Στενά του Ορμούζ: Ο αποκλεισμός εξελίσσεται στη μεγαλύτερη διακοπή στον εφοδιασμό πετρελαίου στην ιστορία και απειλεί την παγκόσμια οικονομία

Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχει οδηγήσει σε μια πρωτοφανή κρίση στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, με απώλειες που ξεπερνούν τα 500 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου μέσα σε λιγότερο από δύο μήνες.

Στενά του Ορμούζ: Ο αποκλεισμός εξελίσσεται στη μεγαλύτερη διακοπή στον εφοδιασμό πετρελαίου στην ιστορία και απειλεί την παγκόσμια οικονομία

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Kpler, η συνολική αξία της χαμένης παραγωγής υπερβαίνει τα 50 δισ. ευρώ, σηματοδοτώντας μια από τις σοβαρότερες διαταραχές στην ιστορία του ενεργειακού εφοδιασμού.

Αυτό που αρχικά εκδηλώθηκε ως γεωπολιτική ένταση στην κρίσιμη θαλάσσια δίοδο του Ορμούζ εξελίχθηκε ταχύτατα σε ένα παγκόσμιο ενεργειακό σοκ, ανατρέποντας πλήρως τις προβλέψεις για το 2026. Ενδεικτικό είναι ότι ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προέβλεπε μόλις λίγους μήνες πριν πλεόνασμα προσφοράς έως και 4 εκατ. βαρελιών ημερησίως — περίπου το 4% της παγκόσμιας ζήτησης. Σήμερα, η εικόνα έχει αντιστραφεί πλήρως, με την αγορά να αντιμετωπίζει πλέον πραγματική φυσική έλλειψη.

Η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών έχει σχεδόν καταρρεύσει, από τα προ κρίσης επίπεδα των 19,8–20 εκατ. βαρελιών ημερησίως σε μόλις 0,5 εκατ. βαρέλια. Η Wood Mackenzie υπολογίζει ότι η απώλεια αυτή ισοδυναμεί με την πλήρη παύση των αερομεταφορών παγκοσμίως για δέκα εβδομάδες ή των οδικών μετακινήσεων για έντεκα εβδομάδες, αποτυπώνοντας το μέγεθος της διαταραχής.

Παράλληλα, τα παγκόσμια αποθέματα έχουν μειωθεί κατά περίπου 45 εκατ. βαρέλια, ενώ η Citi προειδοποιεί ότι μέχρι τα τέλη Ιουνίου η συνολική μείωση μπορεί να φτάσει τα 400 εκατ. βαρέλια, λόγω συνεχιζόμενων διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες και πτώσης της παραγωγής.

Βαρύ πλήγμα για τις χώρες του Περσικού Κόλπου

Οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης, καθώς η εξαγωγική τους δραστηριότητα εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τη διέλευση μέσω του Ορμούζ. Μόνο τον Μάρτιο, η συνολική παραγωγή στις αραβικές χώρες του Κόλπου μειώθηκε κατά περίπου 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, λόγω τόσο του αποκλεισμού όσο και ζημιών σε κρίσιμες υποδομές.

Το Κατάρ κατέγραψε πτώση 80% στην παραγωγή πετρελαίου και συμπυκνωμάτων, περιοριζόμενο στις 370.000 βαρέλια ημερησίως, ενώ η QatarEnergy ανέστειλε πλήρως την παραγωγή LNG, ενεργοποιώντας ρήτρα ανωτέρας βίας. Η πλήρης αποκατάσταση εκτιμάται ότι μπορεί να απαιτήσει 3 έως 5 χρόνια.

Αντίστοιχα, το Ιράκ είδε την παραγωγή του να μειώνεται κατά τα δύο τρίτα, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα περίπου στο μισό, ενώ η Σαουδική Αραβία κατέγραψε πτώση της τάξης του 23%. Η υπερχείλιση αποθεμάτων σε χερσαίες και θαλάσσιες εγκαταστάσεις έχει επιβάλει πρόσθετους περιορισμούς στην παραγωγή.

Η Ασία σε ενεργειακή πίεση – η Ρωσία κερδίζει έδαφος

Οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφονται στις ασιατικές οικονομίες, οι οποίες πριν την κρίση απορροφούσαν περίπου το 84% του πετρελαίου και το 83% του LNG που διέσχιζε το Ορμούζ. Το κενό αυτό έχει προκαλέσει έντονη αναδιάταξη των ενεργειακών ροών.

Στενά του Ορμούζ: Ο αποκλεισμός εξελίσσεται στη μεγαλύτερη διακοπή στον εφοδιασμό πετρελαίου στην ιστορία και απειλεί την παγκόσμια οικονομία

Η Ρωσία έχει ενισχύσει σημαντικά τις εξαγωγές της, εκμεταλλευόμενη τη μερική χαλάρωση περιορισμών. Ενδεικτικά, οι παραδόσεις προς την Ινδία έφτασαν τα 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, διπλάσια επίπεδα σε σχέση με τον Φεβρουάριο. Παράλληλα, νέες αγορές όπως η Νότια Κορέα εισέρχονται σταδιακά στο ρωσικό ενεργειακό δίκτυο, ενώ χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας επαναδιαπραγματεύονται μακροπρόθεσμα συμβόλαια.

Οι ρωσικές εξαγωγές προς την Κίνα παραμένουν σταθερές στα 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ μικρές ποσότητες διοχετεύονται και μέσω κινεζικών δικτύων προς τη Νότια Ασία.

Ευρώπη: ενεργειακό σοκ σε καύσιμα, αέριο και αεροπορία

Στην Ευρώπη, η κρίση έχει πλήξει κυρίως το φυσικό αέριο και τα καύσιμα μεταφορών. Οι εισαγωγές μέσω Ορμούζ κάλυπταν περίπου το 5% του πετρελαίου και το 13% του LNG της ΕΕ, αλλά η διακοπή έχει οδηγήσει σε απότομες αυξήσεις τιμών.

Η τιμή του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά αυξήθηκε κατά περίπου 50%, ξεπερνώντας τα 600 δολάρια ανά 1.000 κυβικά μέτρα, ενώ το συνολικό ενεργειακό κόστος για την ΕΕ εκτιμάται ήδη στα 24 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερα έντονη είναι η πίεση στον τομέα της αεροπορίας. Οι τιμές του jet fuel έχουν διπλασιαστεί από την αρχή του έτους, επηρεάζοντας άμεσα τις αεροπορικές εταιρείες και τον τουρισμό. Μεγάλες αγορές όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Βρετανία και το Χονγκ Κονγκ καταγράφουν αυξημένες ανάγκες εισαγωγών, ενώ οι ειδικοί προειδοποιούν για πιθανές ακυρώσεις πτήσεων και περιορισμούς στη χωρητικότητα.

Σύμφωνα με ευρωπαϊκές εκτιμήσεις, τα στρατηγικά αποθέματα αεροπορικών καυσίμων επαρκούν μέχρι τις αρχές Ιουνίου 2026, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για την επάρκεια εφοδιασμού.

«Δεν είναι λύση, αλλά ανακούφιση»

Ο επικεφαλής του IEA, Fatih Birol, έχει υπογραμμίσει ότι ακόμη και η απελευθέρωση εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα μπορεί μόνο να μετριάσει προσωρινά την κρίση, χωρίς να την επιλύει:

«Το μόνο πραγματικό τέλος σε αυτή την κρίση είναι η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Την ίδια στιγμή, τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια λειτουργούν στο μέγιστο της δυναμικότητάς τους για παραγωγή καυσίμων αεροπορίας, ενώ η αγορά στρέφεται σε εναλλακτικούς προμηθευτές όπως η Νιγηρία και οι ΗΠΑ, χωρίς όμως να μπορεί να καλύψει πλήρως το κενό.