Στα “κόκκινα” ο πλανήτης – Πυραυλικές συστοιχίες 110 χιλιομέτρων στην Ταϊβάν: Το σχέδιο της Ιαπωνίας για ανάπτυξη συστημάτων στο Γιοναγκούνι και ο φόβος μιας επικίνδυνης κλιμάκωσης με το Πεκίνο

Σε μια κίνηση που αναμένεται να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες στην Ανατολική Ασία, η Ιαπωνία σχεδιάζει να εγκαταστήσει συστήματα πυραύλων εδάφους–αέρος στο δυτικότερο άκρο της επικράτειάς της, στο νησί Γιοναγκούνι, σε απόσταση περίπου 110 χιλιομέτρων από την Ταϊβάν — μια περιοχή που το Πεκίνο θεωρεί αναπόσπαστο τμήμα της κινεζικής επικράτειας.

Ο υπουργός Άμυνας Σιντζίρο Κοϊζούμι δήλωσε ότι η ανάπτυξη των συστημάτων αναχαίτισης αεροσκαφών και βαλλιστικών πυραύλων προγραμματίζεται για το οικονομικό έτος 2030, με ορίζοντα ολοκλήρωσης έως τον Μάρτιο του 2031, ανάλογα με την πρόοδο των υποδομών. Πρόκειται για το πιο σαφές χρονοδιάγραμμα που έχει δοθεί μέχρι σήμερα, όπως μετέδωσε το Al Jazeera.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η απόφαση αυτή συνιστά συνειδητή σκλήρυνση της ιαπωνικής στάσης. Ο ερευνητής γεωπολιτικής Εϊνάρ Τάνγκεν από το Centre for International Governance Innovation χαρακτήρισε την κίνηση «υπολογισμένη κλιμάκωση» που ενδέχεται να εντείνει τις περιφερειακές εντάσεις, σημειώνοντας ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένη απόφαση, αλλά για βήμα με πολιτικό και στρατηγικό υπόβαθρο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται και η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι, οι δηλώσεις της οποίας για ενδεχόμενη στρατιωτική εμπλοκή της Ιαπωνίας σε περίπτωση κρίσης στην Ταϊβάν προκάλεσαν έντονη αντίδραση από το Πεκίνο. Τα σχόλια αυτά θεωρήθηκαν απόκλιση από την έως τώρα προσεκτική και συχνά αμφίσημη ιαπωνική στάση στο ζήτημα, ιδίως καθώς διατυπώθηκαν λίγο μετά την 80ή επέτειο από το τέλος της ιαπωνικής αποικιοκρατίας στην Ταϊβάν — γεγονός με ιδιαίτερο ιστορικό φορτίο για την Κίνα.

Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε τις τοποθετήσεις ως προκλητικές, καλώντας το Τόκιο να «σταματήσει να παίζει με τη φωτιά» στο ζήτημα της Ταϊβάν. Παράλληλα, το Πεκίνο προχώρησε σε σειρά μέτρων πίεσης: αποθάρρυνε τα ταξίδια προς την Ιαπωνία — με δεδομένο ότι οι Κινέζοι τουρίστες συνεισφέρουν περίπου 11 δισ. δολάρια ετησίως στην ιαπωνική οικονομία — ενίσχυσε τις ναυτικές του παρουσίες κοντά στα ιαπωνικά ύδατα, επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και περιόρισε πολιτιστικές ανταλλαγές.

Η Κίνα, που κυριαρχεί στην παγκόσμια παραγωγή σπάνιων γαιών — κρίσιμων για ηλεκτρικά οχήματα, κινητά τηλέφωνα και τεχνολογικές εφαρμογές — έχει ήδη εντάξει δεκάδες ιαπωνικές εταιρείες σε λίστες ελέγχου και παρακολούθησης εξαγωγών, επικαλούμενη ανησυχίες για «επαναστρατιωτικοποίηση» της Ιαπωνίας.

Η μετατόπιση της ιαπωνικής στρατηγικής δεν είναι εντελώς νέα. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, είχε ξεκινήσει επί διακυβέρνησης του εκλιπόντος Σίνζο Άμπε το 2014. Ωστόσο, η σημερινή ρητορική — που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο άμεσης εμπλοκής σε σύγκρουση γύρω από την Ταϊβάν — θεωρείται σαφώς πιο τολμηρή και, από κινεζικής σκοπιάς, ιδιαίτερα προκλητική.

Το δίλημμα για το Τόκιο καθίσταται ολοένα πιο σύνθετο. Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ιαπωνίας από το 2005. Το διμερές εμπόριο ανήλθε το 2024 στα 322 δισ. δολάρια, με περίπου το 20% των ιαπωνικών εισαγωγών και εξαγωγών να αφορά την κινεζική αγορά. Παράλληλα, η Ιαπωνία καταγράφει σημαντικό εμπορικό έλλειμμα, με τις εισαγωγές να υπερβαίνουν τις εξαγωγές κατά περίπου 43 δισ. δολάρια.

Όπως σημειώνουν αναλυτές, η Ιαπωνία δύσκολα μπορεί να ενισχύει στρατιωτικά τη θέση της απέναντι στην Κίνα και ταυτόχρονα να διατηρεί απρόσκοπτα τις οικονομικές σχέσεις από τις οποίες εξαρτάται η ευημερία της. Σε αυτό το σύνθετο γεωπολιτικό τοπίο, η ανάπτυξη πυραυλικών συστημάτων στο Γιοναγκούνι δεν αποτελεί απλώς στρατιωτική επιλογή, αλλά στρατηγικό σταυροδρόμι με μακροπρόθεσμες συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.