Συναγερμός στη Μέση Ανατολή: Ο Τραμπ απειλεί το Ιράν με τρία αεροπλανοφόρα και μιλά για συντριπτικά πλήγματα – Το τελεσίγραφο στην Τεχεράνη και η διπλωματία της τελευταίας στιγμής

Σε μια εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στη διπλωματία και τη στρατιωτική κλιμάκωση κινείται πλέον η αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ιράν. Ο Ντόναλντ Τραμπ αφήνει ανοιχτό το παράθυρο μιας συμφωνίας με την Τεχεράνη, την ίδια ώρα όμως στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα στρατιωτικής ισχύος, προειδοποιώντας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις διαθέτουν τη δυνατότητα να εξαπολύσουν καταστροφικά πλήγματα εάν οι διαπραγματεύσεις οδηγηθούν σε αδιέξοδο.

Μιλώντας στο CNNi, ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε «εξαιρετικά απίθανη» την πραγματοποίηση νέων επιθέσεων κατά του Ιράν, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στις συνομιλίες. Ωστόσο, η δήλωσή του συνοδεύτηκε από μια σαφή προειδοποίηση: η στρατιωτική επιλογή παραμένει στο τραπέζι και η Ουάσιγκτον δεν σκοπεύει να την αποκλείσει.

Τα τρία αεροπλανοφόρα και το μήνυμα ισχύος προς την Τεχεράνη

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί ο ισχυρισμός του Τραμπ ότι τρία αμερικανικά αεροπλανοφόρα βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή, σε επιχειρησιακή ετοιμότητα. Η αναφορά αυτή εντάσσεται στην προσπάθεια της αμερικανικής πλευράς να καταστήσει σαφές ότι διαθέτει ισχυρά στρατιωτικά μέσα για μια ενδεχόμενη νέα επιχείρηση.

Το μήνυμα προς την ιρανική ηγεσία είναι ξεκάθαρο: η Ουάσιγκτον απαιτεί μια συμφωνία με ουσιαστικές εγγυήσεις και δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να αποδεχθεί έναν συμβιβασμό που θα θεωρήσει ανεπαρκή.

«Όλα εξαρτώνται από το αν θα υπογράψουν μια πραγματικά ισχυρή συμφωνία», ήταν το νόημα της τοποθέτησης του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος συνέδεσε άμεσα την αποκλιμάκωση με τις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Ο ισχυρισμός για 38 γέφυρες που θα μπορούσαν να καταστραφούν σε μία ώρα

Ακόμη πιο επιθετική ήταν η αναφορά του Τραμπ στις στρατιωτικές δυνατότητες των ΗΠΑ. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να καταστρέψουν 38 ιρανικές γέφυρες μέσα σε μόλις μία ώρα, περιγράφοντας με αυτόν τον τρόπο την έκταση της ισχύος που, όπως λέει, διαθέτει η Ουάσιγκτον.

Παράλληλα, παρουσίασε μια ιδιαίτερα αποδυναμωμένη εικόνα των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, το Ιράν έχει πλέον στη διάθεσή του μόλις το 10% της προηγούμενης πυραυλικής του ισχύος και περίπου το 15% των δυνατοτήτων του σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Οι συγκεκριμένοι αριθμοί αποτελούν εκτιμήσεις που επικαλέστηκε ο ίδιος ο Τραμπ και όχι ανεξάρτητα επιβεβαιωμένα στοιχεία. Ωστόσο, αποτυπώνουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να ασκήσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην ιρανική πλευρά.

Πυρηνικό πρόγραμμα και Ορμούζ: Τα δύο μεγάλα αγκάθια

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκονται δύο ζητήματα με τεράστια στρατηγική σημασία. Το πρώτο είναι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, για το οποίο η Ουάσιγκτον επιδιώκει δεσμεύσεις που θα θεωρεί επαρκείς και αξιόπιστες.

Το δεύτερο είναι τα Στενά του Ορμούζ, ένας από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους για τη διεθνή μεταφορά πετρελαίου. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές, με επιπτώσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τα σύνορα της Μέσης Ανατολής.

Η αμερικανική πλευρά θέτει, επομένως, ως βασική προϋπόθεση για την αποκλιμάκωση τόσο την πρόοδο στο πυρηνικό ζήτημα όσο και την αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας της κρίσιμης θαλάσσιας οδού.

Διπλωματία με το δάχτυλο στη σκανδάλη

Παρά τη σκληρή γλώσσα και τις απειλές, ο Τραμπ εμφανίστηκε να θεωρεί πιθανή την επίτευξη συμφωνίας. Υποστήριξε ότι η Τεχεράνη επιθυμεί έντονα να καταλήξει σε διευθέτηση και εκτίμησε πως ενδέχεται τελικά να μη χρειαστεί νέα αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η κρίση έχει τελειώσει. Αντίθετα, η αμερικανική στρατηγική φαίνεται να κινείται σε δύο παράλληλες κατευθύνσεις: από τη μία, διατήρηση της πίεσης μέσω της στρατιωτικής παρουσίας και των απειλών· από την άλλη, αναζήτηση μιας συμφωνίας που θα εξυπηρετεί τους όρους της Ουάσιγκτον.

Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν η Τεχεράνη θα αποδεχθεί τις απαιτήσεις των ΗΠΑ ή εάν η αντιπαράθεση θα οδηγηθεί ξανά σε επικίνδυνη κλιμάκωση. Με τρία αμερικανικά αεροπλανοφόρα να βρίσκονται, σύμφωνα με τον Τραμπ, στην περιοχή και τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν στο επίκεντρο της κρίσης, η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να βρίσκεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη καμπή.