Στο μυαλό του Ντόναλντ Τραμπ: Ποια είναι η στρατηγική του για το Ιράν;- Θέλει πραγματικά να χτυπήσει τον Χαμενεΐ ή επιδιώκει μια νέα πυρηνική συμφωνία;

Όπως και στην περίπτωση της Γροιλανδίας, ο Τραμπ πιέζει αρχικά για απόλυτες λύσεις με χρήση στρατιωτικής βίας συμπεριλαμβανομένης, οι οποίες στην συνέχεια γίνονται διαλλακτικότερες, εφόσον εξυπηρετούνται σε πολύ μεγάλο βαθμό οι επιδιώξεις του.

Στο μυαλό του Ντόναλντ Τραμπ: Ποια είναι η στρατηγική του για το Ιράν;- Θέλει πραγματικά να χτυπήσει τον Χαμενεΐ ή επιδιώκει μια νέα πυρηνική συμφωνία;

Τις τελευταίες ημέρες, η συζήτηση γύρω από ένα ενδεχόμενο αμερικανικό στρατιωτικό πλήγμα κατά του Ιράν έχει ενταθεί, καθώς παρατηρείται αφενός ραγδαία ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή και αφετέρου έντονη, σχεδόν πολεμική, ρητορική από την κυβέρνηση Τραμπ.

Στις 22 Ιανουαρίου, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών επιβεβαίωσε επισήμως ότι μια «ναυτική αρμάδα» κατευθύνεται προς τις ιρανικές ακτές, σηματοδοτώντας μια από τις πιο εκτεταμένες αναπτύξεις αμερικανικών δυνάμεων των τελευταίων ετών.

Ο πυρήνας αυτής της στρατιωτικής συγκέντρωσης είναι μια ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρου με ναυαρχίδα το USS Abraham Lincoln, το οποίο μετακινήθηκε από την περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού στον Ινδικό Ωκεανό και κατευθύνεται προς τον Περσικό Κόλπο. Ήδη από τις 23 Ιανουαρίου, ο στολίσκος βρισκόταν εντός εμβέλειας επιχειρησιακού πλήγματος κατά ιρανικών στόχων.

Παράλληλα, δώδεκα μαχητικά αεροσκάφη F-15E Strike Eagle, συνοδευόμενα από αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού και μεταγωγικά, έχουν αναπτυχθεί σε βάσεις της Ιορδανίας, ενισχύοντας τη δυνατότητα ταχείας και ευέλικτης αεροπορικής δράσης.

Στρατηγικά βομβαρδιστικά B-52 Stratofortress έχουν ήδη φθάσει στην αεροπορική βάση Al-Udeid στο Κατάρ, ενώ υπό την επίβλεψη Αμερικανών ειδικών πραγματοποιείται επείγουσα συντήρηση στα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot του Κουβέιτ, όπου λειτουργούν περισσότερες από πέντε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις.

Επιπλέον, νέες συστοιχίες Patriot PAC-3 αποστέλλονται τόσο στην περιοχή όσο και στο Ισραήλ, προκειμένου να ενισχυθεί η άμυνα απέναντι σε ενδεχόμενα ιρανικά αντίποινα.

Σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες, οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) είχαν ολοκληρώσει τις προετοιμασίες τους για ένα πιθανό αμερικανικό πλήγμα ήδη έως τις 22 Ιανουαρίου 2026.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τον Δεκέμβριο του 2025 η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) συγκρότησε στη Μέση Ανατολή την επιχειρησιακή ομάδα «Scorpion Strike», με εξειδίκευση σε επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Την ίδια στιγμή, ο διοικητής των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) προειδοποίησε δημοσίως την Ουάσινγκτον ότι οι ιρανικές δυνάμεις «κρατούν το δάχτυλο στη σκανδάλη», καθιστώντας σαφές ότι οποιαδήποτε επίθεση δεν θα μείνει αναπάντητη.

Υπό αυτό το πρίσμα, η ενίσχυση των ισραηλινών συστημάτων αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας δεν θεωρείται υπερβολική. Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου, παρά τη συγκριτικά περιορισμένη αποτελεσματικότητα των ιρανικών επιθέσεων, ορισμένοι πύραυλοι κατόρθωσαν να διαπεράσουν την ισραηλινή άμυνα, προκαλώντας απώλειες αμάχων. Το προηγούμενο αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι μια νέα σύγκρουση θα μπορούσε να έχει πραγματικό και αιματηρό κόστος.

Η κλίμακα της αμερικανικής κινητοποίησης δεν παραπέμπει σε κινήσεις ρουτίνας, αλλά μάλλον σε σοβαρή προετοιμασία για ένα στρατιωτικό πλήγμα μεγάλης ισχύος.

Τα δύο βασικά σενάρια

Παρά ταύτα, διαμορφώνονται δύο βασικά σενάρια.

Στο πρώτο, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να καθυστερούν συνειδητά μια επίθεση –με ή χωρίς ισραηλινή συμμετοχή– προκειμένου να αξιολογήσουν την εσωτερική κατάσταση στο Ιράν. Το κίνημα διαμαρτυρίας είτε μπορεί να έχει κατασταλεί προσωρινά, είτε να συνεχίζει υπόγεια, όπως υποστηρίζουν ισραηλινά μέσα ενημέρωσης.

Εάν ισχύει το δεύτερο ενδεχόμενο, τότε η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να επιλέξει την ενεργή στήριξη των διαδηλωτών, εφόσον εκτιμήσει ότι η ισορροπία δυνάμεων γέρνει υπέρ τους. Σε αυτή την περίπτωση, επιθέσεις κατά κυβερνητικών στελεχών, στρατιωτικών βάσεων, υποδομών παραγωγής όπλων, καθώς και πυρηνικών και βαλλιστικών εγκαταστάσεων, θα λειτουργούσαν ως καταλύτης για μια ευρύτερη εσωτερική έκρηξη.

Η ένταση και η αιματηρότητα των διαδηλώσεων υποδηλώνουν ήδη σοβαρή απονομιμοποίηση του καθεστώτος. Ένα εξωτερικό πλήγμα στις δομές ασφαλείας του IRGC θα μπορούσε να ανοίξει ένα «παράθυρο ευκαιρίας», επιτρέποντας στους διαδηλωτές να καταλάβουν διοικητικά κτίρια και ενδεχομένως να παρασύρουν τον τακτικό στρατό στο πλευρό τους.

Στο μυαλό του Ντόναλντ Τραμπ: Ποια είναι η στρατηγική του για το Ιράν;- Θέλει πραγματικά να χτυπήσει τον Χαμενεΐ ή επιδιώκει μια νέα πυρηνική συμφωνία;

Καθοριστικός παράγοντας παραμένει η στάση της Κίνας και της Ρωσίας. Παροχή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο ή δυνατοτήτων ηλεκτρονικού πολέμου προς την Τεχεράνη θα μπορούσε να μειώσει δραστικά την αποτελεσματικότητα ενός αμερικανικού χτυπήματος.

Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί ένα δεύτερο, πιο «κλασικό» σενάριο. Η μαζική συγκέντρωση αμερικανικών δυνάμεων ενδέχεται να λειτουργεί κυρίως ως εργαλείο πίεσης προς το καθεστώς του Αγιατολάχ, με στόχο την αποδοχή μιας νέας πυρηνικής συμφωνίας.

Στο παρελθόν, παρόμοιες αναπτύξεις δεν κατέληξαν άμεσα σε στρατιωτική σύγκρουση, αλλά αξιοποιήθηκαν ως διαπραγματευτικός μοχλός. Κάτι ανάλογο θα μπορούσε να συμβαίνει και σήμερα, στο πλαίσιο μυστικής διπλωματίας. Υπενθυμίζεται ότι μετά τα αμερικανικά πλήγματα του Ιουνίου 2025 («Midnight Hammer»), ο Τραμπ είχε απαιτήσει από την Τεχεράνη την πλήρη εγκατάλειψη κάθε πυρηνικής φιλοδοξίας.

Με βάση την έως τώρα πρακτική του Τραμπ, είναι πιθανό και στην περίπτωση του Ιράν να ακολουθηθεί η ίδια τακτική: αρχική κλιμάκωση και απειλές, οι οποίες στη συνέχεια μετατρέπονται σε διαπραγμάτευση.

Το καθεστώς Χαμενεΐ εμφανίζεται σήμερα αποδυναμωμένο, χωρίς ουσιαστική λαϊκή νομιμοποίηση μετά τα αιματηρά επεισόδια και τις χιλιάδες απώλειες αμάχων από τις δυνάμεις ασφαλείας (αστυνομία, Basij, IRGC). Αυτό το καθιστά πιο δεκτικό σε πιέσεις για μια συμφωνία που θα «παγώσει» το πυρηνικό πρόγραμμα.

Βέβαια, μακροπρόθεσμα δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι μια τέτοια συμφωνία δεν θα παραβιαστεί. Αντιθέτως, θα μπορούσε να προσφέρει στο καθεστώς πολύτιμο χρόνο για να καταστείλει κάθε εναπομείνασα εσωτερική αντίδραση και να εδραιώσει την εξουσία του.

Από την οπτική των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ακόμη και μια προσωρινή καθυστέρηση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος για μία δεκαετία θα αποτελούσε ικανοποιητικό αποτέλεσμα, αποφεύγοντας ταυτόχρονα μια άμεση πολεμική σύγκρουση.

Ωστόσο, εάν Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ έχουν ήδη εξασφαλίσει, μέσω CIA και Mossad, τη στήριξη υψηλόβαθμων στελεχών του τακτικού ιρανικού στρατού στους διαδηλωτές, τότε το ενδεχόμενο στρατιωτικών πληγμάτων με στόχο την αλλαγή καθεστώτος παραμένει ανοιχτό και οι εξελίξεις θα μπορούσαν να είναι ραγδαίες.