές για προσπάθειες περιορισμού τους.

Αλλαγές στους ελέγχους

Μετά την αλλαγή διοίκησης, οι κανονισμοί ελέγχου τροποποιήθηκαν. Η νέα εγκύκλιος που εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2021 προέβλεπε λιγότερα υποχρεωτικά δικαιολογητικά.

Για παράδειγμα, για τις ιδιόκτητες εκτάσεις απαιτούνταν πλέον μόνο η δήλωση Ε9, ενώ τα υπόλοιπα αποδεικτικά στοιχεία μπορούσαν να ζητηθούν κατά την κρίση της επιτροπής ελέγχου. Αντίστοιχη χαλάρωση εφαρμόστηκε και στις μισθωμένες εκτάσεις.

Πολιτική αντιπαράθεση

Το θέμα επανήλθε πρόσφατα στη δημόσια συζήτηση όταν ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος αναφέρθηκε στην επιστολή Βάρρα στη Βουλή.

Αρχικά ο Μάκης Βορίδης είχε δηλώσει ότι δεν γνώριζε το συγκεκριμένο έγγραφο, όμως στη συνέχεια το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων επιβεβαίωσε ότι το σημείωμα είχε αποσταλεί ηλεκτρονικά και είχε λάβει αριθμό πρωτοκόλλου.

Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση, με ερωτήματα να τίθενται για το κατά πόσο η ηγεσία του υπουργείου είχε ενημερωθεί εγκαίρως για τις ενδείξεις παρατυπιών και γιατί οι αυστηρότεροι έλεγχοι που είχαν θεσπιστεί εγκαταλείφθηκαν μετά την αλλαγή διοίκησης.