Τελεσίγραφο-σοκ από Χαμενεΐ στον Τραμπ: Οι απειλές για πυρηνική σύγκρουση, οι “5 κόκκινες γραμμές” της Τεχεράνης και οι φόβοι για γενικευμένο πόλεμο στην περιοχή

Σε εξαιρετικά επικίνδυνη τροχιά φαίνεται να εισέρχεται ξανά η Μέση Ανατολή, μετά την απόρριψη των ιρανικών προτάσεων από τον Αμερικανό πρόεδρο Τραμπ. Η ένταση κορυφώθηκε ακόμη περισσότερο όταν ο Μοτζτάμπα Χαμενεί παρενέβη προσωπικά στις εξελίξεις, καταθέτοντας ένα αυστηρό πλαίσιο πέντε βασικών όρων που, σύμφωνα με την Τεχεράνη, αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στην κορυφή των απαιτήσεων του Ιράν βρίσκονται η πλήρης άρση των δυτικών κυρώσεων, η επιστροφή των δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και η επίσημη αναγνώριση του δικαιώματος της Τεχεράνης να ελέγχει τον στρατηγικής σημασίας Στενό του Hormuz. Παράλληλα, η ιρανική ηγεσία ζητά και πολεμικές αποζημιώσεις για τις ζημιές που, όπως υποστηρίζει, προκλήθηκαν από τις επιχειρήσεις ΗΠΑ και Ισραήλ στην περιοχή.

Η απάντηση του Τραμπ ήταν ιδιαίτερα επιθετική. Ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να αποδεχθεί οποιαδήποτε συμφωνία αν αυτή δεν εξυπηρετεί πλήρως τα αμερικανικά συμφέροντα, ενώ επανέφερε στο προσκήνιο ακόμη και το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν, εφόσον οι συνομιλίες οδηγηθούν σε αδιέξοδο.

Οι πέντε βασικοί όροι που φέρεται να έθεσε ο Χαμενεί προς τις ΗΠΑ είναι οι εξής:

• Οριστικός τερματισμός των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένων Λιβάνου και Γάζας
• Πλήρης κατάργηση όλων των οικονομικών και πολιτικών κυρώσεων εις βάρος του Ιράν
• Επιστροφή των «παγωμένων» ιρανικών κεφαλαίων που βρίσκονται σε δυτικές χώρες
• Αναγνώριση του κυριαρχικού ρόλου της Τεχεράνης στον Στενό του Hormuz
• Καταβολή αποζημιώσεων για τις ζημιές που προκάλεσαν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και των συμμάχων τους

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι οι απαιτήσεις αυτές μοιάζουν περισσότερο με όρους που θέτει μια δύναμη που θεωρεί πως έχει το πάνω χέρι στη σύγκρουση, παρά με αφετηρία συμβιβασμού. Παράλληλα, αναλυτές θεωρούν ότι η στάση του Khamenei απευθύνεται κυρίως στο εσωτερικό ακροατήριο του Ιράν, προκειμένου να δείξει ότι το καθεστώς δεν υποχωρεί απέναντι στις πιέσεις της Δύσης.

Από την πλευρά του, ο Τραμπ επανέλαβε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν τις διαπραγματεύσεις χωρίς μια «ισχυρή και σωστή συμφωνία», ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη πιο σκληρής στάσης απέναντι στην Τεχεράνη.

Την ίδια στιγμή, η αμερικανική ρητορική γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν γίνεται ολοένα πιο επιθετική. Ο Τραμπ δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον είναι αποφασισμένη να εμποδίσει το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, υποστηρίζοντας ότι η πίεση προς την Τεχεράνη θα συνεχιστεί μέχρι να σταματήσει πλήρως ο εμπλουτισμός ουρανίου.

Παρά τις δημόσιες δηλώσεις περί διαύλων επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο πλευρές, το κλίμα παραμένει εκρηκτικό, με φόβους ότι μια νέα στρατιωτική αναμέτρηση θα μπορούσε να οδηγήσει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή σε ανεξέλεγκτη κρίση.