Η τέχνη δεν διακοσμεί, ανατρέπει! Pablo Picasso- Guernica

Η ιστορία ενός αριστουργήματος!!!

Η τέχνη δεν διακοσμεί, ανατρέπει! Pablo Picasso- Guernica

‘’ Τι πιστεύετε ότι είναι ένας καλλιτέχνης; Ένας ανόητος που δεν έχει μάτια παρά μόνο εάν είναι ζωγράφος. Το ακριβώς αντίθετο, ο καλλιτέχνης είναι πολιτικό ον, αφυπνισμένο μπροστά στις έντονα ή ήπια γεγονότα του κόσμου… Η ζωγραφική δεν είναι μόνο για να διακοσμεί διαμερίσματα. Η ζωγραφική είναι ένα πολεμικό όργανο άμυνας  και επίθεσης απέναντι στον εχθρό’’

Advertisement

Το ξέσπασμα του εμφύλιου πόλεμου στην Ισπανία το 1936 αναγκάζει τον Πικάσο – βαθιά ειρηνιστή- να εμπλακεί στην πολιτική.  Η ισπανική κυβέρνηση του αναθέτει τη δημιουργία ενός έργου που θα εκπροσωπήσει την Ισπανία στην Διεθνή Έκθεση του Παρισιού το 1937. Όταν ο Πικάσο πληροφορείται για τον βομβαρδισμό της μικρής βασκικής πόλης Guernica βρισκόταν ήδη στο Παρίσι αλλά δεν είχε ξεκινήσει να δουλεύει.

Η αντίδραση του στο γεγονός ήταν άμεση. Λίγες μέρες μετά το γεγονός δηλώνει πώς στο έργο που θα δουλέψει και θα το ονομάσει Guernica προς τιμήν της πληγείσας πόλης, θα εκφράσει φανερά την φρίκη των γερμανικών στρατιωτικών δυνάμεων που έκαναν την Ισπανία να βυθιστεί σε ένα σκοτεινό ωκεανό αίματος,  πόνου και θανάτου.

Ο πίνακας δεν χρειάζεται κανένα περιγραφικό στοιχείο πρόκειται για μια ξεκάθαρη εικόνα τρόμου. Κάθε ανθρώπινη ή ζωική φιγούρα συμβολίζει τον πόνο ως αποτέλεσμα της βαρβαρότητας. Σκοπός δεν είναι να καταδικάσει μέσα από αποτρόπαιες εικόνες αποκεφαλισμένων όντων το θλιβερό γεγονός των θυμάτων του ισπανικού εμφύλιου αλλά να δείξει την αγριότητα, την βιαιότητα κάθε πολέμου και την απόγνωση που αυτός αφήνει πίσω του.

Ο Πικάσο απέφυγε να ζωγραφίσει αεροπλάνα, βόμβες ή ερείπια. Οι δύο κυρίαρχες μορφές του έργου είναι ένας ταύρος και ένα πληγωμένο άλογο με διαμελισμένα κορμιά και τέσσερις γυναίκες που ουρλιάζουν κρατώντας νεκρά μωρά. Αρχικά ο Πικάσο πειραματίστηκε με χρώμα, αλλά τελικά κατέληξε στο άσπρο-μαύρο και αποχρώσεις του γκρι.

Η επιλογή ωστόσο του να κινηθεί ανάμεσα σε 2 βασικά χρώματα συμβάλει στο να δοθεί μεγαλύτερη ένταση στο θέμα παρά στη τεχνική. Όταν πρωτοεμφανίστηκε ο πίνακας υπήρξαν αρνητικές αντιδράσεις. Ο βάσκος τοιχογράφος Χοσέ Μαρία Ουτσενάι δήλωσε: «Για έργο τέχνης είναι ένα από τα φτωχότερα της παγκόσμιας παραγωγής.».

Γερμανικό έντυπο έγραψε ότι πρόκειται για «σύμφυρμα από ανθρώπινα μέλη που θα μπορούσε να είχε ζωγραφήσει τετράχρονος». Παρόλα αυτά, η Guernica σήμερα αποτελεί το δημοφιλέστερο έργο του Ισπανού καλλιτέχνη και αποτελεί σύμβολο της απανθρωπιάς και της φρίκης όλων των πολέμων.

Ο Πικάσο δεν αρνήθηκε ποτέ την στρατευμένη τέχνη. Πίστευε ανέκαθεν πώς ο ρόλος του καλλιτέχνης δεν μπορεί να περιορίζεται στην παρουσίαση απλά τοπίων ή σκηνών, αλλά θα πρέπει ο ρόλος του να είναι αυτός ενός ενεργού πολιτικού όντος.

Μέσα από το έργο του ένας καλλιτέχνης οφείλει να  περνάει ιδέες και μηνύματα που έχουν πολιτική και κοινωνική χροιά, να παίρνει θέση για τα γεγονότα της εποχής του, να καταδικάζει, να επικρίνει, να στηρίζει, να έχει φανερή και ξεκάθαρη άποψη, να αφυπνίζει.

Η Guernica παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Παρίσι. Στη συνέχεια εκτέθηκε στο Λονδίνο, στις Σκανδιναβικές χώρες και στη Νέα Υόρκη. Σήμερα, ο πίνακας βρίσκεται στην Μαδρίτη στο εθνικό μουσείο.

Εάν κάτι θα πρέπει να κάνει τον σύγχρονο φιλόμουσο να σταθεί στο συγκεκριμένο έργο είναι ακριβώς η επικαιρότητα του θέματος και ο τρόπος σκέψης του ζωγράφου. Σε μια εποχή που τα γεγονότα τρέχουν, που ενώ λίγα χρόνια πριν ,μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αναγνωρίστηκε παγκοσμίως το παράλογο του πολέμου , σήμερα συνεχίζουν να υφίστανται πρακτικές βίας και να ξεσπούν πολεμικές συγκρούσεις σε πολλά σημεία του πλανήτη.

Αναμφίβολα  η σημερινή πραγματικότητα χάρη στην ραγδαία εξέλιξη των τεχνολογικών μέσων, μπορεί να απεικονιστεί με αφοπλιστικό ρεαλισμό , μέσα από βίντεο και φωτογραφίες.

Ωστόσο, όταν η σκληρότητα μιας βίαιης πραγματικότητας γίνεται έργο τέχνης, όταν ο καμβάς γίνεται όπλο στα χέρια του καλλιτέχνη για να καταδικάσει μια αλήθεια που σοκάρει τότε συνειδητοποιεί κανείς πόσο δυνατή μπορεί να είναι η τέχνη και πώς μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο έκφρασης αλλά και  καθοδηγητικό εργαλείο αφύπνισης.