Στο χείλος παγκόσμιας ανάφλεξης: Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν που απειλεί να τινάξει στον αέρα τη Μέση Ανατολή – Η κολοσσιαία Αμερικανική πολεμική μηχανή, τα σενάρια ανατροπής της Τεχεράνης και το τελευταίο στοίχημα επιβίωσης ενός καθεστώτος 57 ετών

Ο πλανήτης παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα την κλιμάκωση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, καθώς όλα δείχνουν ότι μια ευρείας κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση βρίσκεται προ των πυλών. Στη Μέση Ανατολή επικρατεί εικόνα προπολεμικής έντασης, με διπλωματικές διεργασίες να συνεχίζονται στο παρασκήνιο για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, αλλά με την Ουάσιγκτον και το Ισραήλ να επιδιώκουν δραστικό περιορισμό των ιρανικών βαλλιστικών δυνατοτήτων – και, σε βάθος χρόνου, αλλαγή καθεστώτος.

Τα τελευταία 15 χρόνια το Τελ Αβίβ βλέπει ένα Ιράν ενισχυμένο, πιο επιθετικό και πρόθυμο να απαντήσει στρατιωτικά. Η προοπτική απόκτησης πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη αποτελεί κόκκινη γραμμή για το Ισραήλ, το οποίο επιθυμεί να κλείσει οριστικά τον φάκελο της ιρανικής απειλής.

Η πρωτοφανής συγκέντρωση ισχύος

Στην περιοχή του Κόλπου και ευρύτερα στη Μέση Ανατολή έχουν αναπτυχθεί εκατοντάδες αμερικανικά αεροσκάφη: μαχητικά, βομβαρδιστικά, ιπτάμενα τάνκερ και αεροσκάφη ηλεκτρονικού πολέμου. Δύο αεροπλανοφόρα, το USS Abraham Lincoln και το USS Gerald R. Ford, συνοδευόμενα από ισχυρές ναυτικές δυνάμεις, ενισχύουν την αμερικανική παρουσία από τον Ινδικό Ωκεανό έως την Ανατολική Μεσόγειο.

Στρατηγικά βομβαρδιστικά όπως τα B-2, B-1 και B-52 βρίσκονται σε ετοιμότητα, ενώ δεκάδες πλοία και υποβρύχια με πυραύλους cruise έχουν λάβει θέσεις μάχης. Στο οπλοστάσιο περιλαμβάνονται stealth μαχητικά F-35 και F-22, μαζί με F-15E και F-16C, επανδρωμένα από άριστα εκπαιδευμένα πληρώματα και επιτελεία με εμπειρία σε σύνθετες επιχειρήσεις.

Με καθαρά συμβατικούς όρους, ελάχιστες χώρες θα μπορούσαν να αντέξουν μια τέτοια καταιγίδα πυρός. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν οι ΗΠΑ μπορούν να πλήξουν το Ιράν, αλλά αν η Τεχεράνη μπορεί να απορροφήσει το πρώτο κύμα και να επιβιώσει πολιτικά και στρατιωτικά.

Το μέγεθος του διακυβεύματος

Με πληθυσμό περίπου 93 εκατομμυρίων, το Ιράν αποτελεί τον μεγαλύτερο και πιο σύνθετο στόχο που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν οι ΗΠΑ μετά τον World War II. Ιστορικά, μόνο το Vietnam War απέδειξε ότι μια αποφασισμένη χώρα μπορεί να αντέξει απέναντι στην αμερικανική υπεροπλία υπό συνθήκες πλήρους πολεμικής κινητοποίησης.

Ωστόσο, το Ιράν δεν είναι Βιετνάμ. Διαθέτει ισχυρό βαλλιστικό οπλοστάσιο και πολυάριθμες χερσαίες δυνάμεις, αλλά υστερεί σημαντικά σε αεροπορία και ναυτικό σε σύγκριση με την αμερικανική ισχύ. Τα υπερηχητικά του βλήματα έχουν επιδείξει ικανότητα διάσπασης αντιαεροπορικών συστημάτων, όμως αυτό από μόνο του δεν αρκεί για να ανατρέψει την ισορροπία.

Οι εξωτερικοί παράγοντες

Η Κίνα παρακολουθεί στενά, καθώς το Ιράν αποτελεί κρίσιμο ενεργειακό εταίρο. Η Ρωσία διατηρεί στρατηγικούς δεσμούς με την Τεχεράνη, ενώ κράτη όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Ομάν τηρούν στάση αναμονής. Στον αντίποδα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ευθυγραμμιστεί πλήρως με Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ.

Το γεωπολιτικό παιχνίδι εκτείνεται πολύ πέρα από τα σύνορα της ιρανικής επικράτειας.

Η εσωτερική αντοχή του καθεστώτος

Το θεοκρατικό σύστημα που εγκαθιδρύθηκε το 1979 έχει αποδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Παρά τις κοινωνικές εντάσεις και τις διαδηλώσεις, η πλειονότητα του πολυεθνικού πληθυσμού δεν έχει στραφεί μαζικά εναντίον του καθεστώτος.

Ο Ανώτατος Ηγέτης Ali Khamenei έχει προβλέψει πολυεπίπεδα σχήματα διαδοχής. Ο στενός του συνεργάτης Ali Larijani εμφανίζεται ως κεντρικό πρόσωπο στη διαχείριση κρίσεων και στρατηγικών επαφών, ενώ ο πρόεδρος Masoud Pezeshkian διαδραματίζει θεσμικό ρόλο στο πολιτικό σκέλος.

Η ιρανική ηγεσία δηλώνει έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο: δεν επιδιώκει πόλεμο, αλλά προειδοποιεί ότι θα απαντήσει αν της επιβληθεί. Το ερώτημα είναι αν η εσωτερική συνοχή, οι περιφερειακές συμμαχίες και το στρατηγικό βάθος μπορούν να αντισταθμίσουν τη συντριπτική υπεροχή της αμερικανικής πολεμικής μηχανής.

Οι επόμενες ώρες ή ημέρες ενδέχεται να καθορίσουν όχι μόνο τη μοίρα της Τεχεράνης, αλλά και την ισορροπία ισχύος σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.