Στάχτη και θρύψαλα το “στολίδι” της Περσικής ιστορίας: Πως κατάντησε το θρυλικό Golestan Palace μετά από τους βομβαρδισμούς στην Τεχεράνη;

Σοβαρές φθορές υπέστη το ιστορικό Golestan Palace στην Τεχεράνη, έπειτα από αεροπορικές επιδρομές που σημειώθηκαν το βράδυ της Κυριακής, σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης. Το μνημείο, το οποίο περιλαμβάνεται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, φέρεται να επηρεάστηκε από εκρήξεις που συγκλόνισαν την περιοχή της πλατείας Αράγκ, στη νότια πλευρά της ιρανικής πρωτεύουσας.

Το πρακτορείο ISNA μετέδωσε ότι, μετά από κοινή αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στην ευρύτερη περιοχή, τμήματα του ιστορικού συγκροτήματος παρουσίασαν ζημιές. Παράθυρα και πόρτες υπέστησαν θραύσεις, ενώ διακοσμητικοί καθρέφτες —σήμα κατατεθέν του παλατιού— ράγισαν από τα ισχυρά ωστικά κύματα. Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη αποτίμηση για το μέγεθος των καταστροφών, ούτε ανακοίνωση από διεθνείς φορείς προστασίας μνημείων.

Ένα σύμβολο αιώνων

Το παλάτι αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα ιστορικά και αρχιτεκτονικά εμβλήματα του Ιράν. Η απαρχή του ανάγεται στο 1588, επί βασιλείας του Σαχ Ταχμάσπ Α΄ της δυναστείας των Σαφαβιδών. Ωστόσο, η περίοδος ακμής του συνδέεται κυρίως με τη δυναστεία των Κατζάρ, όταν ο Αγά Μοχάμεντ Χαν ανακήρυξε την Τεχεράνη πρωτεύουσα το 1796.

Καθοριστική υπήρξε η εποχή του Νάσερ αλ-Ντιν Σαχ (1848–1896), ο οποίος προχώρησε σε εκτεταμένες παρεμβάσεις και ανήγειρε το εμβληματικό Σαμς-ολ-Εμαρέ το 1865. Το συγκρότημα εξελίχθηκε σε πολιτικό και τελετουργικό κέντρο, φιλοξενώντας στέψεις, διπλωματικές τελετές αλλά και κρίσιμες στιγμές της ιρανικής ιστορίας.

Μετά την πτώση των Κατζάρ το 1925, ο Ρεζά Σαχ Παχλεβί μετέτρεψε το παλάτι σε μουσείο, εντάσσοντάς το στη νέα εικόνα εκσυγχρονισμού της πρωτεύουσας, χωρίς να αλλοιώσει τον ιστορικό και πολιτιστικό του χαρακτήρα.

Αρχιτεκτονικό αριστούργημα και εύθραυστη λάμψη

Το συγκρότημα εκτείνεται σε περίπου 5,3 εκτάρια και περιλαμβάνει 17 κτίρια, συνδυάζοντας την περσική παράδοση με ευρωπαϊκές επιρροές του 19ου αιώνα. Πλακάκια με περίτεχνα μοτίβα, γυψομάρμαρο, επιχρυσωμένες επιφάνειες και καταπράσινοι κήποι με σιντριβάνια συνθέτουν ένα μοναδικό σύνολο.

Ιδιαίτερη φήμη έχει η Αίθουσα Καθρεφτών, με τοίχους και οροφές επενδυμένες με χιλιάδες μικροσκοπικά θραύσματα καθρέφτη που αντανακλούν το φως δημιουργώντας εντυπωσιακά πρισματικά εφέ. Εκεί πραγματοποιούνταν βασιλικές τελετές και επίσημες συγκεντρώσεις.

Στην Αίθουσα του Θρόνου δεσπόζει ο μαρμάρινος θρόνος που κατασκευάστηκε το 1798 για τον Φαθ Αλί Σαχ, διακοσμημένος με ελεφαντόδοντο και στηριγμένος σε γλυπτές ανθρώπινες μορφές, κάτω από θόλο που κοσμείται με μοτίβα παγωνιού.

Η Αίθουσα Διαμαντιών, που χρονολογείται από το 1808, ξεχωρίζει για τις λαμπερές καθρεφτένιες επιφάνειές της και τη διακριτική πολυτέλεια που τη χαρακτήριζε ως χώρο ιδιωτικών ακροάσεων.

Πολιτιστική κληρονομιά σε κίνδυνο

Η πιθανή καταστροφή ή φθορά ενός μνημείου τέτοιας σημασίας εντείνει την ανησυχία για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς σε περιόδους στρατιωτικής κλιμάκωσης. Το Golestan Palace δεν αποτελεί απλώς ένα αρχιτεκτονικό στολίδι, αλλά ζωντανό φορέα της ιστορικής μνήμης και της εθνικής ταυτότητας του Ιράν.

Η διεθνής κοινότητα αναμένει επίσημες εκθέσεις για την κατάσταση του μνημείου, καθώς κάθε ρωγμή στους καθρέφτες του αντανακλά όχι μόνο το φως, αλλά και το βάρος αιώνων ιστορίας που δοκιμάζεται μέσα στη δίνη της σύγκρουσης.