Συναγερμός για… «ιπτάμενα τσιγάρα» πάνω από το ΝΑΤΟ: Μπαλόνια από τη Λευκορωσία παραλύουν τον εναέριο χώρο Λιθουανίας και Πολωνίας – Καταγγελίες για νέου τύπου υβριδικό πόλεμο από τη Μόσχα

Σοβαρό προβληματισμό και έντονη ανησυχία προκαλεί στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ ένα φαινομενικά παράδοξο αλλά επιχειρησιακά επικίνδυνο φαινόμενο: δεκάδες μπαλόνια χαμηλής τεχνολογίας, γεμάτα όχι με εκρηκτικά αλλά με πακέτα λαθραίων τσιγάρων, παραβιάζουν συστηματικά τον εναέριο χώρο της Λιθουανίας και της Πολωνίας, με τις δύο χώρες να στρέφουν ευθέως τα βέλη τους προς τη Λευκορωσία, στενό σύμμαχο της Ρωσίας.

Τα μπαλόνια, γεμισμένα με ήλιο ή υδρογόνο, εκτοξεύονται από το έδαφος της Λευκορωσίας και κινούνται αργά αλλά απρόβλεπτα, φτάνοντας σε ύψη αρκετών χιλιομέτρων. Παρότι δεν φέρουν οπλισμό, ενεργοποιούν ραντάρ, προκαλούν συναγερμούς αεράμυνας και οδηγούν σε προσωρινό κλείσιμο πολιτικών αεροδρομίων, με σημαντικές επιπτώσεις στις αερομεταφορές.

Χαμηλή τεχνολογία, υψηλός πονοκέφαλος

Οι στρατιωτικές αρχές επισημαίνουν ότι τα συγκεκριμένα αντικείμενα, λόγω της αργής ταχύτητας και της μικρής διατομής τους, είναι δύσκολα στην ταυτοποίηση και δημιουργούν διλήμματα αντίδρασης: δεν πρόκειται για ξεκάθαρη στρατιωτική απειλή, αλλά ούτε και για αθώα μετεωρολογικά φαινόμενα.

Η υπόθεση ξυπνά μνήμες από το 2023, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέρριψαν κινεζικό αερόστατο με μαχητικό F-22 Raptor και πύραυλο AIM-9X Sidewinder, κατηγορώντας το Πεκίνο για κατασκοπεία. Στην περίπτωση της Ανατολικής Ευρώπης, ωστόσο, το περιεχόμενο δεν είναι αισθητήρες αλλά… τσιγάρα.

Κλείσιμο εναέριου χώρου και ακυρώσεις πτήσεων

Μόνο την τελευταία εβδομάδα, δύο σοβαρά περιστατικά ανάγκασαν τις αρχές να λάβουν έκτακτα μέτρα. Στις 27 Ιανουαρίου, καταγράφηκαν περίπου 42 πτήσεις μπαλονιών από τη Λευκορωσία προς τη Λιθουανία, οδηγώντας το αεροδρόμιο του Βίλνιους σε επανειλημμένες διακοπές λειτουργίας.

Αντίστοιχα, τη νύχτα της 28ης Ιανουαρίου, η Πολωνία προχώρησε σε προσωρινό κλείσιμο του εναέριου χώρου για πολιτικές πτήσεις, έπειτα από αναφορές για «αντικείμενα που έμοιαζαν με αερόστατα». Αν και οι αρχές διαβεβαίωσαν ότι δεν υπήρξε άμεση απειλή για την ασφάλεια, χαρακτήρισαν το συμβάν ως μέρος ενός ευρύτερου πλέγματος υβριδικών ενεργειών στα ανατολικά σύνορα της χώρας.

Κατηγορίες για υβριδικό πόλεμο

Η Λιθουανία καταγράφει εκατοντάδες παραβιάσεις του εναέριου χώρου της τουλάχιστον από το φθινόπωρο του 2025. Η κατάσταση οδήγησε μάλιστα την κυβέρνηση να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης τον Δεκέμβριο, καθώς τα συνεχή περιστατικά προκαλούσαν εθνικής κλίμακας αναταραχές στις αερομεταφορές.

Σύμφωνα με τις λιθουανικές αρχές, μόνο το 2025 εκτοξεύθηκαν από τη Λευκορωσία περίπου 600 μπαλόνια, με κύριο σκοπό τη λαθραία εισαγωγή τσιγάρων, τα οποία είναι σημαντικά φθηνότερα στη Λευκορωσία σε σχέση με τις χώρες της ΕΕ.

Από το λαθρεμπόριο στη γεωπολιτική πίεση

Αν και τυπικά πρόκειται για εγκληματική δραστηριότητα χαμηλής έντασης, Βαρσοβία και Βίλνιους υποστηρίζουν ότι η συστηματική φύση του φαινομένου και ο αντίκτυπός του στην ασφάλεια πτήσεων το μετατρέπουν σε εργαλείο υβριδικού πολέμου, με στόχο την πρόκληση κόπωσης, οικονομικής ζημιάς και διαρκούς αβεβαιότητας στην ανατολική γραμμή άμυνας του ΝΑΤΟ.

Σε μια εποχή όπου ακόμη και τα πιο απλά μέσα μπορούν να αποκτήσουν στρατηγική διάσταση, τα «ιπτάμενα τσιγάρα» αποδεικνύουν ότι η υβριδική απειλή δεν χρειάζεται πυραύλους για να παραλύσει κράτη.