Στενά του Ορμούζ: Η «χαοτική διπλωματία» του Ντόναλντ Τραμπ, το Ιρανικό τελεσίγραφο και η προσωρινή «εκτόνωση» της κρίσης στο Ιράν μέχρι την επόμενη

Δυσεπίλυτοι γρίφοι εξακολουθούν να περιβάλλουν τα Στενά του Ορμούζ και τη λεγόμενη συμφωνία της «μίας σελίδας» μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τη διπλωματική σκακιέρα να θυμίζει όλο και περισσότερο μια ασταθή, «χαοτική» διαδρομή γεμάτη απότομες στροφές.

Στενά του Ορμούζ: Η «χαοτική διπλωματία» του Ντόναλντ Τραμπ, το Ιρανικό τελεσίγραφο και η προσωρινή «εκτόνωση» της κρίσης στο Ιράν μέχρι την επόμενη

Η δυσκολία εξεύρεσης μια βιώσιμης λύσης πυροδοτεί διαρκείς αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και εντείνει τους φόβους για μια νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή.

Εδώ και περίπου δύο μήνες, σχεδόν το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου παραμένει μπλοκαρισμένο στα Στενά του Ορμούζ, εγκλωβίζοντας όχι μόνο τα φορτία αλλά και τις διεθνείς ισορροπίες. Οι τιμές των καυσίμων κινούνται ανοδικά, ενώ η αβεβαιότητα βαθαίνει, καθώς Ουάσινγκτον και Τεχεράνη συνεχίζουν να ελίσσονται μεταξύ απειλών και διαπραγματεύσεων.

Μέσα σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε το βράδυ της Τρίτης σε ακόμη μία αιφνιδιαστική αναδίπλωση, ακυρώνοντας το «Project Freedom» μόλις δύο ημέρες μετά την ανακοίνωσή του. Το σχέδιο προέβλεπε συνοδεία εμπορικών πλοίων από το αμερικανικό ναυτικό, με στόχο την ασφαλή διέλευση από το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα. Ωστόσο, η απροθυμία των ναυτιλιακών εταιρειών να αναλάβουν το ρίσκο, σε συνδυασμό με την κλιμάκωση της ρητορικής έντασης, μετέτρεψαν την πρωτοβουλία σε αποτυχία και ενίσχυσαν την πίεση στις τιμές του πετρελαίου.

Την ίδια στιγμή, διπλωματικές πηγές αποκάλυψαν ότι ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται κοντά σε μια «μονοσέλιδη συμφωνία» 14 σημείων, ένα «μνημόνιο κατανόησης» που φιλοδοξεί να θέσει τις βάσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Η πρόταση περιλαμβάνει προσωρινή αναστολή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, χαλάρωση των κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων, καθώς και ταυτόχρονη άρση των περιορισμών στα Στενά του Ορμούζ, ώστε να αποκατασταθεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα.

Στην ουσία, πρόκειται για μια συμφωνία-πλαίσιο που επιχειρεί να «κλειδώσει» τα βασικά ζητήματα —με προτεραιότητα το άνοιγμα των Στενών— μεταθέτοντας τα πιο σύνθετα θέματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα, σε επόμενη φάση εντατικών διαπραγματεύσεων.

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη επιβεβαίωσε εμμέσως την ύπαρξη συνομιλιών, τονίζοντας ότι η αμερικανική πρόταση «αξιολογείται», αλλά αποφεύγοντας να ανοίξει το ζήτημα των πυρηνικών σε αυτή τη φάση. Σύμφωνα με ιρανικές πηγές, το επίκεντρο των συζητήσεων παραμένει η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ.

Μάλιστα, το Ιράν φέρεται να προτείνει ένα τριφασικό σχέδιο: αρχικά, εντός 30 ημερών, να διασφαλιστεί το άνοιγμα των Στενών· στη συνέχεια να ξεκινήσουν συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα· και σε τρίτο στάδιο να εξεταστεί η ευρύτερη περιφερειακή ασφάλεια σε συνεργασία με γειτονικά κράτη.

Ωστόσο, λίγες ώρες μετά τις διαρροές περί προσέγγισης, ο Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε με σκληρή γραμμή, εκδίδοντας ουσιαστικά τελεσίγραφο μέσω Truth Social. Προειδοποίησε ότι «ή θα καταλήξει σε μια συμφωνία ή οι ΗΠΑ θα ξεκινήσουν και πάλι τους βομβαρδισμούς».

Στενά του Ορμούζ: Η «χαοτική διπλωματία» του Ντόναλντ Τραμπ, το Ιρανικό τελεσίγραφο και η προσωρινή «εκτόνωση» της κρίσης στο Ιράν μέχρι την επόμενη

Συγκεκριμένα, όπως έγραψε, «εφόσον το Ιράν συμφωνήσει να παραχωρήσει σε όσα έχουν συμφωνηθεί, κάτι που ίσως αποτελεί μεγάλη υπόθεση από μόνο του, η ήδη θρυλική “Epic Fury” θα λάβει τέλος και ο εξαιρετικά αποτελεσματικός αποκλεισμός θα επιτρέψει στα Στενά του Ορμούζ να παραμείνουν ΑΝΟΙΧΤΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ, συμπεριλαμβανομένου και του Ιράν». «Αν δεν συμφωνήσουν, οι βομβαρδισμοί θα ξεκινήσουν και, δυστυχώς, θα είναι πολύ πιο εκτεταμένοι και σφοδροί από ό,τι πριν. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το ζήτημα! Πρόεδρος Ντόναλντ Τζ. Τραμπ».

Παράλληλα, η Ουάσινγκτον έχει ήδη καταθέσει την πρόταση και αναμένει απάντηση εντός 48 ωρών, με τις επαφές να διεξάγονται τόσο απευθείας όσο και μέσω διαμεσολαβητών από στενούς συνεργάτες του Τραμπ.

Στο μεταξύ, οι Φρουροί της Επανάστασης υιοθέτησαν έναν αμφίσημο τόνο, δηλώνοντας ότι «με το τέλος των απειλών από τις επιθετικές δυνάμεις και υπό το πρίσμα νέων διαδικασιών, θα είναι δυνατή η ασφαλής και σταθερή διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ». Η διατύπωση αφήνει ανοιχτές πολλαπλές ερμηνείες, χωρίς να ξεκαθαρίζει αν πρόκειται για πλήρη επαναφορά της ελεύθερης ναυσιπλοΐας ή για ένα ελεγχόμενο καθεστώς διέλευσης υπό ιρανική εποπτεία.

Αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι το πιθανότερο σενάριο είναι η διατήρηση ενός συστήματος αδειοδοτημένης διέλευσης, όπου τα πλοία θα συνεχίσουν να κινούνται με την έγκριση των ιρανικών αρχών και, ενδεχομένως, με οικονομικά ανταλλάγματα.

Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο της συμφωνίας, το προσχέδιο των 14 σημείων προβλέπει μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου —πιθανώς διάρκειας 12 έως 15 ετών— με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων και την απελευθέρωση ιρανικών κεφαλαίων. Παράλληλα, τίθενται όροι για αυστηρότερο έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος, ακόμη και με αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις.

Οι ΗΠΑ επιδιώκουν επίσης δεσμεύσεις ότι το Ιράν δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και η απαίτηση απομάκρυνσης του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου — ένα σημείο που η Τεχεράνη έχει απορρίψει κατηγορηματικά.

Παρά τη συγκρατημένη αισιοδοξία που εκφράζεται από ορισμένες πηγές, το πλαίσιο της συμφωνίας παραμένει εύθραυστο. Πολλά από τα σημεία της εξαρτώνται από την τελική κατάληξη των διαπραγματεύσεων, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε επανεκκίνησης των εχθροπραξιών είτε μιας παρατεταμένης μεταβατικής περιόδου χωρίς οριστική λύση.

Αν και στο παρελθόν ανάλογες εκτιμήσεις περί επικείμενης συμφωνίας έχουν διαψευστεί, αυτή τη φορά διπλωματικές πηγές εμφανίζονται πιο αισιόδοξες, υποστηρίζοντας ότι «Αυτή τη φορά οι δύο πλευρές είναι πραγματικά κοντά».

Στο ίδιο πνεύμα, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο υπογράμμισε ότι «δεν χρειάζεται να έχει γραφτεί η τελική συμφωνία μέσα σε μία ημέρα». «Πρόκειται για μια εξαιρετικά σύνθετη και τεχνική διαδικασία. Πρέπει όμως να υπάρξει μια διπλωματική λύση που να είναι απολύτως σαφής ως προς τα ζητήματα που είναι διατεθειμένοι να διαπραγματευτούν και το εύρος των παραχωρήσεων που είναι πρόθυμοι να κάνουν εξαρχής ώστε να αξίζει τον κόπο», πρόσθεσε.