Σκηνικό έντασης στο Αιγαίο: Προπαγανδιστική εκδήλωση με αιχμή Ρόδο και Κω – Καταγγελίες περί «πολιτισμικού αφανισμού» στα Δωδεκάνησα και αιτήματα για τουρκική παρέμβαση στην αποκατάσταση μνημείων

Νέο κύμα αντιπαράθεσης προκαλεί δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Aydınlık, το οποίο υποστηρίζει ότι οθωμανικά και τουρκικά μνημεία στην Ελλάδα –με ιδιαίτερη αναφορά στα Δωδεκάνησα και τη Δυτική Θράκη– εγκαταλείπονται συστηματικά και οδηγούνται σε σταδιακή εξαφάνιση. Το ρεπορτάζ παρουσιάζει την κατάσταση όχι ως απλή φθορά του χρόνου, αλλά ως αποτέλεσμα συνειδητής πολιτικής που, κατά τον ισχυρισμό του, στοχεύει τόσο στην ιστορική μνήμη όσο και στην ταυτότητα των μουσουλμανικών κοινοτήτων.

Αφορμή στάθηκε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου στη Σμύρνη, με πρωτοβουλία του ROİSDER – οργάνωσης που φέρει την ονομασία «Τούρκοι της Ρόδου, της Κω και των Δωδεκανήσων» – σε συνεργασία με το Παράρτημα Σμύρνης του «Συλλόγου Αλληλεγγύης Τούρκων της Δυτικής Θράκης». Η εκδήλωση, με τίτλο «Τα τουρκικά αρχιτεκτονικά έργα στην Ελλάδα που έχουν αφεθεί στη φθορά του χρόνου», φιλοξενήθηκε στο κέντρο Sancar Maruflu Sivil Toplum Yerleşkesi.

Κεντρική ομιλήτρια ήταν η αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Μαρμαρά Neval Konuk Halaçoğlu, η οποία υποστήριξε ότι τα μνημεία της οθωμανικής περιόδου στην Ελλάδα «εξαφανίζονται σταδιακά». Σύμφωνα με την ίδια, η υποβάθμιση ή καταστροφή τους συνδέεται, αφενός, με τον συμβολισμό τους ως υπενθύμιση της οθωμανικής παρουσίας και, αφετέρου, με μια –όπως ανέφερε– προσπάθεια αποκοπής των μουσουλμανικών κοινοτήτων από το ιστορικό τους παρελθόν.

Στο ίδιο πλαίσιο, το δημοσίευμα της Aydınlık συνδέει το ζήτημα με τον τρόπο διαμόρφωσης της σύγχρονης ελληνικής εθνικής ταυτότητας, υποστηρίζοντας ότι επιχειρείται αποστασιοποίηση από την οθωμανική κληρονομιά. Η ομιλήτρια χαρακτήρισε την απώλεια μνημείων όχι ως φυσική εξέλιξη, αλλά ως στοιχείο μιας ευρύτερης διαδικασίας που περιέγραψε ως «πολιτισμικό αφανισμό».

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ROİSDER, καθηγητής Mustafa Kaymakçı, δήλωσε ότι τα οθωμανικά–τουρκικά μνημεία στην Ελλάδα αποτελούν «κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας» και υποστήριξε πως η εγκατάλειψή τους πλήττει την πολιτισμική ποικιλομορφία. Παράλληλα, κάλεσε την Ελλάδα να αποδεχθεί πρόταση της τουρκικής αναπτυξιακής υπηρεσίας TİKA για κοινά προγράμματα αποκατάστασης, με στόχο –όπως ανέφερε– την επαναφορά των μνημείων στην αυθεντική τους μορφή και την αξιοποίησή τους μέσω διακρατικών συμφωνιών.

Η υπόθεση έρχεται σε μια περίοδο ευαίσθητων ελληνοτουρκικών ισορροπιών στο Αιγαίο, με το ζήτημα της πολιτιστικής κληρονομιάς να αποκτά διαστάσεις που ξεπερνούν το αρχιτεκτονικό ή ιστορικό πεδίο και αγγίζουν τον πυρήνα της διπλωματίας, της ταυτότητας και της γεωπολιτικής αφήγησης στην περιοχή.