Συναγερμός από τους επιστήμονες: Εντοπίστηκε νερό με «παντοτινά χημικά» σε 11 ευρωπαϊκές χώρες

Το τριφθοροξικό οξύ (TFA) είναι ένας εξαιρετικά διεισδυτικός τύπος ουσίας στο νερό βρύσης και στο εμφιαλωμένο νερό στην Ευρώπη, αλλά λίγα είναι γνωστά για την τοξικότητά του ή τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της έκθεσης στην ανθρώπινη υγεία, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Pesticide Action Network Europe (PAN Europe).

Η PAN Europe καλεί τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές να αναλάβουν δράση, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού ορίου ασφαλούς πόσιμου νερού σε όλη την ΕΕ για το TFA.

Τα φυτοφάρμακα που περιέχουν στοιχεία πολυφθοροαλκυλίου (PFAS) θεωρείται ότι είναι η κύρια αιτία μόλυνσης του νερού στις αγροτικές περιοχές, ακολουθούμενα από ψυκτικά/φθοριούχα αέρια, επεξεργασία λυμάτων και βιομηχανική ρύπανση. Παρά την πανταχού παρούσα παρουσία του TFA στο ευρωπαϊκό πόσιμο νερό, τα τοξικολογικά δεδομένα σχετικά με τον ρύπο είναι αραιά, δυσκολεύοντας την αξιολόγηση του κινδύνου για την υγεία που ενέχει.

Ωστόσο, δύο πρόσφατες μελέτες σχετικά με την τοξικότητα του TFA δείχνουν χρόνιες επιδράσεις στην υγεία, συμπεριλαμβανομένης της αναπαραγωγικής βλάβης, που είναι παρόμοιες με εκείνες που σχετίζονται με πιο μελετημένα PFAS – αν και σε πολύ υψηλότερες συγκεντρώσεις.

Νομικό τοπίο της ΕΕ για PFAS και TFA στο πόσιμο νερό

Όσον αφορά τον γενικό κανονισμό περί PFAS στην ΕΕ, από τις 12 Ιανουαρίου 2026, θα τεθεί σε ισχύ ένα όριο για το συνδυασμένο σύνολο των PFAS στο πόσιμο νερό —συγκεκριμένα, 500 νανογραμμάρια ανά λίτρο (ng/L). Ωστόσο, εξ όσων γνωρίζει η PAN Europe, συνεχίζονται οι συζητήσεις σχετικά με το εάν το TFA θα συμπεριληφθεί πράγματι σε αυτό το όριο πόσιμου νερού μεικτού PFAS.

Τα κράτη μέλη της ΕΕ μπορούν να επιλέξουν να μην επιβάλουν το σύνολο του PFAS στις χώρες τους και αρκετά κράτη έχουν ήδη αποφασίσει να μην εφαρμόσουν αυτήν την τιμή. Συγκεκριμένα, η Αυστρία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Γερμανία, η Δανία, η Ισπανία, η Ολλανδία και η Ουγγαρία.

Οι αναθεωρήσεις της Οδηγίας-πλαισίου της ΕΕ για τα ύδατα βρίσκονται σε εξέλιξη και αναμένεται να ολοκληρωθούν σε τριμερή διάλογο έως τα τέλη του 2024. Η PAN Europe υπογραμμίζει ότι αυτό δίνει την ευκαιρία να θεσπιστούν πρότυπα ποιότητας για TFA σε φυσικά υδατικά συστήματα.

Επιπλέον, αντί της καθοδήγησης της ΕΕ για το θέμα, το Ολλανδικό Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας και Περιβάλλοντος (RIVM) πρότεινε τη δική του κατευθυντήρια γραμμή για το πόσιμο νερό για TFA 2.200 ng/L, με βάση τη διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία για το PFAS στο σύνολό του, και χρησιμοποιώντας παράγοντες σχετικής ισχύος για την ηπατική τοξικότητα του υπερφθοροοκτανοϊκού οξέος (PFOA). Η οδηγία για το πόσιμο νερό της RIVM είναι πιο συντηρητική από τα παλαιότερα όρια που προτείνονται για το TFA.

Συλλογή δειγμάτων και Αποτελέσματα Ανάλυσης

Τα δείγματα συλλέχθηκαν από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 2024 από οργανισμούς μέλη της PAN Europe σε 11 χώρες: Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Κροατία, Γαλλία, Γερμανία, Ουγγαρία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Ισπανία και Σουηδία. Όλα τα δείγματα νερού βρύσης και εμφιαλωμένου νερού αναλύθηκαν ξεχωριστά για TFA. Επιπλέον, παρασκευάστηκαν τέσσερα μείγματα δειγμάτων (που αποτελούνται από ίσα μέρη διαφορετικών δειγμάτων βρύσης ή εμφιαλωμένα από διαφορετικές χώρες) και αναλύθηκαν για 24 άλλα PFAS.

Συνολικά, TFA ανιχνεύθηκε σε 34 από τα 36 ευρωπαϊκά δείγματα νερού βρύσης (94%) και σε 12 από τα 19 δείγματα εμφιαλωμένου μεταλλικού νερού και νερού πηγής (63%). Το TFA σε δείγματα βρύσης κυμαινόταν από μη ανιχνεύσιμο (δηλαδή λιγότερο από 20 ng/L) έως 4.100 ng/L, με μέσο όρο 740 ng/L. Για δείγματα εμφιαλωμένου μεταλλικού νερού και νερού πηγής, τα επίπεδα TFA κυμαίνονταν από μη ανιχνεύσιμα έως 3.200 ng/L, με μέσο όρο 278 ng/L.

Η ανάλυση των μιγμάτων δειγμάτων για 24 άλλα PFAS επιβεβαίωσε ότι, εκτός των εστιών μόλυνσης PFAS, το TFA είναι το πιο κυρίαρχο PFAS στο ευρωπαϊκό πόσιμο νερό, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 98% του PFAS που υπάρχει.

Η PAN Europe προειδοποιεί ότι, επειδή είναι πολύ λίγα γνωστά για την τοξικότητα των TFA, ο κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία είναι πιθανώς υποτιμημένος.