Σκιές Οθωμανικής αναβίωσης στην Ανατολική Μεσόγειο: Ο Ερντογάν με το βλέμμα στο Αιγαίο ανεβάζει το θερμόμετρο με το Ισραήλ – Ο Λίβανος στο επίκεντρο μιας επικίνδυνης γεωπολιτικής σύγκρουσης, που θα “χτυπήσει” και την Ελλάδα – “Κλειδί” στις εξελίξεις οι αποφάσεις του Ντόναλντ Τραμπ

Οι αναφορές της τουρκικής ηγεσίας στην αποκαλούμενη «πατρίδα της καρδιάς μας» συνεχίζουν να προκαλούν έντονες αντιδράσεις, καθώς η ρητορική της Άγκυρας κρύβει ένα ευρύτερου νεο-Οθωμανικό όραμα με αναθεωρητικά χαρακτηριστικά. Δημόσιες τοποθετήσεις Τούρκων αξιωματούχων, που κατά καιρούς αγγίζουν ιστορικά και γεωγραφικά ζητήματα πέρα από τα σημερινά σύνορα της χώρας, έχουν εντείνει την ανησυχία στην περιοχή.

Η πρόσφατη αναφορά περί «απελευθέρωσης της Ιερουσαλήμ» από τους «γείτονες» ήρθε να ρίξει ακόμη περισσότερο λάδι στη φωτιά των ήδη τεταμένων σχέσεων ανάμεσα στην Τουρκία και το Ισραήλ, μεταφέροντας την αντιπαράθεση σε ακόμη πιο επικίνδυνα επίπεδα.

Ο Λίβανος μετατρέπεται σε νέο πεδίο σύγκρουσης

Σύμφωνα με διεθνείς αναλύσεις, ο Λίβανος εξελίσσεται στο νεότερο σημείο τριβής ανάμεσα στις δύο περιφερειακές δυνάμεις. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, απευθυνόμενος σε βουλευτές του κόμματός του, καταδίκασε τις ισραηλινές επιχειρήσεις σε Λίβανο και Συρία, υποστηρίζοντας ότι η ασφάλεια της Τουρκίας δεν περιορίζεται πλέον στα εθνικά της σύνορα, αλλά εκτείνεται μέχρι τη Βηρυτό και τη Δαμασκό.

Η στάση αυτή προκαλεί ανησυχία στο Ισραήλ. Η αναλύτρια Gallia Lindenstrauss, από το Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Τελ Αβίβ, επισημαίνει ότι οι δηλώσεις Ερντογάν προσθέτουν νέα επίπεδα πολυπλοκότητας σε μια ήδη επιβαρυμένη σχέση.

Το κενό επιρροής και οι νέες ισορροπίες

Τα τελευταία χρόνια, η Τουρκία έχει ενισχύσει διακριτικά την παρουσία της στον Λίβανο μέσω ανθρωπιστικής βοήθειας και δράσεων ήπιας ισχύος. Η εξέλιξη αυτή συμπίπτει με τη σταδιακή αποδυνάμωση της ιρανικής επιρροής στην περιοχή, μετά τις ανακατατάξεις στη Συρία και την αυξανόμενη πίεση που δέχεται η Χεζμπολάχ.

Ακαδημαϊκοί και αναλυτές εκτιμούν ότι η Άγκυρα αντιλαμβάνεται τη δημιουργία ενός γεωπολιτικού κενού και επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της ως περιφερειακός παίκτης με αυξημένο ρόλο στις εξελίξεις της Μέσης Ανατολής.

Η Ανατολική Μεσόγειος στο επίκεντρο

Η αντιπαράθεση επεκτείνεται και στο ενεργειακό πεδίο. Η Άγκυρα αντιμετωπίζει με καχυποψία τις πρωτοβουλίες συνεργασίας που αναπτύσσονται στην Ανατολική Μεσόγειο, θεωρώντας ότι περιορίζουν τα δικά της συμφέροντα.

Ιδιαίτερη ενόχληση προκάλεσε στην τουρκική πλευρά η συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Λιβάνου και Κύπρου, η οποία άνοιξε τον δρόμο για πιθανή εκμετάλλευση ενεργειακών κοιτασμάτων και νέες περιφερειακές συνεργασίες. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τέτοιες κινήσεις αγνοούν τις θέσεις της και επηρεάζουν άμεσα τις ισορροπίες στην περιοχή.

Ο παράγοντας Τραμπ και οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις

Παρά την ένταση με το Ισραήλ, αναλυτές εκτιμούν ότι ο Ερντογάν διαθέτει σημαντικά διπλωματικά ερείσματα στην Ουάσινγκτον. Η προσωπική σχέση που φέρεται να έχει αναπτύξει με τον Ντόναλντ Τραμπ θεωρείται από ορισμένους ως παράγοντας που περιορίζει την αμερικανική στήριξη σε πιο επιθετικές ισραηλινές επιλογές απέναντι στην Τουρκία.

Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να βλέπουν την Άγκυρα ως κρίσιμο παράγοντα για τη διαχείριση κρίσεων, τη διαμεσολάβηση και τη διατήρηση ισορροπιών στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η επιθετική ρητορική της τουρκικής ηγεσίας απέναντι στο Ισραήλ δυσκολεύει τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης.

Ο Τραμπ πρόκειται να επισκεφθεί την Άγκυρα για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ τον επόμενο μήνα, όπου ο περιφερειακός ρόλος της Τουρκίας πιθανότατα θα κυριαρχήσει στις συζητήσεις μεταξύ των ηγετών των ΗΠΑ και της Τουρκίας – μια συνάντηση που αναμένεται να εμβαθύνει την ανησυχία του Ισραήλ και το αυξανόμενο αίσθημα απομόνωσης.

Μέσα σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, ο Λίβανος φαίνεται να μετατρέπεται σε μια νέα γεωπολιτική σκακιέρα, όπου συγκρούονται στρατηγικές επιδιώξεις, ενεργειακά συμφέροντα και φιλοδοξίες περιφερειακής επιρροής, με την Τουρκία και το Ισραήλ να δοκιμάζουν τα όρια της αντιπαράθεσής τους.