Σκάνδαλο: Τι συμβαίνει με τις εταιρείες ανακύκλωσης στην Ελλάδα;-«Ανακυκλώνουν» επιδοτήσεις και στο τέλος αφήνουν… τα εργοστάσια τους να καούν!-Πάνω από 70 οι πυρκαγιές σε μονάδες ανακύκλωσης την τελευταία δεκαετία!

Με περισσότερες από 70 πυρκαγιές σε μονάδες ανακύκλωσης απορριμμάτων μέσα στην τελευταία δεκαετία, γίνεται σαφές ότι κάτι θεμελιωδώς σάπιο υπάρχει στον χώρο των ελληνικών εργοστασίων ανακύκλωσης.

Σκάνδαλο: Τι συμβαίνει με τις εταιρείες ανακύκλωσης στην Ελλάδα;-«Ανακυκλώνουν» επιδοτήσεις και στο τέλος αφήνουν… τα εργοστάσια τους να καούν!-Πάνω από 70 οι πυρκαγιές σε μονάδες ανακύκλωσης την τελευταία δεκαετία!

Η αγορά αυτή, που άνθισε κυρίως χάρη σε εκατοντάδες εκατομμύρια επιδοτήσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση και όχι από γνήσιο ενδιαφέρον για το περιβάλλον, αποδεικνύεται εντελώς ανίκανη να ανταποκριθεί στους στόχους που έχει θέσει η πολιτεία. Η λειτουργία της παραμένει πλήρως αδιαφανής, ενώ η αποδοτικότητά της είναι ελάχιστη.

Η Ελλάδα έχει ήδη πληρώσει εκατοντάδες εκατομμύρια πρόστιμα στην Ε.Ε. για τα μεγάλα ποσοστά απορριμμάτων που κατέληγαν σε ΧΥΤΑ. Παρά ταύτα, ακόμη και σήμερα, οι μονάδες ανακύκλωσης δεν καταφέρνουν να επεξεργαστούν ούτε το 20% των απορριμμάτων που παραλαμβάνουν. Συγκεκριμένα, το ποσοστό ανακύκλωσης φτάνει μόλις το 16–17%, πολύ κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (~50 %) και μακριά από τον στόχο του 55% έως το 2025.

Η Ελλάδα παραμένει η χώρα με το υψηλότερο ποσοστό ταφής απορριμμάτων στην Ε.Ε., 77–80%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις 20%. Αντίστοιχα, ο δείκτης circular material use rate, που καταγράφει την επαναχρησιμοποίηση υλικών, έφτασε μόλις 5,2% το 2023, έναντι 11,8% στην Ε.Ε.

Ακραία προβληματικός κλάδος

Ολόκληρη η πολιτεία, διαδοχικές κυβερνήσεις και η κοινωνία δείχνουν μια ανησυχητική ανοχή απέναντι σε έναν κλάδο που, παρά τις επιδοτήσεις και τη «διακηρυγμένη» περιβαλλοντική του αποστολή, αποδεικνύεται ακραία προβληματικός.

Με τη λειτουργία του σχεδόν να περιορίζεται στην απορρόφηση κονδυλίων της Ε.Ε., οι εταιρείες ανακύκλωσης εμφανίζουν πλήρη αδιαφάνεια. Το μπαράζ πυρκαγιών στα εργοστάσια αποτελεί πλέον μόνιμο χαρακτηριστικό της ελληνικής ανακύκλωσης.

Σκάνδαλο: Τι συμβαίνει με τις εταιρείες ανακύκλωσης στην Ελλάδα;-«Ανακυκλώνουν» επιδοτήσεις και στο τέλος αφήνουν… τα εργοστάσια τους να καούν!-Πάνω από 70 οι πυρκαγιές σε μονάδες ανακύκλωσης την τελευταία δεκαετία!

Κατά τους ειδικούς της αγοράς, η απουσία επαρκών κρατικών ελέγχων, η ελλιπής συμμετοχή των πολιτών στον διαχωρισμό απορριμμάτων και η γενικότερη αδιαφορία έχουν οδηγήσει σε μια αποτυχημένη βιομηχανία.

Η επεξεργασία και διαλογή απορριμμάτων είναι επίπονη και απαιτεί σημαντικές επενδύσεις και ανθρώπινο δυναμικό, που σήμερα λείπει. Ως αποτέλεσμα, οι εταιρείες επιλέγουν να στέλνουν τα περισσότερα απορρίμματα στους ΧΥΤΑ, χωρίς κόστος για την ίδια την εταιρεία, αφού τα έξοδα καλύπτονται από τους δήμους και τελικά τον πολίτη.

Ο δημότης, λοιπόν, πληρώνει τρεις φορές: για το προϊόν που αγοράζει, για τη συλλογή και μεταφορά των ανακυκλώσιμων υλικών και τελικά για την ταφή όσων δεν ανακυκλώνονται. Και η «αλυσίδα» αυτή λειτουργεί αθόρυβα, χωρίς έλεγχο.

Η συχνότητα των πυρκαγιών είναι ανησυχητική: πάνω από 80% εκδηλώνονται νύχτα ή νωρίς το πρωί. Μεταξύ 2018 και 2025, καταγράφηκαν δεκάδες περιστατικά σε Ασπρόπυργο, Μάνδρα, Θεσσαλονίκη, Κρήτη και άλλες περιοχές, με τις μεγαλύτερες φωτιές να καταστρέφουν ολοσχερώς εγκαταστάσεις.

Οι συνθήκες πυρασφάλειας είναι ελλιπείς, πολλές μονάδες δεν ακολουθούν επαγγελματικά πρότυπα και τα μέτρα πρόληψης είναι ανεπαρκή.

Τα εργοστάσια θεωρούνται «μη ασφαλίσιμα» λόγω του υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς, κυρίως από εύφλεκτα υλικά και χημικές ουσίες. Η οικονομική πίεση μειώνει ακόμα περισσότερο τα μέτρα προστασίας.

Παρά τις προβλέψεις του Προεδρικού Διατάγματος 148/2009 για ασφάλιση περιβαλλοντικής ευθύνης, η αγορά δεν προσφέρει ούτε κίνητρα ούτε επαρκείς ελέγχους. Ο νέος νόμος του 2025 εξαιρεί τις επιχειρήσεις ανακύκλωσης λόγω «μη ασφαλίσιμης φύσης», αφήνοντας τις μονάδες εκτεθειμένες σε σοβαρούς κινδύνους.