Συρία: Ένας χρόνος χωρίς τον Άσαντ στο «τιμόνι» της χώρας- «Προβληματική αλλά αποτελεσματική» κρίνει το Economist, τη διακυβέρνηση του τζιχαντιστή Τζολάνι που τείνει να γίνει το «αγαπημένο παιδί» των Αμερικανών

Αντίθετα με κάθε πρόβλεψη, η Συρία κατάφερε να σταθεί όρθια υπό την ηγεσία του Άχμεντ αλ-Σάρα. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη φαινομενική σταθερότητα, η πολιτική και οικονομική ανοικοδόμηση παραμένει μια εξαιρετικά δύσκολη πρόκληση.

Συρία: Ένας χρόνος χωρίς τον Άσαντ στο «τιμόνι» της χώρας- «Προβληματική αλλά αποτελεσματική» κρίνει το Economist, τη διακυβέρνηση του τζιχαντιστή Τζολάνι που τείνει να γίνει το «αγαπημένο παιδί» των Αμερικανών

Όταν το καθεστώς του Μπασάρ αλ-Άσαντ επαναλάμβανε το μοτίβο «Άσαντ ή χάος», τόσο η Δύση όσο και οι ίδιοι οι Σύροι αντιμετώπιζαν αυτή τη ρητορική ως προειδοποίηση. Σήμερα, η ιστορική εμπειρία αποδεικνύει ότι η απειλή αυτή ήταν ψευδής. Η δεκαετής σύγκρουση που ακολούθησε μετά την εξέγερση του 2011 δεν ήταν αποτέλεσμα της απουσίας Άσαντ αλλά των κατασταλτικών μεθόδων του: βασανιστήρια, σφαγές και αδιάλλακτη πολιτική στάση οδήγησαν τη χώρα σε εμφύλιο. Η φυγή του στις 8 Δεκεμβρίου 2024 έκλεισε αυτόν τον κύκλο, αφήνοντας πίσω της ένα κενό που, αν και σημαντικό, δεν προκάλεσε την κατάρρευση που πολλοί προέβλεπαν.

Ο Άχμεντ αλ-Σάρα, πρώην τζιχαντιστής, θεωρούνταν από το προηγούμενο καθεστώς ως απειλή. Ωστόσο, απέδειξε ότι η ηγεσία του δεν οδηγεί απαραίτητα σε περαιτέρω σύγκρουση. Αντιθέτως, κατάφερε να διατηρήσει μια εύθραυστη, αλλά υπαρκτή συνοχή στη χώρα. Διπλωματικά, απέσπασε σημαντικές νίκες, κερδίζοντας την εμπιστοσύνη ορισμένων δυτικών ηγετών, μεταξύ των οποίων και ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, που τον υποδέχτηκε στην Ουάσιγκτον.

Ως αποτέλεσμα, οι ΗΠΑ ανέστειλαν μέρος των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί επί Άσαντ, ενώ κράτη του Κόλπου εμφανίζονται πλέον θετικά ως προς πιθανές επενδύσεις. Παράλληλα, ο Σάρα έχει επιχειρήσει προσέγγιση με το Ισραήλ, αν και η αντίδραση της τελευταίας παραμένει επιφυλακτική. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει μια στρατηγική στροφή της Συρίας, που απομακρύνεται σταδιακά από την επιρροή του Ιράν και της Ρωσίας και κοιτάζει προς τη Δύση.

Μετά την αποχώρηση του Άσαντ, η Συρία δεν βυθίστηκε ξανά σε εμφύλιο πόλεμο ούτε υιοθέτησε θεοκρατικά πρότυπα. Η ζωή στις μεγάλες πόλεις μοιάζει πιο φυσιολογική από ό,τι προέβλεπαν τα σενάρια φόβου του παλιού καθεστώτος: τα μπαρ λειτουργούν, οι γυναίκες δεν υποχρεώνονται σε αυστηρούς θρησκευτικούς περιορισμούς και δεν υπάρχει προσπάθεια επιβολής ισλαμικού νόμου. Ο Σάρα, σύμφωνα με το περιοδικό, ασκεί πρακτική και ρεαλιστική διακυβέρνηση.

Παρά ταύτα, η χώρα παραμένει βαθιά πληγωμένη: το ΑΕΠ έχει καταρρεύσει, εκατομμύρια Σύροι στερούνται δουλειά και στέγη, ενώ οι δημόσιες υπηρεσίες παραμένουν σε αποσύνθεση. Το Economist επισημαίνει ότι κανένας ηγέτης δεν θα μπορούσε να επιλύσει αυτές τις προκλήσεις σε έναν χρόνο· είναι άδικο να κρίνεται ο Σάρα μόνο με βάση αυτά τα αποτελέσματα.

Συρία: Ένας χρόνος χωρίς τον Άσαντ στο «τιμόνι» της χώρας- «Προβληματική αλλά αποτελεσματική» κρίνει το Economist, τη διακυβέρνηση του τζιχαντιστή Τζολάνι που τείνει να γίνει το «αγαπημένο παιδί» των Αμερικανών

Εδώ η ανάλυση γίνεται πιο επικριτική. Ο Σάρα φαίνεται να παρακάμπτει τα υπουργεία, δημιουργώντας παράλληλες δομές που ελέγχονται από στενούς συνεργάτες, πολλοί από τους οποίους είναι πρώην τζιχαντιστές. Η νέα τελωνειακή αρχή, υπό τον έλεγχο ενός εξ αυτών, δείχνει ότι βασικά έσοδα του κράτους παραμένουν υπό προσωπικό έλεγχο και όχι θεσμική διαχείριση.

Ένα ακόμη ζήτημα αφορά την αντιμετώπιση των μειονοτήτων. Δύο σφαγές από φιλοκυβερνητικές δυνάμεις, εναντίον Αλαουιτών τον Μάρτιο και Δρούζων τον Ιούλιο, έχουν αφήσει βαθιά τραύματα. Αν και ο Σάρα καταδίκασε τα γεγονότα, δεν κατάφερε να καθησυχάσει τις κοινότητες Αλαουιτών, Δρούζων και Χριστιανών, οι οποίες παραμένουν επιφυλακτικές απέναντι σε ένα σουνιτικό κράτος υπό πρώην τζιχαντιστή ηγέτη.

Το επόμενο σημαντικό βήμα είναι η συγκρότηση του νέου Κοινοβουλίου, που αναμένεται στις αρχές του 2026. Θα αποτελέσει πραγματικό αντίβαρο στην εκτελεστική εξουσία ή θα παραμείνει διακοσμητικό, όπως επί Άσαντ; Το Economist τονίζει ότι αυτή η διαδικασία θα αποκαλύψει το πραγματικό μέτρο της αλλαγής στη Συρία.

Συνολικά, το περιοδικό σημειώνει ότι ο Σάρα πέτυχε τον πρώτο στόχο του: απέτρεψε την άμεση κατάρρευση της χώρας μετά την πτώση του δικτάτορα. Ο δεύτερος στόχος, η οικοδόμηση ενός κράτους που δεν θα συγκεντρώνει την εξουσία σε ένα μόνο πρόσωπο, παραμένει ανοιχτός — και η επιτυχία του σε αυτό το μέτωπο θα καθορίσει το μέλλον της Συρίας.