Στα “κάγκελα” αγρότες και κτηνοτρόφοι: Σε ισχύ η εμπορική συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Mercosur

Περισσότερα από 25 χρόνια μετά την έναρξη των διαπραγματεύσεων, τίθεται σε προσωρινή ισχύ από 1 Μαΐου 2026 η εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur, δημιουργώντας μια αγορά 700 εκατομμυρίων ανθρώπων στην οποία καταργείται περισσότερο από το 90% των δασμών.

Εκτός από τον οικονομικό της αντίκτυπο, η συμφωνία έχει και βαρύνουσα πολιτική σημασία, καθώς προωθεί την πολυμερή προσέγγιση σε μια γεωπολιτικά ταραγμένη περίοδο και αντικατοπτρίζει την ευρωπαϊκή επιθυμία να ανακτήσει το χαμένο έδαφος στη Λατινική Αμερική έναντι της Κίνας.

Η συμφωνία με τις χώρες του οικονομικού μπλοκ της Λατινικής Αμερικής (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη) βρίσκεται σε εξέλιξη παρά την έντονη αντίθεση της Γαλλίας και του ευρωπαϊκού γεωργικού τομέα.

Η συνέχειά της δεν είναι πλήρως εγγυημένη, καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει υποβάλει ερώτημα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σχετικά με τη νομιμότητά της πριν την επικυρώσει.

Κατάργηση των δασμών

Η συμφωνία καταργεί το 91% των δασμών στις ευρωπαϊκές εξαγωγές και το 92% στις εξαγωγές της Mercosur, ξεκινώντας από σήμερα για ορισμένα προϊόντα και προοδευτικά για τα υπόλοιπα.

Από ευρωπαϊκή πλευρά, οι δασμοί 35% στην αυτοκινητοβιομηχανία θα καταργηθούν σταδιακά πλήρως, στο κρασί ο ισχύων δασμός 27% θα καταργηθεί πλήρως τον όγδοο χρόνο, στα μηχανήματα το τρέχον 20% θα καταργηθεί εντός μέγιστης προθεσμίας 15 ετών, ενώ αναγνωρίζονται 344 Ευρωπαϊκές Γεωγραφικές Ενδείξεις.

Από την πλευρά της Mercosur, για το βόειο κρέας έχει συμφωνηθεί ποσόστωση 99.000 τόνων ετησίως με δασμό 7,5%, για το κρέας κοτόπουλου η ποσόστωση φτάνει στους 180.000 τόνους ετησίως με 0%.

Μηδενικοί δασμοί θα υπάρχουν και για 180.000 τόνους ζάχαρη ετησίως από τη Βραζιλία και 10.000 από την Παραγουάη, για 45.000 τόνους μέλι ετησίως και 3.000 τόνους αυγά ετησίως.

Για τα εσπεριδοειδή, οι εξαγωγές λεμονιών θα είναι απαλλαγμένες από δασμούς σε 7 χρόνια, ενώ των πορτοκαλιών και των μανταρινιών σε 10.

Για την προστασία του ευρωπαϊκού αγροτικού τομέα από πιθανές ζημιές που θα προκληθούν από την εισαγωγή των λατινοαμερικάνικων γεωργικών προϊόντων, η ΕΕ έχει εγκρίνει μέτρα διασφάλισης που επιτρέπουν την προσωρινή αναστολή των δασμολογικών προτιμήσεων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να ξεκινήσει έρευνα σχετικά με την ανάγκη λήψης προστατευτικών μέτρων αν οι εισαγωγές ευαίσθητων προϊόντων όπως πουλερικά, βοδινό κρέας, αυγά, εσπεριδοειδή και ζάχαρη αυξηθούν κατά 5% πάνω από τον τριετή μέσο όρο και, ταυτόχρονα, οι τιμές εισαγωγής είναι 5% χαμηλότερες από την τιμή στην ΕΕ.

Επιπλέον, η Κομισιόν δεσμεύεται να ενισχύσει τους φυτοϋγειονομικούς ελέγχους στα σύνορα, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα τρόφιμα, τα ζώα και τα φυτικά προϊόντα που εισέρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση συμμορφώνονται με τους κανόνες της ΕΕ και, ως εκ τούτου, να αποτρέπεται ο πιθανός αθέμιτος ανταγωνισμός από τους Λατινοαμερικανούς αγρότες.

Από τη στιγμή που οι χώρες της Mercosur έχουν ήδη επικυρώσει τη συμφωνία, αναμένεται πλέον μόνο η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο έχει υποβάλει ερώτημα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σχετικά με τη νομιμότητά της. Η ενέργεια αυτή υποστηρίζεται από τους Πράσινους, την Ευρωπαϊκή Αριστερά και τις ακροδεξιές ομάδες, καθώς και από ορισμένους ευρωβουλευτές του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (κυρίως Πολωνούς) και Γάλλους ευρωβουλευτές από όλες τις ομάδες.

Αν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την απορρίψει, η εμπορική συμφωνία θα παύσει να ισχύει, αν και η Κομισιόν είναι πεπεισμένη για τη νομιμότητα της συμφωνίας και τη δυνατότητα προσωρινής εφαρμογής της.